Geplaatst op

Vragen over de teruggang van bestuivende insecten

GrienLinks heeft samen met de PvdA, PvdD, SP en D66 schriftelijke vragen gesteld over de sterke afname van bestuivende insecten, zoals bijen en zweefvliegen. Aanleiding is recent onderzoek waaruit blijkt dat zweefvliegen in dertig jaar tijd met wel 50 tot 90 procent zijn afgenomen. Dat is zorgwekkend, omdat deze insecten cruciaal zijn voor natuur én voedselvoorziening. Zo is een groot deel (ca 85%) van onze gewassen afhankelijk van bestuiving.

Met de vragen willen we allereerst duidelijk krijgen of de provincie deze cijfers herkent en erkent. Daarnaast vragen we welke maatregelen er al genomen zijn om de achteruitgang te stoppen, bijvoorbeeld in het beheer van provinciale gronden.

Een belangrijk punt is het leefgebied van insecten. Door intensieve landbouw, pesticiden, stikstof en verdroging verdwijnen steeds meer plekken waar insecten voedsel en beschutting vinden. Daarom vragen we welke concrete doelen de provincie stelt voor het verbeteren van dit leefgebied in 2026.
Ook kijken we naar samenwerking: wat doet de provincie samen met gemeenten, waterschappen en terreinbeheerders? Want zonder gezamenlijke aanpak is herstel moeilijk.

Verder vragen we naar de gevolgen als er niets gebeurt. Minder insecten betekent niet alleen minder biodiversiteit, maar ook risico’s voor bijvoorbeeld weidevogels en onze voedselproductie.
Tot slot dringen we aan op extra maatregelen.

Europese afspraken schrijven voor dat de afname uiterlijk in 2030 moet stoppen. Wij willen dat Fryslân daarin verantwoordelijkheid neemt en tempo maakt met een sterke, natuur inclusieve aanpak.

Geplaatst op

Politieke onwil zet natuur en betrouwbaarheid onder druk – NNN

Een meer omgeven door riet

Tijdens de behandeling van het Plan van Aanpak Natuurnetwerk Nederland (NNN) in de Provinciale Staten van 28 januari 2026 wordt weer pijnlijk duidelijk hoe groot de politieke kloof is bij het natuurbeleid in Fryslân. Jochem geeft in zijn betoog aan,

“waar GrienLinks staat voor het nakomen van afspraken en het beschermen van biodiversiteit, kiest een meerderheid met dit plan van aanpak van de Staten voor nog meer uitstel, vrijblijvendheid en niet erkennen van noodzakelijke instrumenten”

Tijdens de commissievergadering én Provinciale Staten heeft Jochem aan het College van Gedeputeerde Staten gevraagd of de NNN doelstellingen worden behaald in 2027. Tot twee keer toe herhaalt gedeputeerde De Vries duidelijk dat dit plan op basis van vrijwilligheid inderdaad tekort schiet. De Vries geeft aan dat de consequenties hiervan niet bekend zijn. Het Rijk heeft een resultaatverplichting en de Provincie heeft ‘slechts’ een inspanningsverplichting.
De Vries verwijst hierbij consequent naar de bewoording die op bladzijde 3 van het Plan van Aanpak waarin staat omschreven, “uit de tussenevaluatie Healweis Weromsjen NNN 2025 bleek dat de voortgang onvoldoende is om de provinciale en daarmee ook (inter)nationale doelen te behalen.”

Zonder instemming van het Rijk
Jochem zijn bijdrage is helder, “het Plan van Aanpak Natuurnetwerk Nederland toont politieke onwil en onmacht aan.” De meerderheid van deze Staten weigert keer op keer de afspraken na te komen die met het Rijk over de aankoop en inrichting van de NNN zijn gemaakt.

“Een plan dat we zonder instemming van het rijk hebben afgeslankt en waarvan de planning tot Sint-Juttemis is uitgesteld. De bestuurderspartij VVD weigert de afspraken die ze zelf gemaakt hebben na te komen en sprak recent in deze Staten zonder blikken of blozen uit dat natuur geen maatschappelijk belang is”.

Tijdens het debat werd door BBB aangegeven trots te zijn dat de ingezette koers van 100% vrijwilligheid wordt vastgehouden, “wij hebben dit afgedwongen en als wij de Brusselse afspraken niet halen, dan is dat zo. Het juridische web wordt niet weg gehaald door vrijwilligheid weg te nemen. De laatste jaren willen wij blijven inzetten op vrijwilligheid”. De VVD daagt de BBB uit om deze koers ook na 2027 aan te houden, maar de BBB geeft aan niet over hun graf te willen regeren.

Maatschappelijk belang
GrienLinks snapt heel goed dat vrijwilligheid de voorkeur heeft, maar soms moet je het maatschappelijke belang boven dat van het individuele belang stellen. “Als we dat niet hadden gedaan reden we nu in Fryslân nog op zandpaden en was het woningtekort nog veel groter”, aldus Jochem. Ook wijst Jochem naar de hoge proceskosten, “is dit niet verspilling van gemeenschapsgeld? Zo proberen we al dertig jaar te werken aan het tot stand komen van de inrichting van het Koningsdiep. Dertig jaar lang grote ambtelijke inzet, dertig jaar onzekerheid voor alle inwoners en ondernemers in het gebied en dertig jaar overleggen tot we er bij neervallen. Inefficiëntie ten top en schadelijk voor het vertrouwen”. Daarom stelt Jochem namens GrienLinks de kritische vraag aan het college: Kan de gedeputeerde aangeven wat het percentage proceskosten bij het realiseren van Natuurnetwerk is in relatie tot de totale inrichtingskosten en wat de invloed is van de enorm lange duur van het proces? Gedeputeerde De Vries zegt toe om de Staten meer op de hoogte te houden van de voortgang en zal halverwege jaarlijks een zogenaamde voortgangsbrief (ambitie is september) sturen over de NNN en de moties die daarbij horen.

Rentmeesterschap en betrouwbaarheid
Jaren geleden riep GrienLinks al op tot actief grondbeleid en kavelruil. Daar vindt GrienLinks onvoldoende van terug en dienen we de motie van CDA en PvdA, in aanvulling op de eerder aangenomen motie Regie op grond, mee in om zo die instrumenten serieus in te zetten. Maar ook de motie Toepassen voorkeursrecht kan op steun van GrienLinks rekenen. “Het voorkeursrecht kan een bijdrage leveren aan het beter nakomen van onze afspraken, het geven van zekerheid en het vergroten van de efficiëntie”, aldus Jochem. GrienLinks is verder blij met de toezegging van de Gedeputeerde de mogelijkheden om de Landgoederenregeling toe te passen uit te zoeken.

Als laatste geeft Jochem in het debat nog een nabrander, want

“de meerderheid in onze Staten heeft besloten de oorspronkelijk gemaakte afspraken op z’n beloop te laten. Dat is teleurstellend, maar GrienLinks doet een oproep alles op alles te zetten de NNN tijdig te realiseren. Dat is pas échte invulling van rentmeesterschap en betrouwbaarheid”.

Finale besluit
Het consequent niet volledig inzetten van het instrumentarium ziet GrienLinks als een grote tekortkoming. Daarom kan onze fractie niet anders dan tegen het finale besluit stemmen. Jochem geeft dit aan in de volgende stemverklaring, “de fractie kan niet anders dan tegen het finale besluit ‘Plan fan oanpak NNN’ stemmen, gezien het feit dat de gedeputeerde heeft aangegeven dat met het beschikbare instrumentarium de doelstelling niet gehaald gaan worden”.

Mee ingediende moties
Motie van de SP en PvdD over structurele rijks financiering NNN: verworpen met 30 tegen (JA21, PBF, PVV, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 10 voor (PvdD, SP, GroenLinks en PvdA).

Motie van de PvdD, D66, PvdA, SP over toepassen voorkeursrecht: verworpen met 29 tegen (JA21, PBF, PVV, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 11 voor (PvdD, SP, GroenLinks, PvdA en Statenlid Jonker).

Motie van de VVD over versterking provinciale grondpositie: aangenomen met 33 voor (JA21, PvdD, SP, PBF, GroenLinks, PvdA, VVD, Statenlid Jonker, CDA en BBB) en 7 tegen (PVV, ChristenUnie, FNP en Statenlid Van Dijk).

Motie van CDA, CU, PvdA, VVD, BBB over Faasje op grûnbeleid: aangenomen met 37 voor (JA21, PvdD, PBF, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA en BBB) en 3 tegen (PVV en Statenlid Van Dijk).

Andere moties
Meer weidevogelnatuur deel 2 door BBB en FNP: aangenomen met 33 stemmen voor (JA21, PBF, PvdA, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 7 stemmen tegen (PvdD, SP, PVV en GroenLinks).

Agrarische compensatiegrond door BBB: aangenomen met 31 stemmen voor (JA21, PBF, PvdA, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA en BBB) en 9 stemmen tegen (PvdD, SP, PVV, GroenLinks, Statenlid Jonker en Statenlid Van Dijk).

Oan ‘e slach mei de ‘Groene Grondcoörporatie’ door CDA, BBB, FNP en CU: aangenomen met 38 stemmen voor (JA21, PvdD, PBF, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 2 stemmen tegen (PVV).

Herbegrenzing alleen met kwaliteitsgarantie door SP: verworpen met 29 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, ChristenUnie, VVD, FNP, CDA, Statenlid Van Dijk en BBB) en 11 stemmen voor (PvdD, SP, GroenLinks, PvdA en Statenlid Jonker).

Oormerken budget faunaschade door JA21: aangenomen met 22 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, VVD, Statenlid Jonker, Statenlid Van Dijk en BBB) en 18 stemmen tegen (PvdD, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, FNP en CDA).

Undersykje fiskale motiven door FNP: ingetrokken vanwege de toezegging van het college

Geen dwingende maatregelen door VVD, JA21, Steatelid Van Dijk: verworpen met 34 stemmen tegen (PvdD, PBF, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, Statenlid Jonker, FNP, CDA en BBB) en 6 stemmen voor (JA21, PVV, VVD en Statenlid Van Dijk).

Beëindigen NNN door PVV: verworpen met 37 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, VVD, Statenlid Jonker, FNP, CDA en BBB) en 3 stemmen voor (PVV en Statenlid Van Dijk).

Toezeggingen college
• Het college stuurt de Staten halverwege jaarlijks een voortgangsbrief (plm. september) over de NNN en de moties die daarbij horen.
• Het college bespreekt in IPO verband de fiscale motieven bij uitkoop of pachtconstructies in het kader van de realisatie van het NNN.

Finale besluit NNN
Het finale besluit is aangenomen met 33 stemmen voor (JA21, PBF, SP, PvdA, ChristenUnie, VVD, Steatelid Jonker, FNP, CDA en BBB) en 7 stemmen tegen (PvdD, PVV, GrienLinks en Steatelid Van Dijk).

Geplaatst op

Duidelijkheid over ecologische risico’s bij ‘Handreiking Kleine Initiatieven’

De foto toont een miniatuurscène van drie bouwvakkers die pauze houden bij een halfafgebouwd huis. Ze lijken in gesprek: één zit op een stapel houten planken, de andere twee staan erbij met een flesje in de hand. Op de achtergrond zijn nog enkele kleine figuurtjes te zien bij andere huisjes. Het geheel is een modelbouwtafereel dat het dagelijks leven op een bouwplaats voorstelt.
De provincie wil kleine bouwprojecten makkelijker maken met de nieuwe Handreiking Kleine Initiatieven. Maar GrienLinks vreest dat hierdoor natuur in het gedrang komt en stelt vragen aan het provinciebestuur.

Grenzen van de handreiking worden opgerekt
De handreiking is bedoeld om huiseigenaren en kleine ondernemers – bijvoorbeeld bij energiebesparende renovaties – minder onderzoeks- en procedurekosten te laten maken. Fractievoorzitter Charda Kuipers hoort echter dat de grenzen van de regeling steeds verder worden opgerekt:

“De handreiking is bedoeld voor kleine initiatieven, niet voor grote verbouwingen of sloopprojecten. We krijgen signalen dat regels ruim worden uitgelegd, waardoor beschermde planten en dieren in de knel kunnen komen.”

Vragen over juridische borging en duidelijke grenzen
GrienLinks wil weten hoe de juridische toetsing van de handreiking heeft plaatsgevonden en welke adviezen daarbij zijn ingewonnen. Ook vraagt de fractie hoeveel projecten er al gebruik van hebben gemaakt en of dat alleen particulieren betreft of ook bedrijven.

Daarnaast roept de vage formulering van begrippen als ‘regulier woonhuis’ en ‘met of zonder bijgebouwen’ vragen op. Kuipers:
“We willen voorkomen dat een regeling voor één woonhuis wordt misbruikt om meerdere gebouwen te slopen. Ecologische waarden moeten voorop blijven staan.”

Natuur mag niet de dupe worden
GrienLinks vraagt Gedeputeerde Staten om de grenzen van de handreiking strikt te handhaven en duidelijkheid te geven over de toepassing ervan. Lees de volledige schriftelijke vragen van GrienLinks over de Handreiking Kleine Initiatieven 2025-08-15_GL_Handreiking Kleine Initiatieven.
De Gedeputeerde Staten hebben op 9 september Antwoordbrief GrienLinks over de Handreiking Kleine Initiatieven HKI (geanonimiseerd).

Geplaatst op

Boer en natuur de dupe van twijfels over nieuwe stikstoftechniek

Technische innovaties zoals emissiearme stalvloeren en de Lely Sphere zouden dé oplossing zijn voor de stikstofcrisis. Maar uit nieuw onderzoek van Wageningen Livestock Research blijkt dat deze technieken in de praktijk nauwelijks werken. Sommige innovatieve stalvloeren stoten zelfs méér stikstof uit dan een traditionele roostervloer.

Ondertussen zijn er ook in Fryslân forse bedragen aan subsidie uitgekeerd voor deze systemen. Boeren zijn op basis van te rooskleurige labresultaten verleid tot hoge investeringen. De natuur schiet er niets mee op, maar producenten en financiers hebben wél winst geboekt. Daarom hebben wij als GrienLinks Fryslân samen met de PvdA schriftelijke vragen gesteld aan het college van Gedeputeerde Staten.

Wij willen onder andere weten:
• hoeveel gemeenschapsgeld is er in Fryslân uitgegeven aan technieken waarvan nu blijkt dat ze niet werken?
• wordt er tot op het heden nog steeds subsidie verleend voor deze technieken in Fryslân?
• wie is verantwoordelijk voor de misgelopen stikstofwinst en de financiële schade bij boeren?
• en: is het college bereid om de subsidiëring van technieken zoals de Lely Sphere te stoppen totdat hun effectiviteit écht bewezen is?

Deze situatie legt een pijnlijk probleem bloot: er wordt ruimschoots geld geïnvesteerd in onvoldoende geteste technologische beloften. Dat is slecht voor de natuur én oneerlijk voor boeren die te goeder trouw hebben geïnvesteerd. GrienLinks vindt dat de provincie moet kiezen voor échte oplossingen: meer natuurherstel en eerlijk beleid voor boeren die wél willen verduurzamen.

Lees hier de antwoorden van het college.

Geplaatst op

Waddenzee verdient daadkracht, geen bestuurlijk getreuzel


De Waddenzee is Werelderfgoed, Natura 2000-gebied en een van de meest unieke natuurgebieden van Nederland. Maar uit de evaluatie van de Beheerautoriteit Waddenzee (BAW), uitgevoerd door Evaluatie Beheerautoriteit Waddenzee, blijkt dat er geen zicht is op een eenduidige en heldere doelstelling en dat nog steeds wordt gepraat over de organisatie en het proces. Concrete stappen om te komen tot beter beheer van de kwetsbare Waddenzee lijken nog niet in beeld. En dat terwijl de natuurwaarden van het Waddengebied onder grote druk staan.

GrienLinks Fryslân en de PvdA maken zich zorgen. Samen hebben we schriftelijke vragen gesteld aan het college van Gedeputeerde Staten. We willen onder andere weten waarom er nog altijd geen bestuurlijke duidelijkheid is en waarom sommige betrokken partijen zelfs de hogere doelstelling – verbetering van de natuurkwaliteit – niet onderschrijven.
De evaluatie van Berenschot spreekt duidelijke taal: op dezelfde voet doorgaan is geen optie. Als opdrachtgevers zich onvoldoende voorbereiden, als er geen draagvlak is voor natuurbescherming en als samenwerking stokt op bestuurlijk niveau, dan moet er wat veranderen. Dáár ligt voor ons als provincie een verantwoordelijkheid.

GrienLinks wil weten: welke kaders stelt de provincie? Hoe zorgen we dat natuur en leefbaarheid in balans zijn? Welke alternatieve bestuursvormen zijn mogelijk om eindelijk wél de natuurkwaliteit te verbeteren? En welke rol neemt Fryslân daarin? De provincie heeft een uitstelbrief gestuurd. Op antwoord zullen we nog even moeten wachten.
Maar de Waddenzee heeft geen tijd voor bestuurlijke stilstand. Het is tijd voor keuzes, voor duidelijke doelen en voor effectieve uitvoering. De natuur wacht niet.

Lees de antwoorden van het college hier.

Geplaatst op

Geen tijd meer te verliezen voor onze natuur

Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is het ruggengraat van het Nederlandse natuurbeleid: een robuust netwerk van beschermde natuurgebieden, essentieel voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving. De afspraak was: klaar in 2027. Maar die afspraak dreigt nu niet alleen te worden uitgesteld, maar ook uitgehold.

“We spelen roulette met onze natuur, onze afspraken én onze provinciale portemonnee.”

Tijdens het debat in Provinciale Staten van 23 april uitte onze woordvoerder Jochem Knol stevige kritiek op het uitblijven van actie. De vrijwillige aanpak loopt vast, cruciale hectares blijven liggen, en geld wordt opgemaakt aan ganzencompensatie in plaats van natuurbescherming. Jochem: “Als we nú niet handelen, worden boeren straks alsnog met keiharde onteigening of zelfs faillissement geconfronteerd. Dat willen wij juist voorkomen.”

Om die reden diende GrienLinks een amendement in dat het college opdraagt om de financiële risico’s, ecologische gevolgen en consequenties voor PAS-melders inzichtelijk te maken. Dit inzicht is essentieel voor zorgvuldige besluitvorming én voor het beschermen van natuur én boerenbelangen.

Daarnaast diende GrienLinks samen een motie in voor een Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (MKBA). Hiermee willen we in kaart brengen wat de brede maatschappelijke waarde van het NNN is – voor natuur, klimaat, recreatie én toekomstbestendige landbouw. Deze motie hebben we op een later moment ingetrokken.

Reactie gedeputeerde
De gedeputeerde ontraadde vrijwel alle moties, waaronder ook die van GrienLinks. Hij vond het voorstel om financiële en ecologische risico’s inzichtelijk te maken ‘te complex’ en stelde dat veel al ‘in gang is gezet’. Daarmee liet hij weinig ruimte voor het doortastend optreden dat nu nodig is.

Nog geen definitieve besluitvorming
Een amendement van de BBB, dat onteigening categorisch wil uitsluiten, eindigde in een 21-21 stemming – wat betekent dat het hele besluit over de NNN, inclusief moties en amendementen, op 28 mei opnieuw in stemming wordt gebracht.