Tijdens de behandeling van het Plan van Aanpak Natuurnetwerk Nederland (NNN) in de Provinciale Staten van 28 januari 2026 wordt weer pijnlijk duidelijk hoe groot de politieke kloof is bij het natuurbeleid in Fryslân. Jochem geeft in zijn betoog aan,
“waar GrienLinks staat voor het nakomen van afspraken en het beschermen van biodiversiteit, kiest een meerderheid met dit plan van aanpak van de Staten voor nog meer uitstel, vrijblijvendheid en niet erkennen van noodzakelijke instrumenten”
Tijdens de commissievergadering én Provinciale Staten heeft Jochem aan het College van Gedeputeerde Staten gevraagd of de NNN doelstellingen worden behaald in 2027. Tot twee keer toe herhaalt gedeputeerde De Vries duidelijk dat dit plan op basis van vrijwilligheid inderdaad tekort schiet. De Vries geeft aan dat de consequenties hiervan niet bekend zijn. Het Rijk heeft een resultaatverplichting en de Provincie heeft ‘slechts’ een inspanningsverplichting.
De Vries verwijst hierbij consequent naar de bewoording die op bladzijde 3 van het Plan van Aanpak waarin staat omschreven, “uit de tussenevaluatie Healweis Weromsjen NNN 2025 bleek dat de voortgang onvoldoende is om de provinciale en daarmee ook (inter)nationale doelen te behalen.”
Zonder instemming van het Rijk
Jochem zijn bijdrage is helder, “het Plan van Aanpak Natuurnetwerk Nederland toont politieke onwil en onmacht aan.” De meerderheid van deze Staten weigert keer op keer de afspraken na te komen die met het Rijk over de aankoop en inrichting van de NNN zijn gemaakt.
“Een plan dat we zonder instemming van het rijk hebben afgeslankt en waarvan de planning tot Sint-Juttemis is uitgesteld. De bestuurderspartij VVD weigert de afspraken die ze zelf gemaakt hebben na te komen en sprak recent in deze Staten zonder blikken of blozen uit dat natuur geen maatschappelijk belang is”.
Tijdens het debat werd door BBB aangegeven trots te zijn dat de ingezette koers van 100% vrijwilligheid wordt vastgehouden, “wij hebben dit afgedwongen en als wij de Brusselse afspraken niet halen, dan is dat zo. Het juridische web wordt niet weg gehaald door vrijwilligheid weg te nemen. De laatste jaren willen wij blijven inzetten op vrijwilligheid”. De VVD daagt de BBB uit om deze koers ook na 2027 aan te houden, maar de BBB geeft aan niet over hun graf te willen regeren.
Maatschappelijk belang
GrienLinks snapt heel goed dat vrijwilligheid de voorkeur heeft, maar soms moet je het maatschappelijke belang boven dat van het individuele belang stellen. “Als we dat niet hadden gedaan reden we nu in Fryslân nog op zandpaden en was het woningtekort nog veel groter”, aldus Jochem. Ook wijst Jochem naar de hoge proceskosten, “is dit niet verspilling van gemeenschapsgeld? Zo proberen we al dertig jaar te werken aan het tot stand komen van de inrichting van het Koningsdiep. Dertig jaar lang grote ambtelijke inzet, dertig jaar onzekerheid voor alle inwoners en ondernemers in het gebied en dertig jaar overleggen tot we er bij neervallen. Inefficiëntie ten top en schadelijk voor het vertrouwen”. Daarom stelt Jochem namens GrienLinks de kritische vraag aan het college: Kan de gedeputeerde aangeven wat het percentage proceskosten bij het realiseren van Natuurnetwerk is in relatie tot de totale inrichtingskosten en wat de invloed is van de enorm lange duur van het proces? Gedeputeerde De Vries zegt toe om de Staten meer op de hoogte te houden van de voortgang en zal halverwege jaarlijks een zogenaamde voortgangsbrief (ambitie is september) sturen over de NNN en de moties die daarbij horen.
Rentmeesterschap en betrouwbaarheid
Jaren geleden riep GrienLinks al op tot actief grondbeleid en kavelruil. Daar vindt GrienLinks onvoldoende van terug en dienen we de motie van CDA en PvdA, in aanvulling op de eerder aangenomen motie Regie op grond, mee in om zo die instrumenten serieus in te zetten. Maar ook de motie Toepassen voorkeursrecht kan op steun van GrienLinks rekenen. “Het voorkeursrecht kan een bijdrage leveren aan het beter nakomen van onze afspraken, het geven van zekerheid en het vergroten van de efficiëntie”, aldus Jochem. GrienLinks is verder blij met de toezegging van de Gedeputeerde de mogelijkheden om de Landgoederenregeling toe te passen uit te zoeken.
Als laatste geeft Jochem in het debat nog een nabrander, want
“de meerderheid in onze Staten heeft besloten de oorspronkelijk gemaakte afspraken op z’n beloop te laten. Dat is teleurstellend, maar GrienLinks doet een oproep alles op alles te zetten de NNN tijdig te realiseren. Dat is pas échte invulling van rentmeesterschap en betrouwbaarheid”.
Finale besluit
Het consequent niet volledig inzetten van het instrumentarium ziet GrienLinks als een grote tekortkoming. Daarom kan onze fractie niet anders dan tegen het finale besluit stemmen. Jochem geeft dit aan in de volgende stemverklaring, “de fractie kan niet anders dan tegen het finale besluit ‘Plan fan oanpak NNN’ stemmen, gezien het feit dat de gedeputeerde heeft aangegeven dat met het beschikbare instrumentarium de doelstelling niet gehaald gaan worden”.
Mee ingediende moties
Motie van de SP en PvdD over structurele rijks financiering NNN: verworpen met 30 tegen (JA21, PBF, PVV, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 10 voor (PvdD, SP, GroenLinks en PvdA).
Motie van de PvdD, D66, PvdA, SP over toepassen voorkeursrecht: verworpen met 29 tegen (JA21, PBF, PVV, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 11 voor (PvdD, SP, GroenLinks, PvdA en Statenlid Jonker).
Motie van de VVD over versterking provinciale grondpositie: aangenomen met 33 voor (JA21, PvdD, SP, PBF, GroenLinks, PvdA, VVD, Statenlid Jonker, CDA en BBB) en 7 tegen (PVV, ChristenUnie, FNP en Statenlid Van Dijk).
Motie van CDA, CU, PvdA, VVD, BBB over Faasje op grûnbeleid: aangenomen met 37 voor (JA21, PvdD, PBF, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA en BBB) en 3 tegen (PVV en Statenlid Van Dijk).
Andere moties
Meer weidevogelnatuur deel 2 door BBB en FNP: aangenomen met 33 stemmen voor (JA21, PBF, PvdA, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 7 stemmen tegen (PvdD, SP, PVV en GroenLinks).
Agrarische compensatiegrond door BBB: aangenomen met 31 stemmen voor (JA21, PBF, PvdA, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA en BBB) en 9 stemmen tegen (PvdD, SP, PVV, GroenLinks, Statenlid Jonker en Statenlid Van Dijk).
Oan ‘e slach mei de ‘Groene Grondcoörporatie’ door CDA, BBB, FNP en CU: aangenomen met 38 stemmen voor (JA21, PvdD, PBF, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 2 stemmen tegen (PVV).
Herbegrenzing alleen met kwaliteitsgarantie door SP: verworpen met 29 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 11 stemmen voor (PvdD, SP, GroenLinks, PvdA en Statenlid Jonker).
Oormerken budget faunaschade door JA21: aangenomen met 22 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, VVD, Statenlid Jonker, Statenlid Van Dijk en BBB) en 18 stemmen tegen (PvdD, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, FNP en CDA).
Undersykje fiskale motiven door FNP: ingetrokken vanwege de toezegging van het college
Geen dwingende maatregelen door VVD, JA21, Steatelid Van Dijk: verworpen met 34 stemmen tegen (PvdD, PBF, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, Statenlid Jonker, FNP, CDA en BBB) en 6 stemmen voor (JA21, PVV, VVD en Statenlid Van Dijk).
Beëindigen NNN door PVV: verworpen met 37 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA en BBB) en 3 stemmen voor (PVV en Statenlid Van Dijk).
Toezeggingen college
• Het college stuurt de Staten halverwege jaarlijks een voortgangsbrief (plm. september) over de NNN en de moties die daarbij horen.
• Het college bespreekt in IPO verband de fiscale motieven bij uitkoop of pachtconstructies in het kader van de realisatie van het NNN.
Finale besluit NNN
Het finale besluit is aangenomen met 33 stemmen voor (JA21, PBF, SP, PvdA, ChristenUnie, VVD, Steatelid Jonker, FNP, CDA en BBB) en 7 stemmen tegen (PvdD, PVV, GrienLinks en Steatelid Van Dijk).
