Moties vreemd: Wetterwaarmte, EU subsidies en zienswijze POVI

golvend water

Trochsette mei wetterwaarmte

Met ambitieuze doelen uit de Friese Energievisie en de Missy Wetterwarmte ligt er een stevige basis om duizenden woningen en bedrijven te verduurzamen. Tegelijkertijd blijkt in de praktijk dat de stap van ambitie naar uitvoering niet vanzelf gaat. Gemeenten staan voor complexe financiële en organisatorische uitdagingen, terwijl juist nu daadkracht nodig is. Daarom dienen GrienLinks en PvdA samen een motie in.

WarmHeeg koperloper
Het project Warm Heeg laat zien wat de potentie is van Wetterwaarmte in Fryslân, met innovatieve oplossingen zoals aquathermie en sterke inzet op lokaal eigenaarschap. Om deze kansen te benutten en het vertrouwen van inwoners vast te houden, is het essentieel dat er snel duidelijkheid komt over de financiering en ondersteuning. Samenwerking tussen overheden onderling is daarin onmisbaar.

Energie fan underop!
Veel energie om op papier, maar nu moeten we onze ambities omzetten in de praktijk”, aldus Charda. Immer Terherne en Balk laat ook nog op zich wachten of gaat niet door.

Gedeputeerde Sijbe Knol is helder en wil enkel een toezegging doen voor wat betreft het eerste dictumpunt “Op korte termijn, voor 10 juni, samen met het FSFE en de gemeente Súdwest-Fryslân de businesscase van Warm Heeg inclusief risicobeheérsing te beoordelen”. Helaas gaf gedeputeerde Knol aan dat er onduidelijkheid bleek te zijn over de status van de brief van het college van Sudwest-Fryslan. Hierdoor ontstond er tot ons telleurstelling zoveel onduidelijkheid en rumoer in de staten, dat de fractie genoodzaakt was om deze mooie inhoudelijke motie in te trekken. Na enige tijd werd duidelijk dat de creëerde rumoer niet nodig was geweest.

Onze fractie zal de komende periode nog steeds inzetten op wetterwaarmte en mienskipsenergie, want dit is de transitie waarin wij geloven: fan underop!

Een close-up van de vlag van de EU

Fryslân krijgt een sterke stem in Europa

Provinciale Staten hebben op 15 april 2026 unaniem een motie aangenomen tegen de plannen van de Europese Commissie om de verdeling van Europese subsidies verder te centraliseren. GrienLinks steunt deze oproep van harte. Europese middelen moeten terechtkomen waar de kennis van de regionale opgaven aanwezig is: dicht bij inwoners, gemeenten en provincies.

Fryslân maakt op veel terreinen gebruik van Europese fondsen, bijvoorbeeld voor plattelandsontwikkeling, innovatie, duurzame landbouw en regionale economie. Wanneer de zeggenschap over deze middelen verder verschuift naar Den Haag, dreigt de afstand tussen beleid en praktijk groter te worden. Juist regio’s weten zelf het beste welke investeringen nodig zijn om lokale uitdagingen aan te pakken.

Tijdens het debat wezen verschillende partijen op het rapport Elke Regio Telt!, waarin wordt geconcludeerd dat regio’s vaak onvoldoende profiteren van landelijke investeringen. Verdere centralisatie van Europese subsidies zou dat probleem kunnen versterken. Daarom sprak Provinciale Staten uit dat lokale en regionale overheden een sterke rol moeten behouden bij de planning en uitvoering van Europese fondsen.

Ook het college onderschreef het belang van deze boodschap. Gedeputeerde Douwstra gaf aan dat het signaal vanuit Fryslân helpt in de gesprekken met Den Haag en Brussel. Daarnaast zegde hij toe Provinciale Staten een brief van het Comité van de Regio’s aan minister Heijnen toe te sturen over de toekomst van het Europese Meerjarig Financieel Kader.

Een foto van een uitgeknipte roze papieren gespreksballon

Gemeenten verdienen meer tijd voor hun zienswijze op de POVI

# GrienLinks: gemeenten verdienen meer tijd voor hun zienswijze op de POVI

De Provinciale Omgevingsvisie (POVI) bepaalt voor een belangrijk deel hoe Fryslân zich de komende decennia ontwikkelt. Juist daarom vond GrienLinks dat gemeenten voldoende tijd moesten krijgen om hun zienswijzen zorgvuldig voor te bereiden en vast te stellen.

Tijdens de Statenvergadering van 14 april 2026 lag een motie van JA21 voor om de termijn voor gemeentelijke zienswijzen op de POVI met vier weken te verlengen. GrienLinks steunde dit voorstel. Fractievertegenwoordiger Charda Kuipers wees erop dat er al sinds maart 2024 aan de POVI wordt gewerkt en dat de definitieve behandeling pas in het derde kwartaal van 2026 gepland staat. Tegen die achtergrond is het volgens GrienLinks onbegrijpelijk dat de inspraakperiode precies samenvalt met de periode na de gemeenteraadsverkiezingen.

“Wij krijgen vanuit verschillende gemeenten signalen dat de tijd simpelweg te krap is,” stelde Kuipers tijdens het debat. “Juist bij de start van dit traject was afgesproken dat er voldoende ruimte zou zijn voor participatie en zorgvuldige besluitvorming.”

Het college wees de motie af en stelde dat een verlenging juridisch niet mogelijk zou zijn. Ook D66 uitte zorgen over het participatieproces en merkte op dat veel van de inbreng uit de samenleving onvoldoende zichtbaar terugkomt in de stukken. Daarbij werd de vraag gesteld of de grote hoorzitting die in september gepland staat niet juist een gevolg is van het gevoel dat inwoners, organisaties en gemeenten onvoldoende zijn gehoord.

De motie werd uiteindelijk verworpen met 19 stemmen voor en 23 stemmen tegen. De volledige oppositie, waaronder GrienLinks, stemde vóór. De coalitiepartijen ChristenUnie, FNP, CDA en BBB stemden tegen.

Voor GrienLinks blijft zorgvuldige participatie een voorwaarde voor goed ruimtelijk beleid. Gemeenten moeten voldoende tijd en ruimte krijgen om mee te denken over de toekomst van Fryslân. Juist bij een document met zo’n grote impact als de Provinciale Omgevingsvisie mag democratische betrokkenheid nooit onder tijdsdruk komen te staan.

Wetterwaarmte, hoogspanningskabels en het kaartje van Kooistra

De Contourenschets Omgevingsvisie van Fryslân zorgde voor een lange en bewogen discussie. Dit ene agendapunt resulteerde uiteindelijk in een vijf uur durend debat waarin één amendement en 27 moties, waarvan één motie van treurnis, werden besproken. Maar het was niet zonder succes, alle vier moties van GrienLinks zijn met grote meerderheid aangenomen!

Brede welvaart als kompas
Tijdens het betoog benadrukt Charda dat onze fractie wil dat de omgevingsvisie zich richt op de lange termijn en dat alle plannen, wat ons betreft, beginnen met dezelfde vraag: “Op welke wijze kan dit plan bijdragen aan brede welvaart en het verbeteren van de kwaliteit van de omgevingswaarden?”. En dit is een ongelofelijk complex geheel en daarbij is goed advies en meedenkkracht onmisbaar. “We roepen GS op, maak veel meer gebruik van de expertise die zich in de provincie bevindt, en betrek stakeholders volwaardig. En hierbij staat zorgvuldigheid staat voorop, want wij zijn geschrokken van de reacties uit het veld!”. Er zijn diverse participatiemomenten geweest zo blijkt uit de stukken, maar uit onder meer het voor ons belangrijke PCLG blijkt dat de VFG zich onthoudt van advies. De Friese gemeenten waren namelijk niet tijdig betrokken bij het proces. En deze gang van zaken is wat betreft GrienLinks zeer kwalijk.

Ga moeilijke keuzes niet uit de weg!
“Onze provincie heeft een bijzondere identiteit met een aantal unieke kwaliteiten en kenmerken om te beschermen en door te ontwikkelen. Het idee om daarbij te differentiëren naar de verschillende fysieke gebieden met elk hun eigen kenmerken en uitdagingen in de leefomgeving, zoals de Wadden of het veenweidegebied omarmt GrienLinks”, geeft Charda in haar betoog aan. “Ook de overkoepelende opgaven, zoals bijvoorbeeld schoon drinkwater en onze waterzekerheid, zullen in elk van deze gebieden anders uitpakken en vragen om maatwerk. Maar wij willen in de omgevingsvisie geborgd zien dat de provinciale doelen gehaald worden”. Charda roept dan ook de Gedeputeerde Staten op “om moeilijke keuzes niet uit de weg te gaan!”.

Motie Borgen aangenomen moties
GrienLinks vraagt aandacht voor vier specifieke zaken. Ten eerste dienen we samen D66, PvdD en SP een 07 motie Borgen aangenomen moties in de contourennota in die GS opdraagt om in het verleden aangenomen relevante moties te verwerken in de omgevingsvisie.

Gedeputeerde Knol vindt deze motie sympathiek. De aangenomen moties zullen zover als mogelijk worden meegenomen in de POVI. En mochten bepaalde moties niet worden meegenomen, dan zal het college dit onderbouwen en dan kan Provinciale Staten hierop reflecteren in de bespreking daarvan.

Stemming: Deze motie is unaniem aangenomen.

Motie Duidelijkheid landbouwhoofdstructuur
Ten tweede dient GrienLinks samen met PvdD en SP een duidelijke landbouw hoofdstructuur in om helderheid te verschaffen over de landbouwhoofdstructuur en de doorvertaling in de omgevingsvisie. Immers 70% is landbouwgrond, maar dat er nog zoveel onduidelijkheid is over deze landbouwhoofdstructuur is toch wel erg bijzonder. Tijdens het debat grijpt Jochem zijn kans en bevraagd de gedeputeerde Kooistra:

“Welk gebied in Fryslân valt er wel onder, waarom wel en niet? En wordt deze begrenzing dan uitgewerkt in een kaartje, het zogenaamde Kaartje van Kooistra? Met andere woorden wat wilt u eigenlijk met deze landbouwhoofdstructuur, want volgens ons is dit al geregeld en volstrekt overbodig. Ook deze nieuwe structuur roept nog meer onzekerheid op”.

Gedeputeerde Kooistra reageert op Jochem zijn vraag met “de landbouwhoofdstructuur staat onder meer genoemd in onze Landbouwbrief en in onze Uitvoeringsagenda Landbouw 2025-2030. We beogen met deze landbouwhoofdstructuur om de landbouwgrond en de hoeveelheid daarvan veel beter beschermen, ook bij de ruimtelijke afwegingen. Landbouw mag niet meer het sluitstuk zijn, maar het beginpunt. We gaan nu in zeven gebieden dit ruimtelijke vraagstuk verder uitwerken met de stakeholders van het gebied. De motie duidelijkheid Landbouwhoofdstructuur is voor een groot gedeelte dan ook overbodig, want wij zijn hier in de praktijk al mee bezig”. Daar waren de Provinciale Staten het niet mee eens, want met grote meerderheid is deze motie aangenomen!

Stemming: Toch heeft deze motie het met grote meerderheid gehaald, 35 voor (GL, PvdA, D66, SP, PvdD, CU, FNP, BBB, VVD, Steatelid Jonker, Van Dijk) en 8 tegen (Ja21, PBF, PVV en CDA).

Motie Wetterwaarmte en restwarmte
En als derde dienen we samen met de PvdA, BBB, D66 en SP een motie Wetterwaarmte en restwarmte in om de provinciale ambities op het gebied van warmtenetten en aquathermie in het bijzonder te onderstrepen. Want “hierin kan de provincie een veel actievere rol op zich nemen bij de ontwikkelingen die er gaande zijn. In dit scenario zijn dorpsmolens een prachtige win-win combinatie met een draagvlak en levensvatbare businesscases!”, aldus Charda.

“Wetterwaarmte en dorpsmolens zijn een gouden koppel en dat kunnen we niet laten liggen. Deze mienskipenergie moet de provincie veel meer gebruiken!”

Gedeputeerde Knol was kort in zijn reactie, “Netzoals aangegeven in de commissie is wetterwaarmte niet meegenomen in deze Contourenschets, want deze heeft niet de grootste ruimtelijke impact”. Charda is het hier fundamenteel niet mee eens, want “juist dié ontwikkelingen die weinig impact hebben op onze fysieke omgeving moeten meegenomen worden in de Contourenschets. En dat zijn onder meer wetterwaarmte en restwarmte!”. En met succes, de motie wordt met grote meerderheid aangenomen!

Stemming: 40 voor (GL, PvdA, SP, PvdD, D66, Cu, FNP, CDA, BBB, VVD, Ja21, Steatelid Jonker, PBF) en tegen 3 (Pvv en Van Dijk).

Motie Hoogspanningslijnverbinding ondergronds
Tenslotte de Hoogspanningslijnverbinding ondergronds die we samen D66, PvdD en SP indienen. In deze motie vraagt GrienLinks om een integrale afweging te maken bij het tracé voor de nieuwe 380 kV hoogspanningslijn, en niet enkel een economische rekensom. “We vragen GS om bij TenneT te pleiten voor een onderzoek naar mogelijke alternatieven die bijdragen aan de leefbaarheid. Het is een grote ingreep in onze leefomgeving met nog grotere gevolgen voor onze inwoners!”, aldus Charda. Ook hier streeft onze fractie naar hetgeen wat de minst mogelijke impact maakt op onze prachtige leefomgeving.
Gedeputeerde Knol gaf in zijn reactie aan dat deze motie hem wél kan helpen, en de motie wordt met grote meerderheid aangenomen.

Stemming: 38 voor (GrienLinks, PvdA, SP, D66, PvdD, CU, CDA, FNP, BBB, Steatelid Jonker, PVV, Van Dijk) en 5 tegen (Ja21, Pbf en VVD).

Discussie over de Contourenschets
Tijdens het debat werden er ook moties besproken die bij GrienLinks en andere partijen veel vragen opriep. Een daarvan wat de motie Koester hoogwaardige natuur en landbouw. Samen met Klaas Zwart van de PvdA was Jochem heel duidelijk “deze motie zit toe op een bevoegdheid van het Wetterskip, met andere woorden wij gaan hier helemaal niet over”, aldus Jochem, “en de onderhandelingen zijn al zo ver gevorderd, dat je een broedende kip niet moet storen!”. Ook de gedeputeerde De Vries ontraadde de motie en na lang beraad heeft de BBB deze motie ingetrokken.

Ook de motie Veenweide zorgt voor verwarring bij veel partijen. Jochem geeft in zijn reactie aan dat “het belangrijk is dat we het Veenweideprogramma en een integrale benadering moeten blijven omarmen, dus niet alleen gaan richten op Co2 zoals in de motie wordt gesteld”. De FNP vraagt zich af waarom alleen de landbouw centraal moet staan. De PvdA geeft terecht aan wat de impact is als je je alleen richt op het dikke veen? Na wikken en wegen is ook deze motie door BBB ingetrokken.

Last but not least zorgde de motie geen voorbehoud Kernenergie in de Omgevingsvisie voor een verhitte discussie. Er wordt zelf een motie van treurnis ingediend. In de contourenschets wordt namelijk aangegeven dat pas in/na 2030 met de gemeenten in overleg wordt getreden om te bepalen of kernenergie wel of niet onderdeel moet worden van de duurzame energie mix. Volgens Ja21 en de motie van treurnis is het college toondoof voor de Provinciale Staten, want Provinciale Staten zou zich al meerdere keren positief hebben uitgesproken over kernenergie. Tevens zouden er diverse gemeenten positief hebben gereageerd op de mogelijkheid van kernenergie. De motie van treurnis wordt enkel gesteund door Ja21, PVV en VVD. De motie Kernenergie wordt helaas wel met grote meerderheid aangenomen, namelijk 27 voor (Ja21, VVD, PVV, BBB, CDA, D66, PBF, Van Dijk) en 16 tegen (GrienLinks, PvdA, SP, PvdD, FNP, CU, Steatelid Jonker).

Door onze GrienLinks fractie zijn een aantal moties mee ingediend, namelijk:
Motie aan de slag met dorpsmolen (PvdA)
Motie Ruimte voor gastvrijheidseconomie (CU)
Motie duurzaam door samenwerking (SP)
Motie 380 kV niet alleen door, maar ook voor Fryslan (SP)
Motie zorgen voor voorzorgbeginsel (PvdD) is ingetrokken door PvdD, omdat gedeputeerde Knol heeft toegezegd om het voorzorgsbeginsel op te nemen in de nog op te stellen POVI.