Provinciale Staten hebben unaniem ingestemd met de aanbevelingen van de Noordelijke Rekenkamer (NRK) over de democratische legitimiteit van de energietransitie in Fryslân. Voor GrienLinks is dat een belangrijk signaal: inwoners en volksvertegenwoordigers moeten goed betrokken blijven bij grote keuzes over onze energievoorziening.
De Noordelijke Rekenkamer concludeert in haar rapport Regionale democratie vergt energie – een vervolg dat de democratische legitimiteit van het proces na de RES 1.0 onvoldoende is geborgd. Zo waren Provinciale Staten niet betrokken bij de keuze om geen nieuwe Regionale Energiestrategie (RES 2.0) op te stellen, maar te volstaan met een voortgangsrapportage. Ook blijkt dat inwoners nauwelijks betrokken zijn geweest bij beleidsvorming rond de energietransitie.
Namens GrienLinks gaf Charda Kuipers aan dat het rapport scherp en doortastend is, zoals we van de Rekenkamer gewend zijn.
“Toen de aanbevelingen uit het eerdere onderzoek van 2021 werden afgevoerd, hebben wij al aangegeven dat het college daar te makkelijk mee omging. We zijn blij dat deze aandachtspunten nu opnieuw op de agenda staan.”
GrienLinks benadrukte tijdens het debat dat niet alleen participatie van inwoners belangrijk is, maar ook de positie van volksvertegenwoordigers. Juist bij grote ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken moet democratische legitimiteit centraal staan. Die les geldt niet alleen voor de energietransitie, maar ook voor andere dossiers zoals de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en de toekomst van het landelijk gebied.
Daarnaast deed GrienLinks mee met de motie van het CDA, de BBB en PvdA voor meer democratische sturing, participatie en transparantie binnen de RES-processen. Deze motie werd met ruime meerderheid aangenomen. Ook een amendement van de FNP om participatieregels breder toe te passen dan alleen op de energietransitie kreeg brede steun en werd aangenomen.
Een motie van de PVV over netkosten en tariefdifferentiatie werd uiteindelijk ingetrokken. Wel deed gedeputeerde Knol de toezegging dat Provinciale Staten in het najaar van 2026 een impactanalyse ontvangen over de verwachte stijging van netkosten en de gevolgen van nieuwe tariefsystemen voor Friese huishoudens en ondernemers.
Voor GrienLinks is de boodschap helder: de energietransitie kan alleen slagen als inwoners, maatschappelijke organisaties en volksvertegenwoordigers daadwerkelijk invloed hebben op de keuzes die worden gemaakt. Democratische betrokkenheid is geen bijzaak, maar een voorwaarde voor draagvlak en vertrouwen.
