Stevige inzet nodig voor een echt groene samenleving

De donuteconomie van Kate Raworth
“Er is een stevige inzet nodig om daadwerkelijk de omslag te maken naar een groene samenleving. In de omgevingsvisie geven we aan welke kant we uitwillen met Fryslân. Dit is onze kans om die omslag concreet in te zetten. Daarom moet in de omgevingsvisie het primaat bij de ecologie liggen, bij het herstel van de biodiversiteit, en niet bij de economie.” Dit zei net geinstalleerd GrienLinks Statenlid Jan Atze Nicolai op 26 september 2018 bij het bespreken van het zogenaamde ‘koersdocument’ voor de (ontwerp)omgevingsvisie.

“Dit college neemt wél ‘de economie bevorderen’ als uitgangspunt. Maar zonder een stevige, gezonde ecostructuur is er over honderd jaar helemaal geen economie meer. Daarbij is het zeer slecht gesteld met de biodiversiteit en is er op het gebied van waterberging en waterpeil daadwerkelijke actie nodig. En de klimaatverandering maakt dat we serieus en met spoed aan de energietransitie vorm moeten geven.
We dienen een aantal moties in om de koers van het college bij te sturen. Dit doen we mede namens de PvdA, de PvdD, D66 en Statenlid Schukking.” aldus Nicolai.

De (ontwerp)omgevingsvisie
In die ontwerpomgevingsvisie, die er op zijn vroegst volgend jaar zomer ligt, moet staan wat Fryslân met zijn fysieke leefomgeving wil. Dat gaat onder andere over water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur, wonen en cultureel erfgoed. De definitieve omgevingsvisie volgt daarna. Zie voor meer informatie over de omgevingswet deze link.

Het debat en de moties
Provinciale staten namen het koersdocument op 26 september 2018 voor kennisgeving aan. Een overgrote meerderheid van de partijen wilde het koersdocument niet vaststellen. Dit was om verschillende redenen. De VVD, bijvoorbeeld, was tegen omdat verschillende gemeenten kritiek hadden geleverd op het ontstaansproces van het koersdocument. De gemeenten waren er in feite niet bij betrokken. Wel bij het ‘mienskipsproces’, maar niet bij het tot stand komen van het document zelf. GrienLinks en andere partijen waren tegen het vaststellen van het document omdat de voorstellen te behoudend waren, ze de zo gewenste omslag niet zouden bewerkstelligen.

GrienLinkser Jan Atze Nicolai diende daarom (mede namens andere partijen) vier moties in, in een poging tot het bijstellen van de door het college gekozen koers. De moties verzoeken om de ontwerpomgevingsvisie op de genoemde punten te wijzigen. Geen van de vier moties werd aangenomen. Pikant detail: de motie over het maken van doelen voor 2050 voor biodiversiteit (en een nulmeting nu) werd wél door het CDA gesteund en níet door de SP. Als de SP de motie wel had gesteund, was hij wel aangenomen. We bleven wat in verbazing achter ja, inderdaad.

De vier moties:
Aanpassen hoofdambitie, samen ingediend met PvdA, D66, PvdD, Schukking
Doel 2050 en nulmeting biodiversiteit, samen ingediend met PvdA, D66, PvdD en Schukking
Anders omgaan met waterberging en -peil, samen ingediend met PvdD en Schukking
Doelen energietransitie, samen ingediend met PvdA, D66, PvdD, Schukking

Bijdrage Jan Atze Nicolai PS 26 september 2018 over het koersdocument omgevingsvisie

“Voorzitter.
In dit koersdocument zit veel ruimte! Ruimte voor verbetering. Daar zijn we blij mee en daar maken we graag gebruik van.

Het was wel even zoeken naar de koers! Wij zagen veel ambitie, maar tegelijkertijd ook veel voorzichtigheid. Er kunnen moeilijk keuzes gemaakt worden, keuzes die nu juist zo hard nodig zijn. De koers is er vooral 1 van laveren. Voorzichtig laveren terwijl ondertussen ons ecosysteem onder enorme druk staat. De wadden dreigen onder te lopen. Het veen verdwijnt, we putten ons land uit. We moeten dus vol aan de bak.

Onze fractie vindt dat er duidelijke keuzes voor natuur en ecosysteem gemaakt moeten worden Want wat voor provincie willen we eigenlijk zijn?

Kijken we naar de vetgedrukte hoofdambitie van het koersdocument, dan zien we eigenlijk meteen hoe het komt, dat het koersdocument op meerdere gedachten hinkt.

Er wordt ingezet op een sterke economie en optimale bereikbaarheid. En tegelijkertijd willen we ook leefbaarheid, en een duurzame provincie zijn. De grondslag van de ambitie en het uitgangspunt van dit koersdocument is dat we zonder sterke economie en economische groei niets kunnen.

Mijn fractie kan hier niet mee door de bocht, is het hier hartgrondig mee oneens. Er staat dat we voor een groei van de economie moeten zorgen en voor eens goed vestigingsklimaat. En dat dit nodig om te kunnen investeren in duurzaamheid en leefbaarheid. Wij denken dat dit een aanname is die funest uitpakt. Wij denken dat het precies andersom is.

Natuurlijk. Economie en de economische groei hebben ons veel gebracht. Maar nu dreigt de tomeloze inzet op economische groei door te slaan, en de ondergang te worden van ons ecosysteem. Het ecosysteem waar wij afhankelijk van zijn om te kunnen leven.

Voorzitter. Wanneer wij nu de leefbaarheid en duurzaamheid geen voorrang geven boven de groei van de economie, hebben we over 100 jaar helemaal geen economie meer. Laat staan een leefbare omgeving waarin we keuzes kunnen maken. Er is haast geboden.

Vandaar de volgende motie……………Hierin spreken we uit dat we in de hoofdambitie de leefbaarheid, duurzaamheid en ons ecosysteem voorop zetten, en de economie daarmee in balans willen brengen.

Onze tweede motie ligt in het verlengde hiervan. Voorrang geven aan de leefomgeving en duurzaamheid betekent automatisch ook voorrang geven aan de biodiversiteit. Ook hier kan de koers duidelijker. We varen er uiteindelijk allemaal wel bij. Het koersdocument beslaat een periode tot 2050, maar de biodiversiteit dobbert na 2025 koersloos rond.

Voorzitter.
Dat kunnen we Fryslan niet aandoen.
Vandaar de motie over biodiversiteit, waarin wij kort gezegd vragen om de biodiversiteit in Fryslan te inventariseren, concrete maatregelen uit te werken, en een toekomstperspectief tot 2050 te formuleren.

Last but niet least onze motie over water. De discussie over het wel of niet verhogen van het waterpeil wordt in dit koersdocument eigenlijk vermeden. In de onderliggende stukken wordt het wel genoemd, in deze stukken staan wel dilemma ’s en keuzes geformuleerd rond water en het waterpeil. Dit wordt een heel belangrijk vraagstuk de komende jaren. We missen dan ook voorstellen in het koersdocument over anders omgaan met water. We missen richting over het waterpeil en wat daar voor nodig is, wat het ons oplevert en waar het primaat ligt.

GroenLinks had niet verwacht dat hierover in het koersdocument meteen uitsluitsel zou worden gegeven. Maar we verwachten wel dat er een methodiek of werkwijze aangedragen wordt, waarmee we tot functiewijzigingen kunnen komen. We verwachten dat deze methodiek wel wordt uitgewerkt in de ontwerpomgevingsvisie.

En dan: de energietransitie. Zo broodnodig om de Parijse klimaatakkoorddoelstellingen te halen! In het document wordt gekozen voor het gelijkwaardig afwegen van belangen. Wij vinden echter dat we ten alle tijden moeten zorgen dat de doelen op het gebied van de energietransitie gehaald gaan worden. We vragen de Staten dat uit te spreken.

Tenslotte zullen wij een aantal moties ondersteunen die door mijn nieuwe collegae zullen worden ingediend. Wellicht zeggen wij in tweede termijn of stemverklaringen hier nog iets over. ”