Konsept Fryske Enerzjyfysje

Dat de Fryske Energievisie een belangrijk onderwerp is, blijkt wel uit de 34 amendementen/moties die door de PS zijn ingediend. GrienLinks is positief dat er een gedragen (concept) Energievisie ligt. Charda geeft dan ook in haar betoog haar complimenten voor het proces met breed betrokken gemeenten en stakeholders. GrienLinks is bij deze concept Fryske Energievisie “dan ook bewust niet met voorstellen gekomen, dit om de consensus niet te doorbreken. Het mag overigens helder zijn dat de ambitie van GrienLinks wel degelijk hoger ligt! Rekening houdend met het Friese landschap en draagvlak bij bewoners, zien we veel mogelijkheden om de transitie naar schone, hernieuwbare en goedkopere energie te versnellen en gelijktijdig vol in te zetten op energiebesparing. En voor vergisting en kernenergie ziet GrienLinks daarbij geen toekomstbestendige rol”. Jochem was namens de fractie GrienLinks dan ook aanwezig bij het protest tegen Kernenergie.


Vinger aan de pols houden

Het moge duidelijk zijn dat GrienLinks in dit dossier vinger aan de pols wil houden. Het amendement dat PS wél bedenkingen in kunnen brengen bij de Friese Energievisie, dient GrienLinks dan ook mee in. Dit amendement heeft het gehaald met 40 voor en 1 tegen.

Kernenergie
De door Ja21, BBB, VVD, D66, PVV en Steatelid Van Dijk ingediende motie om kernenergie binnen – en buiten – de voorliggende energievisie 2050 alsnog als duurzaam te beschouwen en de concept energievisie dienovereenkomstig aan te passen, heeft GrienLinks niet gesteund. Helaas heeft deze motie het met 26 voor en 15 tegen helaas aangenomen.

Netcongestie

Ook blijft GrienLinks zich inzetten voor netcongestie, want “we hebben NU een probleem. Netcongestie moet NU aangepakt worden, de ruimtelijke kaders hebben NU een update nodig”. De motie ‘meer aandacht voor netcongestie’ dient GrienLinks mee in, zodat bij de definitieve versie van de Fryske Energievisie meer aandacht wordt besteed aan het probleem netcongestie. Ook dit amendement van PBF, BBB, FNP, PvdA, GrienLinks, VVD heeft het gehaald met 39 voor en 2 tegen.

Energie van en voor de dorpen
GrienLinks vindt dat we bij de energietransitie zuinig moeten zijn op de kracht die ‘fan underop’ komt, en dit zijn onder meer onze energiecoöperaties. Echter, maar liefst 44 (!) van de energie coöperaties hebben een oproep gedaan aan onze provincie om meer mogelijkheden te creëren voor het vervangen en opwaarderen van huidige windmolens door een dorpsmolen. GrienLinks dient dan ook graag de motie “Energie van en voor de dorpen” van de PvdA mee in, om zo snel mogelijk (voor Q2 2025) in samenspraak met de dorpen en energiecoöperaties, uitvoering te geven aan de inventarisatie naar de behoefte van dorpsmolens. De motie is aangenomen met 33 (PvdA, GrienLinks, PvdD, CDA, FNP, BBB, CU, SP, Steatelid Jonker) voor en 8 tegen.

Energiehub Hallum
Tijdens het debat vraagt Charda expliciet aandacht voor alle andere casussen in de onze provincie die problemen hebben met het energienet. De motie EnergieHub Hallum, welke is ingediend door de BBB, ziet namelijk op één specifieke casus in Hallum. Charda vraagt het college om “de motie dan ook rekkelijk op te vatten, zodat ook andere casussen in de provincie kunnen profiteren van deze motie”, mocht deze worden aangenomen. Gedeputeerde Knol geeft aan “we moeten ergens beginnen. Hallum krijgt inderdaad een voortrekkersrol, maar wel in het algemeen belang”. Deze specifieke casus in Hallum wordt, in combinatie met het Stimuleringsfonds EnergieHubs gebruikt om expertise op te doen in de regio. GrienLinks heeft daarom ingestemd met de motie Energiehub Hallum.

Evaluatie zonneladder
Tijdens de Provinciale Staten vergadering van 22 april 2020 is de motie ‘Tapassen Sinneledder yn Verordening Romte’ aangenomen, waarin is gevraagd om de Zonneladder op te nemen in de Feroardening Romte. Ten tijde van het opnemen van deze Zonneladder was er nog weinig ervaring met het werken van deze zonneladder. Er heeft tot nu toe geen evaluatie plaatsgevonden en het is onduidelijk of het toepassen van dit instrument uit de omgevingsverordening bijdraagt aan de doelen en doelstellingen van de klimaatambities. GrienLinks dient namens D66 (afwezig wegens ziekte) de motie “Evaluatie zonneladder” in. De motie heeft het niet gehaald met 10 voor (GrienLinks, D66, PvdD, PBF, VVD, Steatelid Jonker) en 31 stemmen tegen (JA21, PvdA, CU, FNP, CDA, BBB en Staetelid Van Dijk).

Wijzigingen in de omgevingsverordening

Om maar met de deur in huis te vallen, wat GrienLinks betreft laat de behandeling van de wijzigingsverordening zien hoe gebrekkig het samenspel tussen GS en PS verloopt. Er worden 20 amendementen/moties ingediend bij dit onderwerp. Charda geeft in haar betoog aan “dat deze twee zaken (omgevingsverordening en energievisie) nu gelijktijdig aan bod komen, brengt de coalitie in een lastig parket. Want met de breed gedragen en opgestelde energievisie in de ene hand, en het bestuursakkoord in de andere, wordt pijnlijk duidelijk dat die twee zaken niet bij elkaar te brengen zijn.

Amendement oeverbeheer
GrienLinks heeft dan ook een amendement ingediend, waarin we stellen geen meerwaarde te zien in het delegeren van het oeverbeheer aan GS. Immers dit onderwerp valt nu ook onder PS, en wat GrienLinks betreft blijft dat zo. Helaas heeft dit amendement het niet gehaald, met 7 voor (GrienLinks, SP, PvdD, PVV) en 34 tegen.

Prioriteit aan energie
In Charda haar betoog doet ze een dringend appél op PS om prioriteit te geven aan het onderdeel energie, “Wees niet blind voor de buitenwereld, de oproepen die zijn gedaan door gemeenten, bedrijven, energie coöperaties en betrokken experts. Wees niet blind voor de immense transitie en netcongestie waarvoor NU actie is vereist. De werkelijkheid is nu eenmaal weerbarstiger dan papier.

Opstelling van zonne-energie
In het amendement dat GrienLinks namens D66 indient (afwezig ivm ziekte), wordt voorgesteld om de mogelijkheden voor opstelling van zonne-energie te behouden.
Helaas heeft dit amendement het niet gehaald, met 10 voor (GrienLinks, D66, PvdA, PvdD, SP) en 31 tegen

Uitzondering voor zonnepark
GrienLinks heeft voor het amendementuitzondering agrarische grond vliegbasis Leeuwarden voor zonnepark’ van de PvdA gestemd, welke een specifieke uitzondering mogelijk maakt in de wijzigingsverordening voor het initiatief van de werkgroep zonnepark Vliegbasis van de samenwerkende kernen Marsum, lngelum, Jelsum en Koarnjum. Dit project voldoet aan de eisen van lokaal eigenaarschap en het braak liggende perceel kan niet worden gebruikt voor de landbouw bestemming. Ook is dit een zeer langlopend dossier, waar voor de omwonenden een goede regeling is getroffen. Dit alles maakt dat GrienLinks voor deze specifieke uitzondering heeft gestemd. Het amendement is aangenomen met 34 voor (PvdA, PvdD, CDA, SP, GrienLinks, PBF, FNP, BBB) en 7 tegen.

Definitie kleinschalig zonnepark
Op 27 september 2023 is een motie aangenomen over de zonneladdermethodiek. In deze motie zit een uitzondering voor kleine, lokale projecten met steun vanuit de mienskip. GrienLinks heeft het amendement gesteund, welke het college vraagt om een definitie uit te werken van wat een kleinschalig zonnepark precies inhoudt. En hierbij rekening te houden met het aantal hectare en percentage lokaal eigenaarschap. Dit amendement op initiatief van het CDA is aangenomen met 34 stemmen voor (GrienLinks, CDA, BBB, FNP, VVD, Staetelid Jonker, CU, SP, PBF, PvdD, Ja21) en 7 tegen.

Juridische discussies in de Provinciale Staten
Tijdens het debat wordt temeer duidelijk dat een aantal partijen de juridische grenzen actief opzoeken. Er liggen inmiddels verschillende juridische rapporten over wat wel en niet mogelijk is. In een ingediend amendement van BBB wordt opgeroepen om ‘op de onderdelen van het ganzenbeleid die juridisch vastlopen, te kijken hoe in de geest van de wet alsnog stappen kunnen worden gezet’, dit om de maximale juridische ruimte te benutten. Charda maakt de zorgen van GrienLinks kenbaar, “Het ganzenbeleid en de energievisie hebben beiden consequenties voor de omgevingsverordening en beiden luisteren nauw in de formuleringen. Hoe ziet het college de volgende stappen? Wat is het effect van aangenomen voorstellen, hoe worden deze juridisch verwerkt, en hoe wordt omgegaan met voorstellen die tot problemen leiden, in de formulering, in tegenstrijdige regelgeving of anderszins?

Verloop debat
De emoties lopen tijdens het debat bij diverse partijen hoog op. Door het CDA wordt een schorsing aangevraagd. Waarna de fractie BBB haar excuses aanbiedt en de inbreng van de fractie terugneemt. De gedeputeerde De Vries geeft in zijn antwoord aan dat het college op dit moment geen juridische mogelijkheid ziet om de afschot (4) te verruimen, er dient namelijk eerst een ecologisch onderzoek plaats te vinden. De motie van BBB om direct aan de slag te gaan met het extern uitzetten van opdrachten voor ecologische rapporten waarmee meer juridische mogelijkheden voor het bestrijden van ganzenschade ontstaan, is dan ook met 30 voor en 11 (GrienLinks, PvdA, SP, PvdD, Steatelid Jonker) aangenomen.

Zorgen over realisatie provinciale ambities en verplichtingen

Helaas stelt de Bestuursrapportage (Berap) van 2024 teleur. GrienLinks blijft grote zorgen houden over de realisatie van provinciale ambities en verplichtingen. Charda gaf tijdens de Provinciale Statenvergadering in haar bijdrage aan dat “we met smart wachten op de beloofde verbeteringen bij het volgende stuk in de P&C-cyclus: de begroting 2025.” Ze herinnerde de gedeputeerde eraan dat er harde toezeggingen zijn gedaan bij de jaarstukken, vooral over de kwaliteit van de verantwoording die het college aflegt.

Ganzenbeleid
Daarnaast brengt Charda twee belangrijke punten in bij de Berap: “Ten eerste betreuren wij alle onrust en onduidelijkheden rond het ganzenbeleid.” GrienLinks verzoekt het college dan ook via een motie om in IPO-verband een regiegroep samen te stellen, waarin alle betrokkenen bij de uitvoering van het ganzenbeleid vertegenwoordigd zijn en deze regie groep opdracht te geven op basis van bestaande onderzoeken maatregelen voor te stellen voor een effectief haalbaar en betaalbaar ganzen beleid en deze maatregelen juridisch te toetsen. De gedeputeerde De Vries reageerde dat er al een ambtelijke regie groep in IPO-verband is ingesteld en dat er al gesprekken hebben plaatsgevonden. Deze motie is door de fractie GrienLinks ingetrokken.

Inhoud heeft het zwaar
Ten tweede vraagt Charda aandacht voor de openbaar gemaakte nulmeting. GrienLinks is zich ervan bewust dat een reorganisatie altijd ingrijpend is. Charda benadrukt in haar betoog dat “we zien dat medewerkers aangeven dat ze hard werken en veel werk verzetten. Dat onderschrijven wij volledig, GrienLinks is trots op de ambtelijke dienst. Het onderzoek bevestigt wel een aantal zorgpunten die wij al langer signaleren. Zo zien wij dat de, op de interne organisatiegerichte afdelingen positief scoren. Het beeld is echter zorgwekkend bij medewerkers op beleid en programma’s. Dit strookt volledig met ons beeld dat de inhoud het zwaar heeft. Dat zien we concreet terug in de onderbestedingen en achterblijvende resultaten op inhoudelijke dossiers. Ondercapaciteit op de beleidsvelden is een terugkerend probleem.

Gedeputeerde Folkerts geeft in haar reactie aan dat ze “een lerende organisatie zijn en er zeker geen sprake is van een verbetertraject. Ook vragen de (nieuwe) politieke context en de actualiteiten vragen om (deze) koerswijzingen”, aldus de gedeputeerde. Ter afsluiting geeft Charda aan dat GL het volste vertrouwen heeft dat er ambtelijk keihard wordt gewerkt aan verbetering, “maar voor GrienLinks staat buiten kijf dat het staat of valt met goed bestuur”.

Zo ook in het artikel van 10 september jongstleden waarin Charda haar zorgen uit over het welbevinden van onze mensen op het Provinciehuis en de achterblijvende resultaten op inhoudelijke dossier. Voor wat betreft GrienLinks zal dit dossier dan ook onze blijvende aandacht hebben.

Schriftelijke vragen over natuurinrichting De Dulf bij Nij Beets

Op 26 augustus 2024 heeft GrienLinks-Statenlid Jochem Knol schriftelijke vragen ingediend over de dreigende waterbergingsplannen voor De Dulf bij Nijbeets.
De Dulf is een prachtig natuurgebied van 200 hectare met een verscheidenheid aan kwetsbare flora en fauna. “De afwisseling in begroeiing en het opborrelende mineraalrijke kwelwater is een oase voor vogels, planten en insecten,” schrijft de Leeuwarder Courant in een artikel met ecoloog Klaas Jager.

Zoektocht naar tijdelijke waterbergingslocaties
In het kader van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) hebben de provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân een plan opgesteld voor Polder De Dulf, dat relatief hoog ligt. Het plan omvat ook waterberging. De provincie en het Wetterskip zoeken langs de Friese meren, kanalen, vaarten en beken naar 1500 hectare aan nieuwe tijdelijke waterbergingslocaties voor 2035. Tot nu toe is er 200 hectare gerealiseerd; De Dulf kan in één klap 180 hectare opleveren.

Doelen weidevogelpopulatie
Waterberging kan echter schadelijk zijn voor de aanwezige weidevogels (waaronder de grutto) en kwetsbare natuur, zoals zeldzame planten van de blauwgraslandgemeenschap. Door de relatief hoge ligging van De Dulf ontstaat daarnaast een kwetsbaar en geïsoleerd systeem dat moeilijk te beheren is. De Europese Commissie heeft Nederland recent nogmaals gewezen op het niet halen van de doelen voor het in stand houden van de weidevogelpopulatie. Ondanks goede bedoelingen en inspanningen blijft de weidevogelstand, waaronder de grutto, verder afnemen. Omdat de geplande waterberging in De Dulf strijdig is met deze doelen, heeft GrienLinks schriftelijke vragen gesteld.

Schriftelijke vragen
GrienLinks vraagt waarom is gekozen voor waterberging in het hooggelegen Natura 2000-gebied “Van Oordt’s Mersken” en wat de gevolgen zijn voor de kwetsbare flora en fauna, vooral de zeldzame weidevogels. We pleiten voor een protocol dat de duur en hoeveelheid van het te bergen water vastlegt om de impact te beperken. Ook vragen we waarom waterberging niet deels in omliggende gebieden plaatsvindt om de druk op De Dulf te verminderen en zo het leefgebied van de weidevogels te versterken. Daarnaast willen we weten hoe herstelmaatregelen zijn meegenomen en hoe het verlies aan natuur door de herinrichting van de kade wordt gecompenseerd.

Update: lees het antwoord van het college hier.

Schriftelijke vragen over afgewezen subsidieaanvraag van theaterproductie Morphosis

Op 30 augustus 2024 hebben GrienLinks, samen met de PvdA, SP, D66, VVD en PvdD, schriftelijke vragen ingediend bij Gedeputeerde Sijbe Knol over de afgewezen subsidieaanvraag van het team Firma Draaijer & de Vries voor hun voorstelling Morphosis.

Op 29 augustus werd bekend dat het team Firma Draaijer & de Vries een crowdfunding is gestart om de voorstelling Morphosis mogelijk te maken. Op hun crowdfundingpagina geven ze aan dat ze als nummer één beoordeeld werden van de 26 subsidieaanvragen bij de provincie Fryslân, maar door het gebruik van te veel woorden 10 punten aftrek kregen en daardoor net buiten de boot vielen. Zoals ze zelf omschrijven: “Zuur, balen, stom, maar ook ‘eigen schuld, dikke bult’.”

GrienLinks en de andere partijen hebben met grote zorgen kennisgenomen van dit nieuws. Dit komt namelijk niet overeen met de doelen van de Provincie. Op pagina 1 van het bestuursakkoord wordt namelijk de volgende werkhouding van deze periode geformuleerd: “Wij staan naast de inwoners. Bouwen aan vertrouwen.” Het eerstvolgende hoofdstuk van het bestuursakkoord wordt ingeleid met: “Samen investeren is nodig om Fryslân verder te helpen. Investeren in elkaar, in relaties, in de samenleving. Zo werken wij aan het vertrouwen in de overheid. Als provincie willen wij daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Wij gaan naast inwoners staan die activiteiten organiseren … Op dat soort zaken leggen wij de nadruk. Het geven van vertrouwen staat voorop. Dat vinden wij belangrijker dan controleren. Mensen plaatsen wij centraal in het provinciale beleid.”

De voornemens in het bestuursakkoord staan haaks op de realiteit. Daarom vinden wij, samen met de andere indieners, dat “eigen schuld, dikke bult” hier niet volledig op zijn plaats is. GrienLinks vindt dat een aanvraag afwijzen op basis van een formatfout niet past bij het voornemen van de provincie om naast de inwoners te staan. Nog te vaak zien wij het misgaan en ontbreekt de menselijke maat in de beoordeling. Daarom zijn er schriftelijke vragen gesteld.

Er wordt onder andere gevraagd welke stappen het college gaat zetten om de ambities uit het bestuursakkoord in de toekomst beter na te leven en of het college bereid is om de initiatiefnemers van Morphosis alsnog uit te nodigen voor een gesprek op het provinciehuis om andere mogelijkheden te verkennen.

Update: lees het antwoord van het College hier.