Hoe gaan we van A naar B? Als het gaat om werk, school of simpelweg een boodschap doen, veilig en betrouwbaar vervoer is van groot belang. Het regionaal mobiliteitsprogramma (RMP) is een uitwerking van hoe de provincie omgaat met toekomstbestendig vervoer. Versie 1 is in 2022 besproken en met instemming van de Provinciale Staten ingevoerd. Deze versie is nog steeds actueel maar voorziet geen visie op nieuwe thema’s als publieke mobiliteit, mobiliteitstransitie en het kabinetsstandpunt ‘bereikbaarheid op peil’. Hierom bespreken Provinciale Staten op woensdag 18 februari 2026 de startnotitie voor een tweede versie van het RMP.
Voor GrienLinks staat veiligheid voorop, zo stelt Elsa het volgende in haar betoog:
“GrienLinks heeft altijd aandacht gevraagd voor sociale veiligheid, ook in het verkeer. De afgelopen periode heeft dit onderwerp extra urgentie gekregen door meerdere ernstige incidenten, waarbij met name de onveiligheidsbeleving van vrouwen nadrukkelijk naar voren kwam. Veiligheid los je niet alleen op met straatverlichting — dat realiseren wij ons goed — maar goede verlichting op de juiste plekken kan wél een belangrijke bijdrage leveren, zeker aan de veiligheidsbeleving.”
Hierom hebben we een motie ingediend over een provinciaal verlichtingsplan, geïnspireerd door provincie Noord-Holland. Op deze manier kan in kaart worden gebracht waar vrouwen zich onveilig voelen en kunnen daar maatregelen tegen worden genomen. Het is belangrijk dat straatverlichting adaptief is. Zo dragen we niet bij aan lichtvervuiling en wordt de natuur niet verstoord.
Verder vraagt Elsa zich af waarom het wordt ‘lopen’ geen enkele keer benoemd wordt in de startnotitie en wanneer de vaak benoemde onveilige oversteekpunten in de provincie eens worden aangepakt.
Met een transitie naar het water (modal shift) stoffen we een oude motie uit 2022 af over elektrisch varen. Zo stelt Elsa:
“In 2019 namen de Staten een GrienLinks motie aan om elektrisch varen te stimuleren. Hierop bleef actie uit, daarom stelde GrienLinks in 2022 voor om daadwerkelijk te starten met de uitvoering van deze motie, om bijvoorbeeld in kwetsbare natuurgebieden — zoals de Alde Feanen, Bûtenfjeld, de Luts etc. — zones in te stellen waar alleen fosielvrij, elektrisch of zonder motor gevaren mag worden. Die motie haalde het uiteindelijk nét niet. Na zeven jaar is er met dit onderwerp nog steeds niets gebeurd.”
Met dit voorstel willen we elektrisch varen in Fryslân meer stimuleren. Dat past tenslotte bij de ambitie van het RMP; ‘we verplaatsen ons duurzaam’.
Debat
Meerdere partijen baren zich zorgen over de rol van de auto in het RMP. Hiervoor dient de VVD moties in. Zo willen zij niet dat het afwaarderen (toegestane snelheid omlaag wijzigen) van de autoweg wordt gebruikt om de weg veiliger te maken. De SP maakt zich hard voor krimpgebieden en de basisvoorzieningen, zij stellen dat publieke mobiliteit (met zicht op slechtzienden etc) echt publiek moet zijn. De PvdA vraagt om een evaluatie van RMP 1.0 en de mogelijkheid voor gratis openbaar vervoer. De CU vraagt om het begrip vervoersarmoede te verankeren in het RMP 2.0. De PvdD vraagt om een ecologische toets en het monitoren en evalueren van het RMP 2.0. JA21 vraagt om aandacht voor de Lelylijn. D66 vraagt in hoeverre inwoners worden betrokken bij infrastructuurprojecten en in hoeverre het RMP 2.0 zich verhoudt tot de POVI (provinciale omgevingsverordening).
Reactie college
De gedeputeerde gaf in het debat aan dat het Regionaal Mobiliteitsplan (RMP) geen volledige evaluatie krijgt, maar een actualisatie, waarbij in december een vernieuwd stuk naar de Staten komt. Er wordt bij de ramtnota meer financiële duidelijkheid gegeven over de optie voor gratis OV. Op verschillende punten benadrukte het college dat veel al in uitvoering is of geborgd, zoals verkeerseducatie en flexibele mobiliteit. Ook gaf de gedeputeerde aan dat afwaarderen van wegen eerder al met instemming van de Staten is gebeurd en dat hierover desgewenst een overzicht kan worden aangeleverd. Verder wordt samengewerkt met gemeenten en andere provincies, en blijft inwonersparticipatie onderdeel van het proces, vooral bij grotere projecten. Op thema’s als ecologie, monitoring en evaluatie stelde het college dat deze al worden meegenomen.
(Mee)Ingediende voorstellen
Licht waar het moet, donker waar het kan (GrienLinks, PvdA, PvdD en Statenlid Jonker): De motie wordt door de indieners ingetrokken.
Geleidelijk meer fossielvrije vaarroutes en -gebieden (GrienLinks): De motie wordt verworpen met 33 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, PvdA, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 6 stemmen voor (PvdD, SP, GrienLinks en D66).
Inzicht een afwegingscriteria bij RMP 2.0 (D66, PvdD, GrienLinks en SP): De motie wordt later door de indieners ingetrokken.
Verkeerseducatie op basisschoolleeftijd (PvdA, GrienLinks, SP en D66): de motie wordt verworpen met 26 stemmen tegen (PBF, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 13 stemmen voor (JA21, PvdD, SP, PVV, Grienlinks, PvdA en D66).
Andere voorstellen
Flex voor Fryslân (CDA): De motie wordt door de indieners ingetrokken.
Ultigus rem(edium) (VVD en PBF): De motie wordt aangenomen met 27 stemmen voor (JA21, PBF, SP, PVV, D66, VVD, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 12 stemmen tegen (PvdD, GrienLinks, PvdA, ChristenUnie en FNP).
De Wagen Blijven Verdragen (VVD, Statenlid van Dijk en BBB): De motie wordt aangenomen met 30 stemmen voor (JA21, PBF, SP, PVV, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 9 stemmen tegen (PvdD, GrienLinks, PvdA en D66).
Bereikbaarheid is geen gedragsbeleid (PVV en Statenlid Van Dijk): De motie wordt verworpen met 32 stemmen tegen (PvdD, SP, GrienLinks, PvdA, ChristenUnie, D66, FNP, CDA en BBB) en 7 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, VVD en Statenlid Van Dijk).
Betaalbaarheid als harde randvoorwaarde (PVV):De motie wordt verworpen met 36 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, ChristenUnie, D66, VVD, FNP, CDA en BBB) en 3 stemmen voor (PVV en Statenlid Van Dijk).
Geen Lelylijn (PVV): De motie wordt verworpen met 36 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, ChristenUnie, D66, VVD, FNP, CDA en BBB) en 3 stemmen voor (PVV en Statenlid Van Dijk).
Versterking verkeersveiligheid (PVV): De motie wordt verworpen met 30 stemmen tegen (PvdD, PvdA, ChristenUnie, D66, VVD, FNP, CDA en BBB) en 9 stemmen voor (JA21, PBF, SP, PVV, GrienLinks en Statenlid Van Dijk).
Vervoersarmoede verankeren in RMP 2.0 (ChristenUnie, BBB, FNP en PvdA): De motie wordt aangenomen met 35 stemmen voor (PvdD, PBF, SP, PVV, GrienLinks, PvdA, ChristenUnie, D66, FNP, CDA en BBB) en 4 stemmen tegen (JA21, VVD en Statenlid Van Dijk).
Sociaal kader opnemen (SP en PvdD): De motie wordt door de indieners ingetrokken.
Ecologische toets mobiliteits- en infrastructuurprojecten (PvdD): De motie wordt later door de indieners ingetrokken.
Monitoren en evalueren beleid mobiliteit (PvdD, GrienLinks, D66 en SP): De motie wordt verworpen met 25 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, VVD, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 14 stemmen voor (PvdD, SP, GrienLinks, PvdA, ChristenUnie, D66 en FNP).
Pilot autonoom busvervoer (JA21): De motie wordt verworpen met 28 stemmen tegen (PvdD, PBF, SP, PVV, GrienLinks, PvdA, D66, Statenlid Van Dijk en BBB) en 11 stemmen voor (JA21, ChristenUnie, VVD, FNP en CDA).
Rondwegen Dokkum en De Westereen (PBF): De motie wordt verworpen met 31 stemmen tegen (PvdD, GrienLinks, PvdA, ChristenUnie, D66, FNP, CDA en BBB) en 8 stemmen voor (JA21, PBF, SP, PVV, VVD en Statenlid Van Dijk).
Daadwerkelijke visie (PBF en VVD): N 354 De motie wordt later door de indieners ingetrokken.
Toezeggingen
Gedeputeerde De Vries zegt toe dat hij bij een bijeenkomst met alle gemeenten zal vragen of de gemeenten het ANWB automaatje (een vervoerservice en een samenwerking tussen ANWB en een groot aantal gemeenten in Nederland) gebruiken en wanneer ze dit niet gebruiken de vraag stelt wat er nodig is om het ANWB automaatje wel te gebruiken.
Gedeputeerde De Vries zegt toe om samen met de gemeenten te zien hoe een integraal verlichtingsplan op een ordentelijke wijze kan worden opgepakt en dit terug te laten komen bij de definitieve vaststelling in december.
Stemverklaring De heer Kruis (CDA) zegt dat de fractie motie 10 van de PVV sympathiek vindt, maar stemt tegen vanwege de toezegging van de gedeputeerde dat het bij de kadernota 2027 terugkomt.
Finale besluit
Het voorstel wordt aangenomen met 36 stemmen voor (JA21, PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, ChristenUnie, D66, VVD, FNP, CDA en BBB) en 3 stemmen tegen (PVV en Statenlid Van Dijk).