Discussie over veenweidegebied in januari 2020 in de Staten

Op 22 januari 2020 wordt er in de Provinciale Staten – na ruim twintig jaar discussie over proeven en experimenten met het waterpeil en vijf jaar vol pittige debatten na het vaststellen van de Veenweidevisie over de uitvoering daarvan – opnieuw gedebatteerd over hoe deze visie op de verdrogingsproblematiek in het Veenweidegebied uitgevoerd moet worden. Een lang lopende discussie. Als je mee wil praten over de aanpak van de problematiek in het veenweidegebied: neem dan contact op met de fractie van GrienLinks.

De voorliggende stukken voor de Provinciale Staten vergadering op 22 januari 2020:
Op 8 januari 2020 wordt een voorbereidende discussie gevoerd in een gezamenlijke commissie van Wetterskip Fryslân en de Provinciale Staten.

PS-stuk Maatschappelijke Kosten-BatenAnalyse (MKBA) Friese veenweidegebied NL versie
MKBA remming bodemdaling Friese veenweidegebied
Rapport van bevindingen Places of Hope bedrijfssystemen voor het veen in het Lage Midden van Fryslân

Geschiedenis aanpak veenweide en uitvoering daarvan (veenweidedossier):

In 2002 t/m 2004 was de discussie over de problemen in het veenweidegebied al aanleiding geweest voor onderzoeken (van Alterra) in opdracht van de Staten naar grondwaterpeilverhoging en experimenten met hogere zomerpeilen (-60 cm onder het maaiveld).

Uitkomst van deze onderzoeken was dat een peil van -60 cm maximale drooglegging onder het maaiveld geen grote schade aan boeren toebracht, maar wel een positieve invloed had op de verdroging, paalrot en natuurtoestand.

In oktober 2006 werd deze uitkomst besproken in de Staten. Het besluit in de Staten was (onder druk van de lobby van de LTO): meer onderzoek en het peil nog niet verhogen. (Het college bestond toen uit CDA, PvdA, VVD.)

Februari 2011: bij een bespreking van de voortgang op het gebied van de onderzoeken (er werd een startnotitie toegezegd waarin ‘out of the box’ gedacht zou worden. Motie van GL voor peilverhoging werd weggestemd met 1 stem verschil (college bestond toen uit CDA, PvdA, ChristenUnie) PvdA stemde wel voor, maar er waren een aantal mensen ziek. grienlinks.nl/2011/02/21/ferdwinend-fean-kin-wer-oangroeie/

Maart 2011: nieuwe coalitie: CDA, PvdA, FNP (GrienLinks heeft mee onderhandeld, maar de standpunten over landbouw en waterpeil lagen te ver af van de andere partijen).

In januari 2012 vroegen de Provinciale Staten – nu met klem – om een veenweidevisie. Omdat er geen schot in zaak van de waterpeilen, de bodemdaling en verdroging zat.

In januari 2015 (!) is de Veenweidevisie 2015 Veenweidevisie vastgesteld. Er werd besloten de drooglegging te beperken tot maximaal 90 centimeter beneden het maaiveld. Ook wezen PS negen kansrijke gebieden aan om pilotprojecten en nieuwe strategieën te testen.

Het gaat om De Mieden, de benedenloop Koningsdiep, het Bûtenfjild, de Alde Feanen, de omgeving Groote Brekkenmeer, Rottige Meenthe-Brandemeer, Aldeboarn-De Deelen, Snitsermar en Idzegea. In deze gebieden is de kans het grootst dat het veen voor de toekomst behouden blijft.

Reactie GrienLinks (samen met GL SudWest Fryslân) op de Veenweidevisie: Kinst der eins neat mei! grienlinks.nl/2015/02/06/grienlinks-fracties-doen-oproepveengrond-behouden-tegen-bodemdaling-en-tegen-co-2-uitstoot/

Maart 2015: nieuwe coalitie CDA VVD SP FNP (PvdA voor het eerst in de oppositie)

Februari 2016: Uitvoeringsprogramma (UP) 2016-2017 met het voornemen om draagvlak ‘van onderen op’ te creëren en gebiedsprocessen op te starten, en proeven te doen met natte teelten en onderwaterdrainage.

Zomer 2016: “De praktijkproeven onderwaterdrainage zijn in de zomer van 2016 van start gegaan, op 7 locaties, buiten de kansrijke gebieden. Dat hoeft ook niet per se in de kansrijke gebieden, als het maar gebeurt op veengronden die ook in de kansrijke gebieden voorkomen en dat is het geval. In 2017 worden 2 proeflocaties toegevoegd, toevallig komen we dan uit op 9, maar dat heeft niets met het aantal kansrijke gebieden te maken.
De planvorming voor de kansrijke gebieden is dus een andere poot. Bij gebiedsontwikkelingsprojecten voer je eerst een voorverkenning in de streek uit, als er wat speelt gevolgd door een verkenning, als je verder wilt volgt de planvorming en dan pas de uitvoering.”

December 2016: Voortgangsrapportage UP 2016-2017. Opsomming van voornemens zoals ook al bekend in Uitvoeringsprogramma 2016-2017, nog geen resultaten.

Maart 2017: Brief GS met de aankondiging van vertraging in het proces wordt in de commissie besproken. Zie reactie GrienLinks: grienlinks.nl/2017/03/22/hoger-grondwaterpeil-een-enorm-issue/ In de brief staat – kort samengevat – dat het langer gaat duren.

Er komt geen resultaat uit het Uitvoeringsprogramma in het voorjaar 2017 naar PS maar eind 2017. Dat heet dan het Uitvoeringsprogramma 2.0. Daarin worden de resultaten van de (negen) praktijkproeven met onderwaterdrainage gepresenteerd, de resultaten van het verhogen van de zomerpeilen in sommige peilvakken, of het gelukt is om heel Friesland naar minimaal 90 cm drooglegging te brengen en de resultaten van de (negen) pilots/planvorming/gebiedsprocessen in de kansrijke gebieden (dit zijn dus de resultaten van de gesprekken met ‘ het veld’ over maatregelen).

Zie de brief van GS uit oktober 2017 over de ‘Tussenstap uitvoeringsprogramma’.

Januari 2018: Uitvoeringsprogramma Veenweidevisie 2018-2019 bekend (met de aankondiging dat de te behalen resultaten in de Tussenstap worden beschreven, in april 2018). Reactie GrienLinks: grienlinks.nl/2018/01/25/waterpeil-omhoog-geen-kunstmest-gebruiken-en-biologisch-boeren-in-het-veenweidegebied/

Een motie van GrienLinks om de hoofdambitie van de veenweidevisie: ‘landbouwfunctie behouden’ te veranderen in ‘balans tussen landbouw, natuur en milieu’ wordt aangenomen!

Mei 2018: Zes partijen (GL, PvdA, D66, PvdD, 50plus, CU) dienen samen een initiatiefvoorstel in om de aanpak van de veenweiden te versnellen. grienlinks.nl/2018/04/16/initiatiefvoorstel-zes-partijen-voor-balans-tussen-landbouw-natuur-en-milieu/

Voorstel wordt door de coalitiepartijen (CDA, VVD, FNP, SP) (en PVV) na een pittig debat afgewezen. grienlinks.nl/2018/05/25/initiatiefvoorstel-natuurherstel-veenweiden-ingetrokken/

Partijen kondigen aan dat het voorstel inzet zal zijn van de verkiezingen in maart 2019.

Juli 2018: De Tussenstap (in plaats van een uitvoeringsprogramma 2020 dus) kwam na verschillende keren uitstel in juli 2018 aan de orde in de Staten. Deze tussenstap hield uiteindelijk alleen het uittrekken van 1,25 miljoen euro in voor het lopende werk. De verschillende scenario’s voor de uitvoering zullen nog worden doorgerekend. Lees hier het verslag van de PS vergadering op 18 juli 2018. En hier de reactie van GrienLinks: grienlinks.nl/2018/07/19/voorlopig-125-miljoen-voor-veenweide/

De gedeputeerde beloofde tijdens die vergadering om bij die MKBA (maatschappelijke kosten en baten analyse) van de scenario’s ook het scenario van het initiatiefvoorstel mee te nemen in de doorrekening.

Op 18 december 2018 stuurde het college deze brief met een scopenotitie voor de uitvoering van de MKBA met daarin een rapport over onderwaterdrainage.

Verwachte volgende bespreking (van de MKBA’s van de scenario’s voor de uitvoering van de veenweidevisie dus) is in derde kwartaal 2019 (wordt januari 2020). Op dat moment moet dus een keuze worden gemaakt hoe verder gegaan wordt met het veenweidegebied, de grondwaterstand en de landbouw in het gebied.