In 2022 stelde Provinciale Staten de Startnotitie Bodem vast, waarmee de basis werd gelegd voor het nieuwe bodembeleid. Naast de chemische bodemkwaliteit zou ook worden gewerkt aan beleid voor behoud, herstel of verbetering van de biologische en fysische bodemkwaliteit. Deze uitwerking heeft vorm aangenomen in de bodemagenda die tijdens de Provinciale Statenvergadering van 18 juni 2025 werd besproken. Hier pleitte Jochem Knol voor meer visie, verantwoord toepassen van secundaire bouwstoffen en een kritische houding ten aanzien van veenomkeringen.
“Het is goed dat in de Friese Bodemagenda dat belang van de bodem wel wordt onderkend. Helaas blijft het bij een inventarisatie van bestaand beleid, wordt er geen richting gegeven en blijven keuzes uit. Vraag: Kan de gedeputeerde aangeven waar hij prioriteit aan geeft bij de verdere vertaling van de genoemde aandachtspunten en hoe hij dat wil financieren? De bodemagenda biedt mooie aandachtspunten en in ieder geval kunnen we nu zien waar dat wat behandeld zal worden. Dat is winst, maar onvoldoende. Onze gezondheid verdient meer!”
Hierom heeft GrienLinks samen met de PvdA vijf voorstellen ingediend:
Wel wensen en bedenkingen meegeven
Voordat er voorstellen ingediend kunnen worden moeten we de bodemagenda eerst aanpassen. Daarin staat namelijk dat de Provinciale Staten slechts kennisnemen van het stuk en geen wensen en bedenkingen willen meegeven. Dat willen we juist wél doen. Hierom het amendement, samen met de PvdA en de VVD, om wel wensen en bedenkingen mee te geven.
Verantwoordelijkheden duidelijk maken
Het is bijzonder dat de verantwoordelijkheid voor onze bodem verschuift tussen overheidslagen wanneer deze nat of droog is. Die bestuurlijke kluwen kunnen misschien mooi op papier zijn gezet, maar het leidt in de praktijk tot heel veel onnodig overleg en inefficiëntie. Hierom steunen we de motie van de PvdA over het duidelijk maken van verantwoordelijkheden en vraagt Jochem het volgende aan het college;
Kan de Gedeputeerde aangegeven of hij de voortouw wil nemen in het ontwarren van de bestuurlijke kluwen?
Begin bij het begin
Als je beleid maakt moet je ook weten wat je wilt bereiken. Weten hoe de toestand nu is en waar je naar toe wilt is daarbij essentieel. Er is al ontzettend veel bodemonderzoek gedaan en enorm veel data beschikbaar. Laten we dat bundelen en ontbrekende kennis in beeld brengen. Het tweede voorstel van de PvdA; ‘begin bij het begin’ wordt ook door GrienLinks mee ingediend. Het voorstel vraagt om een dergelijke nulmeting waarmee beleid ook toetsbaar kan worden gemaakt. Alleen dan kunnen we nagaan of we ons geld goed besteed wordt.
Verantwoord toepassen secundaire bouwstoffen
GrienLinks vraagt zet zich al langer in tegen verontreinigen op de bodem. Er is in de maatschappij een grote druk om secundaire bouwstoffen en licht verontreinigende grond toe te passen. Omdat we circulariteit een warm hart toedragen is dat op zich prima, maar het mag geen dekmantel zijn tot het onverantwoord toepassen of dumpen van reststoffen. De debacles of fiasco’s met de LD-staalstakken en granuliet zijn daar voorbeelden van, hier hebben we eerder vragen over gesteld. Daarom hebben GrienLinks en PvdA samen met D66, PvdD, SP en FNP een motie ingediend om dat toepassingsbeleid kritisch onder de loep te nemen. Juist dat kan leiden tot het wel verantwoord toepassen van secundaire bouwstoffen.
Geen onnodige verstoring van veenbodems
De bodemagenda had meerdere opsommingen, ofwel aandachtspunten in het stuk staan. GrienLinks vindt dat wanneer je aandachtpunten benoemd, je ook moet kijken of daar geen tegenstrijdigheden inzetten. Bij het experiment met het keren van veengronden in het veenweide is sprake van zo’n tegenstrijdigheid. In ons land is enorm veel kennis over omkering van gronden aanwezig, en dat grote omkeren is gestopt met een reden. Natuurlijke gevormde bodems ingrijpend verstoren heeft zelden tot goede resultaten geleid. Vandaar een motie die vraagt dit experiment uiterst kritisch te benaderen. Ook deze motie werd mede ingediend door de PvdA, D66, SP en PvdD.
Andere voorstellen die zijn (mede)ingediend
It bist by de namme neame (FNP) – verzoekt in de bodemagenda duidelijk uit te spreken dat de intensieve sierteelt met een hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen onwenselijk is in Fryslân. –> verworpen (voor 15 | tegen 26)
Jonge boeren op it fean (FNP) – het bieden van toekomstperspectief aan jonge boeren door zuinig om te gaan met onze bodem. –> verworpen (voor 14 | tegen 26)
Einde aan PFAS (PvdD) – Inzetten bij het Rijk voor een landelijk verbod op de productie, import en het gebruik van niet-essentiële PFAS-houdende stoffen. –> verworpen (voor 14 | tegen 26)
Beantwoording college
Gedeputeerde Douwstra heeft toegezegd dat er nog een informerende brief komt vanuit het college over het ontwarren van de bestuurlijke kluwen. Die zien we nog graag tegemoet! Verder heeft hij alle moties van GrienLinks en PvdA omarmd.
Stemming
Statenleden Jonker, Meekma (CDA) en Land-Dotinga (FNP) waren afwezig.
Wel wensen en bedenkingen meegeven – unaniem aangenomen
Verantwoordelijkheden duidelijk maken – aangenomen met 22 stemmen voor (PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, FNP, CDA) en 18 stemmen tegen (JA21, PVV, Van Dijk, BBB)
Begin bij het begin – aangenomen met 37 stemmen voor (JA21, PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, FNP, CDA, BBB) en 3 stemmen tegen (PVV, Van Dijk)
Verantwoord toepassen secundaire bouwstoffen – aangenomen met 38 stemmen voor (JA21, PvdD, SP, PVV, GL, PvdA, CU, D66, VVD, FNP, CDA, BBB) en 2 stemmen tegen (Van Dijk, PBF)
Geen onnodige verstoring van veenbodems – aangenomen met 35 stemmen voor (PvdD, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, FNP, CDA, BBB) en 4 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, Van Dijk)
