Geplaatst op

Democratische controle op de energietransitie moet beter

miniatuur van personen met grote lucifers

Provinciale Staten hebben unaniem ingestemd met de aanbevelingen van de Noordelijke Rekenkamer (NRK) over de democratische legitimiteit van de energietransitie in Fryslân. Voor GrienLinks is dat een belangrijk signaal: inwoners en volksvertegenwoordigers moeten goed betrokken blijven bij grote keuzes over onze energievoorziening.

De Noordelijke Rekenkamer concludeert in haar rapport *Regionale democratie vergt energie – een vervolg* dat de democratische legitimiteit van het proces na de RES 1.0 onvoldoende is geborgd. Zo waren Provinciale Staten niet betrokken bij de keuze om geen nieuwe Regionale Energiestrategie (RES 2.0) op te stellen, maar te volstaan met een voortgangsrapportage. Ook blijkt dat inwoners nauwelijks betrokken zijn geweest bij beleidsvorming rond de energietransitie.

Namens GrienLinks gaf Charda Kuipers aan dat het rapport scherp en doortastend is, zoals we van de Rekenkamer gewend zijn.

“Toen de aanbevelingen uit het eerdere onderzoek van 2021 werden afgevoerd, hebben wij al aangegeven dat het college daar te makkelijk mee omging. We zijn blij dat deze aandachtspunten nu opnieuw op de agenda staan.”

GrienLinks benadrukte tijdens het debat dat niet alleen participatie van inwoners belangrijk is, maar ook de positie van volksvertegenwoordigers. Juist bij grote ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken moet democratische legitimiteit centraal staan. Die les geldt niet alleen voor de energietransitie, maar ook voor andere dossiers zoals de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en de toekomst van het landelijk gebied.

Daarnaast deed GrienLinks mee met de motie van het CDA, de BBB en PvdA voor meer democratische sturing, participatie en transparantie binnen de RES-processen. Deze motie werd met ruime meerderheid aangenomen. Ook een amendement van de FNP om participatieregels breder toe te passen dan alleen op de energietransitie kreeg brede steun en werd aangenomen.

Een motie van de PVV over netkosten en tariefdifferentiatie werd uiteindelijk ingetrokken. Wel deed gedeputeerde Knol de toezegging dat Provinciale Staten in het najaar van 2026 een impactanalyse ontvangen over de verwachte stijging van netkosten en de gevolgen van nieuwe tariefsystemen voor Friese huishoudens en ondernemers.

Voor GrienLinks is de boodschap helder: de energietransitie kan alleen slagen als inwoners, maatschappelijke organisaties en volksvertegenwoordigers daadwerkelijk invloed hebben op de keuzes die worden gemaakt. Democratische betrokkenheid is geen bijzaak, maar een voorwaarde voor draagvlak en vertrouwen.

Geplaatst op

Moties vreemd: Wetterwaarmte, EU subsidies en zienswijze POVI

golvend water

Trochsette mei wetterwaarmte

Met ambitieuze doelen uit de Friese Energievisie en de Missy Wetterwarmte ligt er een stevige basis om duizenden woningen en bedrijven te verduurzamen. Tegelijkertijd blijkt in de praktijk dat de stap van ambitie naar uitvoering niet vanzelf gaat. Gemeenten staan voor complexe financiële en organisatorische uitdagingen, terwijl juist nu daadkracht nodig is. Daarom dienen GrienLinks en PvdA samen een motie in.

WarmHeeg koperloper
Het project Warm Heeg laat zien wat de potentie is van Wetterwaarmte in Fryslân, met innovatieve oplossingen zoals aquathermie en sterke inzet op lokaal eigenaarschap. Om deze kansen te benutten en het vertrouwen van inwoners vast te houden, is het essentieel dat er snel duidelijkheid komt over de financiering en ondersteuning. Samenwerking tussen overheden onderling is daarin onmisbaar.

Energie fan underop!
Veel energie om op papier, maar nu moeten we onze ambities omzetten in de praktijk”, aldus Charda. Immer Terherne en Balk laat ook nog op zich wachten of gaat niet door.

Gedeputeerde Sijbe Knol is helder en wil enkel een toezegging doen voor wat betreft het eerste dictumpunt “Op korte termijn, voor 10 juni, samen met het FSFE en de gemeente Súdwest-Fryslân de businesscase van Warm Heeg inclusief risicobeheérsing te beoordelen”. Helaas gaf gedeputeerde Knol aan dat er onduidelijkheid bleek te zijn over de status van de brief van het college van Sudwest-Fryslan. Hierdoor ontstond er tot ons telleurstelling zoveel onduidelijkheid en rumoer in de staten, dat de fractie genoodzaakt was om deze mooie inhoudelijke motie in te trekken. Na enige tijd werd duidelijk dat de creëerde rumoer niet nodig was geweest.

Onze fractie zal de komende periode nog steeds inzetten op wetterwaarmte en mienskipsenergie, want dit is de transitie waarin wij geloven: fan underop!

Een close-up van de vlag van de EU

Fryslân krijgt een sterke stem in Europa

Provinciale Staten hebben op 15 april 2026 unaniem een motie aangenomen tegen de plannen van de Europese Commissie om de verdeling van Europese subsidies verder te centraliseren. GrienLinks steunt deze oproep van harte. Europese middelen moeten terechtkomen waar de kennis van de regionale opgaven aanwezig is: dicht bij inwoners, gemeenten en provincies.

Fryslân maakt op veel terreinen gebruik van Europese fondsen, bijvoorbeeld voor plattelandsontwikkeling, innovatie, duurzame landbouw en regionale economie. Wanneer de zeggenschap over deze middelen verder verschuift naar Den Haag, dreigt de afstand tussen beleid en praktijk groter te worden. Juist regio’s weten zelf het beste welke investeringen nodig zijn om lokale uitdagingen aan te pakken.

Tijdens het debat wezen verschillende partijen op het rapport Elke Regio Telt!, waarin wordt geconcludeerd dat regio’s vaak onvoldoende profiteren van landelijke investeringen. Verdere centralisatie van Europese subsidies zou dat probleem kunnen versterken. Daarom sprak Provinciale Staten uit dat lokale en regionale overheden een sterke rol moeten behouden bij de planning en uitvoering van Europese fondsen.

Ook het college onderschreef het belang van deze boodschap. Gedeputeerde Douwstra gaf aan dat het signaal vanuit Fryslân helpt in de gesprekken met Den Haag en Brussel. Daarnaast zegde hij toe Provinciale Staten een brief van het Comité van de Regio’s aan minister Heijnen toe te sturen over de toekomst van het Europese Meerjarig Financieel Kader.

Een foto van een uitgeknipte roze papieren gespreksballon

Gemeenten verdienen meer tijd voor hun zienswijze op de POVI

# GrienLinks: gemeenten verdienen meer tijd voor hun zienswijze op de POVI

De Provinciale Omgevingsvisie (POVI) bepaalt voor een belangrijk deel hoe Fryslân zich de komende decennia ontwikkelt. Juist daarom vond GrienLinks dat gemeenten voldoende tijd moesten krijgen om hun zienswijzen zorgvuldig voor te bereiden en vast te stellen.

Tijdens de Statenvergadering van 14 april 2026 lag een motie van JA21 voor om de termijn voor gemeentelijke zienswijzen op de POVI met vier weken te verlengen. GrienLinks steunde dit voorstel. Fractievertegenwoordiger Charda Kuipers wees erop dat er al sinds maart 2024 aan de POVI wordt gewerkt en dat de definitieve behandeling pas in het derde kwartaal van 2026 gepland staat. Tegen die achtergrond is het volgens GrienLinks onbegrijpelijk dat de inspraakperiode precies samenvalt met de periode na de gemeenteraadsverkiezingen.

“Wij krijgen vanuit verschillende gemeenten signalen dat de tijd simpelweg te krap is,” stelde Kuipers tijdens het debat. “Juist bij de start van dit traject was afgesproken dat er voldoende ruimte zou zijn voor participatie en zorgvuldige besluitvorming.”

Het college wees de motie af en stelde dat een verlenging juridisch niet mogelijk zou zijn. Ook D66 uitte zorgen over het participatieproces en merkte op dat veel van de inbreng uit de samenleving onvoldoende zichtbaar terugkomt in de stukken. Daarbij werd de vraag gesteld of de grote hoorzitting die in september gepland staat niet juist een gevolg is van het gevoel dat inwoners, organisaties en gemeenten onvoldoende zijn gehoord.

De motie werd uiteindelijk verworpen met 19 stemmen voor en 23 stemmen tegen. De volledige oppositie, waaronder GrienLinks, stemde vóór. De coalitiepartijen ChristenUnie, FNP, CDA en BBB stemden tegen.

Voor GrienLinks blijft zorgvuldige participatie een voorwaarde voor goed ruimtelijk beleid. Gemeenten moeten voldoende tijd en ruimte krijgen om mee te denken over de toekomst van Fryslân. Juist bij een document met zo’n grote impact als de Provinciale Omgevingsvisie mag democratische betrokkenheid nooit onder tijdsdruk komen te staan.

Geplaatst op

Mondelinge vragen over PCLG

De Provinciale Commissie Landelijk Gebied (PCLG) is voor onbepaalde tijd opgeschort. Aanleiding daarvoor is het vertrek van de voorzitter, nadat eerder ook LTO Noord en Agrarisch Jongeren Fryslân uit de commissie stapten. Samen met SP, PvdA en Partij voor de Dieren stelde GrienLinks hierover mondelinge vragen aan het college.

Volgens gedeputeerde Kooistra werd het de afgelopen tijd steeds lastiger om tot gezamenlijke adviezen te komen. Daarnaast zou vertrouwelijke informatie vanuit de commissie zijn gelekt naar de pers. Dat incident, in combinatie met eerdere ontwikkelingen, heeft volgens het college geleid tot de huidige situatie.

GrienLinks wilde onder meer weten welke gevolgen het wegvallen van de PCLG heeft voor lopende dossiers in het landelijk gebied en hoe de provincie evenals de Provinciale Staten voorlopig wordt geadviseerd. Het college gaf aan in gesprek te blijven met de verschillende partners en benadrukte dat de provincie juist de regie neemt door de commissie tijdelijk op te schorten.

Op de vraag of het college zelf initiatief neemt om de samenwerking binnen de PCLG te herstellen, bleef de gedeputeerde terughoudend. Volgens het college ligt de verantwoordelijkheid in eerste instantie bij de betrokken sectoren zelf. Wel gaf het aan met een bescheiden rol aan tafel te zitten en bereid te zijn extra stappen te zetten als daar vanuit de commissie om wordt gevraagd.

GrienLinks vindt het belangrijk dat alle betrokken partijen in het landelijk gebied goed vertegenwoordigd zijn. Nu belangrijke organisaties als LTO Noord en Agrarisch Jongeren Fryslân ontbreken, is het des te belangrijker dat er gewerkt wordt aan herstel van vertrouwen en een breed gedragen samenwerking. Alleen zo kunnen besluiten over de toekomst van het Friese landelijk gebied rekenen op voldoende draagvlak.

Geplaatst op

Druk bezochte vergadering over handhavingsverzoek pesticiden

Op initiatief van GrienLinks en de PvdA werd in Provinciale Staten uitgebreid gesproken over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de buurt van Natura 2000-gebieden. Aanleiding was een uitspraak van de Raad van State én een handhavingsverzoek vanuit de provincie voor 64 percelen rond kwetsbare natuurgebieden.

Tijdens de commissievergadering van 13 mei spraken zowel vertegenwoordigers van de landbouwsector als natuurorganisaties in. Daarbij werd duidelijk hoe groot de impact van de huidige situatie is op boeren, maar ook hoe belangrijk de bescherming van kwetsbare natuur blijft.

GrienLinks vroeg het college onder meer waarom een afstand van vier kilometer wordt gehanteerd, welke rol het landelijke convenant kan spelen en hoe naast de belangen van boeren óók die van inwoners kunnen worden meegewogen. Ook vroegen wij hoe het gesprek over gewasbeschermingsmiddelen breder gevoerd kan worden dan alleen vanuit landbouwperspectief.

Het college gaf aan dat de provincie juridisch verplicht is om te handelen op basis van de uitspraak van de Raad van State. De afstand van vier kilometer is gebaseerd op het onderzoek van Meten = Weten, dat ook door de Raad van State is meegenomen in haar oordeel. De provincie benadrukte dat er nog geen nieuw beleid is vastgesteld, maar dat zij handelt naar aanleiding van een concreet handhavingsverzoek.

Gedeputeerde Abel Kooistra erkende dat de verstuurde brieven grote gevolgen hebben voor de betrokken ondernemers. Juist daarom wil de provincie samen met andere provincies aanvullend onderzoek doen en zoeken naar handelingsperspectief. Daarbij benadrukte het college dat Fryslân een landbouwprovincie is en moet blijven.

Voor GrienLinks is het van belang dat de discussie niet wordt versmald tot een tegenstelling tussen landbouw en natuur. Wij willen juist alle belangen zorgvuldig afwegen. Boeren, maar ook omwonenden en natuur verdienen duidelijkheid en een aanpak die recht doet aan zowel een toekomstbestendige landbouw als aan de bescherming van onze kwetsbare Natura 2000-gebieden.

Geplaatst op

PvdA, GrienLinks en D66 stellen vragen over bezwaarprocedure Ivgi & Greben

Twee figuren dansen aan zee

PvdA, GrienLinks en D66 hebben schriftelijke vragen gesteld aan het college van Gedeputeerde Staten over de bezwaarprocedure rond dansgezelschap Ivgi & Greben. Aanleiding is berichtgeving dat het gezelschap naar de rechter stapt vanwege de afwijzing van een provinciale subsidie en de behandeling van het daaropvolgende bezwaar.

Volgens Ivgi & Greben zijn tijdens de bezwaarprocedure twee bezwaarschriften ingediend, waarvan het tweede – opgesteld met hulp van een advocaat – uitgebreider zou zijn geweest. In de media wordt gesteld dat alleen het eerste bezwaar aan de adviescommissie is voorgelegd.

Wij willen van het college onder meer weten of inderdaad meerdere bezwaren zijn ontvangen, of slechts één daarvan is gedeeld met de adviescommissie en of daarbij volgens de juiste procedure is gehandeld. Ook vragen zij welke gevolgen het zou hebben wanneer de rechter Ivgi & Greben in het gelijk stelt.

We wachten op duidelijkheid over de zorgvuldigheid en transparantie van de provinciale bezwaarprocedure.

Geplaatst op

Vragen over dempen van sloten in Fryslân

een weiland met een sloot in het midden

GrienLinks heeft samen met PvdA, Partij voor de Dieren, SP en D66 schriftelijke vragen gesteld aan het college van Gedeputeerde Staten over het dempen van sloten in Fryslân. Aanleiding is
nieuws over het verdwijnen van duizenden sloten in Nederland en signalen dat ook in Fryslân sloten, soms zonder vergunning, zijn gedempt.

We wijzen erop dat Provinciale Staten in 2021 hebben uitgesproken dat sloten in het veenweidegebied in principe niet meer gedempt zouden moeten worden, tenzij dit noodzakelijk is voor de inrichting van een gebied. De uitvoering van die motie zou worden meegenomen in de gebiedsprocessen en bij de herijking van het Veenweideprogramma 2021-2030.

We vragen onder meer om inzicht in welke sloten sinds 2021 zijn gedempt en of daarvoor vergunningen zijn verleend. Ook willen wij weten wat de gevolgen zijn voor waterbeheer, biodiversiteit, funderingen, landschap en recreatieve waarden. Daarnaast vragen we hoe verdere daling van grondwaterstanden kan worden voorkomen en hoe het college ervoor zorgt dat de eerder aangenomen motie daadwerkelijk wordt meegenomen in de gebiedsprocessen.

Momenteel ligt er een uitstelbrief van het college. We hopen snel meer te weten over de gevolgen van het dempen van Sloten hier in Fryslân.