Het (oud)demissionaire kabinet heeft nieuwe afspraken gemaakt met de olie- en gassector over gaswinning uit bestaande velden. Regio’s waar wordt gewonnen krijgen voortaan 5% van de winst. Voor GrienLinks en PvdA is dit resultaat zeer teleurstellend. Tijdens de Statenvergadering van 28 januari 2026 stelden wij daarom mondelinge vragen aan het college.
De provincie heeft zich steeds uitgesproken vóór het stoppen van gaswinning op land. Die inzet staat nog steeds, aldus Gedeputeerde Staten (GS). Er lopen momenteel 19 aanvragen (18 gas en 1 zout) en hierover zijn tussen provincie en rijk noch rijk en winningsbedrijven geen afspraken overgemaakt. De gedeputeerde heeft toegezegd een overzicht van deze aanvragen te versturen.
De noordelijke provincies niet betrokken geweest bij de onderhandelingen over de nieuwe afspraken over de bestaande velden; zij zijn slechts achteraf geïnformeerd. Ook bewoners uit winningsgebieden zijn, voor zover bekend, niet meegenomen in het proces. Dat vinden wij pijnlijk en onacceptabel.
Daarnaast roept die 5% veel vragen op. Wat wordt precies onder ‘winst’ verstaan? Wie controleert dat? En staat dit bedrag in verhouding tot de schade aan woningen, landbouw, water en infrastructuur – nu en in de toekomst? GS gaf aan zelf ook verhelderende vragen te hebben gesteld over de berekening van de winst.
Zorgelijk is bovendien dat cumulatieve effecten – zoals bodemdaling in combinatie met veenweideproblematiek en waterbeheer – nog steeds onvoldoende in beeld zijn. De bewijslast ligt bij inwoners en ondernemers, terwijl zij tegenover grote bedrijven staan.
Het college erkent dat het resultaat onbevredigend is maar zij wel stappen blijven zetten. GrienLinks blijft aandringen op een eerlijker aandeel voor de regio, betere rechtsbescherming voor inwoners en een koers richting het beëindigen van gaswinning op land. Maak van Fryslân geen mijnbouwparadijs!
