Geplaatst op

Leefbaarheid: een duidelijke spanning tussen ambitie en praktijk

Fryslân is een bijzondere provincie: er is rust, ruimte, oog voor elkaar en us eigen taal. In de beleidsbrief leefbaarheid beschrijven Gedeputeerde Staten hoe de leefbaarheid er in 2040 uit zou moeten zien. Want de demografie en de uitdagingen van Fryslân zullen snel veranderen. Zo stelt Elsa:

“Er zijn dit jaar voor het eerst meer ouderen dan jongeren in Nederland en deze trend zal alleen maar doorzetten. Dat zet de zorg, de mantelzorg en de solidariteit tussen generaties onderdruk. Juist dan is het versterken van gemeenschappen extra belangrijk.”

De beleidsbrief is namelijk duidelijk over de zwaktes, sterktes en uitdagingen. Zo beschrijft het dat er een toename is van middelengebruik onder jongeren en Fryslân steeds meer te maken krijgt met ondermijning. Ook voelt iedereen zich gemiddeld steeds meer eenzaam. Wat blijft er straks van de mienskip over? Zeker omdat de visie mooi en duidelijk is; we willen de waarden die Fryslân zo bijzonder maken zoveel mogelijk behouden en versterken. Maar hoe? Er staan in deze beleidsbrief geen indicatoren of duidelijke doelstellingen, deze worden bewaard voor het uitvoeringsprogramma wat slechts ter kennisgeving wordt voorgelegd aan de Provinciale Staten. Wat stellen we als Provinciale Staten dan vast?

Hierom dient GrienLinks een amendement ‘regie bij de Staten’ in. Dit voorstel voegt een extra zin toe aan het voorstel wat ervoor zorgt dat de Staten pro-actief betrokken worden bij het uitvoeringsprogramma.

Daarnaast maken wij ons zorgen over onze jeugd. Met een verschraling van het cultuur en LHBTIQ+ beleid zijn er ontmoetingsplaatsen verdwenen voor onze kwetsbare doelgroepen. Hiermee vertrekken kwetsbare groepen uit Fryslân of trekken zich terug. Elsa vraagt hierom aan de Gedeputeerde wat hij voor deze groepen in het kader van leefbaarheid gaat doen.

Met de toegenomen eenzaamheid, middelengebruik en ondermijning dient GrienLinks een voorstel in om inzicht te verkrijgen in het drugsgebruik in Fryslân. Niet iedere gemeente heeft de middelen om rioolonderzoek te financieren. Hoe bestrijdt je een probleem dat je niet inzichtelijk maakt?

Reactie college
Gedeputeerde Knol geeft aan dat er met de hoeveelheid moties (die aanroepen tot onderzoek) die er liggen vanuit de Staten het nog even kan duren voordat het uitvoeringsprogramma klaar is. Verder geeft hij aan dat er maar twee ambtenaren op dit dossier staan; te weinig om alle zaken die hier worden aangedragen uit te werken.
Hierop springen Statenleden van de PvdA, CDA, D66 en de VVD op en starten een discussie over het capaciteitsprobleem. Zo is er tijdens de begroting veel geld is gegaan naar capaciteit binnen de provincie. Waarom is dit nu een excuus om voorstellen negatief te beoordelen?
In reactie op Elsa haar vraag over de bezuinigingen in de afgelopen college periode geeft de Gedeputeerde aan dat er dit jaar eenzelfde bedrag is uitgegeven aan cultuur als vorige collegeperiode. Er is alleen anders ‘geprioriteerd’. Hij verzoekt de oppositie ook hierover op te houden. Elsa interrumpeert de Gedeputeerde direct en stelt dat er bij zowel cultuur als leefbaarheid in de uitvoering bezuinigd is en dat juist hetgeen is wat wij belangrijk vinden en wij er dus ook niet over ophouden.
Wat betreft de motie over drugsgebruik stelt de Gedeputeerde dat dit provincie breed al wordt gedaan via regiodeal. Wel is het onderwerp actueel maar wordt het onderlegd bij de ondermijningstafel. De motie wordt dus oerstallig bevonden.
Het amendement over regie bij de staten wordt negatief beoordeeld door de Gedeputeerde. Hij stelt dat de Staten weliswaar kaders meegeven, maar niet gaan over de uitvoering op detailniveau. Het is GrienLinks echter onduidelijk waar wij precies kaders aan meegeven, met zulke vage omschreven doelen en ambities.

Stemming
Amendement Regie bij de Staten is verworpen met 18 stemmen voor (PvdD, PBF, SP, PVV, GL, PvdA, D66, VVD, Van Dijk) en 25 stemmen tegen (JA21, CU, Jonker, FNP, CDA, BBB)
Motie Inzicht in Fries drugsgebruik is verworpen met 11 stemmen voor (JA21, PvdD, PBF, SP, PVV, GL, D66 en Van Dijk) en 32 stemmen tegen (PvdA, CU, VVD, Jonker, FNP, CDA en BBB)

Geplaatst op

Cultuur: een doekje tegen het bloeden


Op 4 juli j.l. publiceerde het College de beoordeling van de adviescommissie over de subsidies voor musea en kunstinstellingen in Fryslân. Veel organisaties die sinds 2020 subsidie ontvingen en nu met een voldoende zijn beoordeeld, vielen dit maal buiten boord. Dit heeft toen al geleid tot protest vanuit de sector. Hierom is het onderwerp op verzoek van de PvdA, GrienLinks en VVD op de agenda gezet tijdens de commissievergadering van 17 september j.l.. Ook toen zijn mensen uit de sector in grote getalen gekomen en hebben enkelen ingesproken. Kortom; er is veel onvrede. De Commissieleden waren het er roerend over eens; dit moet besproken worden tijdens de besluitvormende Provinciale Statenvergadering zodat er voorstellen ingediend kunnen worden.

Namens GrienLinks was Elsa van der Hoek er niet over te spreken: er is onvoldoende geld gereserveerd. En het argument dat er onvoldoende middelen beschikbaar zijn kon niet op. Het college heeft begin september namelijk besloten extra geld uit de reserve te halen om zowel het subsidieverzoek van het landbouw museum en het Hindeloopen museum te honoreren. Hoezo is dit niet mogelijk voor de kunstinstellingen? Verder is de verdeelsleutel voor kunstinstellingen oneerlijk voor kleinere organisaties die het moeten opboksen tegen de grote festivals in dezelfde categorie.

Tijdens de Statenvergadering werd er gediscussieerd over twee voorstellen.
Het voorstel ‘repareren cultuursubsidies’ (VVD, BBB, FNP, JA21, PvdD) dat enkele organisaties van subsidie voorziet en het voorstel ‘herstel culturele keten’ (PvdA, GL, D66, SP, PvdD) welke alle organisaties die met een voldoende zijn beoordeeld voorziet van subsidie.

Debat
Het ging er in het debat hard aan toe. De VVD stelde dat hun voorstel de meeste kans zou hebben van slagen, gezien het al afgestemd was met een meerderheid van de zetels. Echter, steun voor maar enkelen van de organisaties die dat verdienen is willekeurig en onvoldoende. Hierom steunen wij de motie van de PvdA, die geld voorziet aan alle instellingen met een voldoende. Daarbij riep indiener Christa Oosterbaan op aan de Staten; kunnen we deze discussie en motie bespreken tijdens de begroting (in november), dan is er immers meer te regelen voor de sector. Vanuit GrienLinks stond Elsa haar bij;

“Wat ons vooral tegenstaat, is dat er nu keuzes worden gemaakt voor organisaties die nog wel iets krijgen, we nu zelf als staten een soort ranking gaan maken. En daarbij bekruipt mij het gevoel, en dat is zacht uitgedrukt, dat hier naar willekeur keuzes worden gemaakt. Dat voelt onrechtvaardig. We zetten organisaties en makers tegenover elkaar, terwijl we allemaal weten dat zij samen de rijkdom van het Friese culturele leven vormen. Er zijn nu instellingen die niet verder kunnen en onze Mienskip kan straks niet meer leren dansen, schilderen, muziek maken en onze jongeren hebben straks geen plek meer waar ze zichzelf kunnen zijn of zich kunnen ontplooien.”

Verder schaarden D66, SP, PBF en de PvdD schaarden zich achter de motie van de PvdA. Zij vroegen zich af of de motie van de VVD invloed heeft op de bezwaarprocedures die al lopen. Zou een toekenning aan geld een precedent scheppen voor organisaties die wel met een voldoende zijn beoordeeld maar buiten de boot vallen? Verder werd gesteld dat deze bezuinigingen het culturele veld verder zal uitkleden, waarom kiest het college voor afbraak?

CDA, FNP en BBB stonden in het debat achter de motie van de VVD. Zij stelden dat het culturele veld divers blijft, ook na deze bezuinigingen. Wanneer organisaties buiten de boot vallen moeten zij dit zien als een ‘ondernemersprikkel’. Zij zien graag dat er een brede afweging wordt gemaakt met het geld dat over is gezien er ook andere provinciale opgaven op de plank liggen met onvoldoende gelden.

Reactie college
Gedeputeerde Knol stelt dat er binnen de advies geldt dat musea een rijk veld is met een krappe jas. Ondanks de vermijdelijke bezuinigingen blijft het culturele veld heel divers. Hij ontkent de afbraak van het culturele veld op het platteland; ‘dat gebeurd echt niet, we investeren al miljoenen. We moeten ons aan het advies verhouden. Het is niet onze gedachte om iedereen met een voldoende geld te geven.’ Wat betreft de precedentschepping en invloed op beroepsprocedures als een gedeelte van de organisaties alsnog subsidie ontvangt? In dat geval verwacht Gedeputeerde Knol dat de lijst bezwaren minder zal worden.

Stemming
Tijdens de stemming kwam de voorspelling die ’s ochtends in de krant stond uit:
De motie ‘repareren cultuursubsidies’ (VVD, BBB, FNP, JA21, PvdD) werd met 28 stemmen voor en 15 stemmen tegen aangenomen.
De motie ‘herstel culturele keten’ (PvdA, GL, D66, SP, PvdD) werd met 13 stemmen voor en 30 stemmen tegen verworpen.

Geplaatst op

Vragen over onherstelbare schade door gaswinning

Namens GrienLinks vraagt Jochem voortdurend aandacht voor de onherstelbare schade die gaswinning veroorzaakt. Samen met de fracties van de PvdA, SP en PvdD stelde hij tijdens de Provinciale Statenvergadering mondelinge vragen over de schadelijke effecten van gaswinning onder de Waddenzee. De minister neemt dit jaar een besluit over gaswinning bij Ternaard. Uit nieuwe onderzoeken blijkt dat de gevolgen steeds groter zijn dan eerder gedacht. “Fryslân en het Wad zullen nog jarenlang te maken hebben met deze negatieve gevolgen,” aldus Jochem.

Zorgen over behoud van de UNESCO-status van de Waddenzee
Gedeputeerde Douwstra erkende dat gaswinning een steeds actueler probleem wordt. Ook het College van Gedeputeerde Staten deelt de zorgen over mogelijke schade aan de Waddenzee en het risico dat dit Werelderfgoed zijn UNESCO-status verliest. Het College werkt nauw samen met andere partijen, zoals het Waddenfonds, Wetterskip en diverse gemeenten. “Toch heeft elke partij een eigen rol en juridisch kader, wat onze mogelijkheden beperkt,” gaf gedeputeerde Douwstra aan. Hij zegde wel toe om het nieuwe onderzoek van de James Cook Universiteit met spoed te bespreken met de minister en zijn wettelijke adviseurs, zoals TNO, SodM en de Mijnraad.

Beperkte juridische ruimte voor aanvullende onderzoeken
Douwstra benadrukte dat de juridische ruimte om aanvullende onderzoeken mee te nemen in de vergunningverlening beperkt is. Welke onderzoeken in dat proces worden meegenomen, blijft namelijk vaak vertrouwelijk. Ondanks deze beperkingen ziet Douwstra het als een gedeeld punt van zorg en belooft hij dit onderwerp aan te kaarten in gesprekken met Tweede Kamerleden.

Structurele compensatie voor schade aan de regio
Jochem vraagt ook aandacht voor de regionale schade. “Gaswinning levert de NAM eenmalig veel geld op, terwijl de regio mogelijk slechts een eenmalige bijdrage ontvangt. De schade aan het ecosysteem van het Wad, zoals verzilting, zal echter structureel zijn,” zegt hij. Jochem vraagt zich af hoe groot de compensatie zal zijn en hoe is gewaarborgd dat deze structureel blijft, ook na de wettelijke periode van 30 jaar.

Beperkte compensatie voor sociaal-economische impact
Op dit moment is een compensatie van 60 miljoen euro gereserveerd, bedoeld voor de sociaal-economische impact in Ternaard en omgeving. Dit bedrag is niet bedoeld voor de ecologische schade in het gebied. Volgens de huidige wet- en regelgeving, waaronder het Burgerlijk Wetboek en de Mijnbouwwet, blijft de operator (de NAM) ook na 30 jaar aansprakelijk voor ecologische schade. Douwstra bevestigt dit, maar benadrukt de complexiteit van de situatie.

GrienLinks blijft ontwikkelingen op de voet volgen
Jochem blijft de ontwikkelingen in de mijnbouwsector nauwgezet volgen, inclusief nieuwe gaswinning nabij Sint Nyk en vragen over zoutwinning. Lees hier verder over de mondelinge vragen over gaswinning.

Geplaatst op

Het pachtbeleid gaat terug in de tijd

Tijdens de Statenvergadering van 25 september werd het vernieuwde pachtbeleid besproken. GrienLinks uitte scherpe kritiek op dit beleid, omdat het vooral lijkt te voldoen aan de wensen van de agrarische sector, terwijl belangrijke belangen zoals het beschermen van bodem, water en natuur hiermee worden verwaarloosd. Ons vorige pachtbeleid, vastgesteld in 2021, was juist een voorbeeld van hoe rekening kan worden gehouden met álle belangen.

Kritische vragen
Onze Statenlid Jochem stelde kritische vragen over het besluitvormingsproces. Zo vroeg hij waarom belangrijke adviesorganen, zoals het PCLG (Provinciale Commissie Landelijk Gebied), niet vooraf zijn geraadpleegd. Bovendien werd het advies van deze partijen pas op het laatste moment ontvangen, wat wij onzorgvuldig vinden. Ook vroeg Jochem zich af waarom er haast gemaakt werd met dit nieuwe beleid, aangezien het vorige beleid breed gedragen werd en slechts twee jaar geleden is vastgesteld. Het antwoord van gedeputeerde Folkerts was dat het beleid vóór oktober moest worden vastgesteld vanwege de uitgifte van pachtgronden, maar dat de Staten konden besluiten tot uitstel.

Verbieden van gewasbeschermingsmiddelen
GrienLinks heeft een amendement ingediend om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen (pesticiden) op Provinciale pachtgronden te verbieden. Dit gebruik is in strijd met de doelen die de provincie heeft gesteld voor het beschermen van onze natuur, bodem en waterkwaliteit. Gedeputeerde Eke gaf toe dat niet met alle belanghebbenden was gesproken en erkende dat dit in de toekomst beter kan. Helaas werd ons amendement weggestemd, met 15 stemmen voor en 26 stemmen tegen.

Wij blijven ons inzetten voor een eerlijk en duurzaam pachtbeleid dat rekening houdt met álle belangen en dat onze bodem, water en natuur beschermt.

Geplaatst op

Actualiseren van lozingsvergunningen

In de Statenvergadering van 25 september heeft Jochem een motie ingediend over het actualiseren van lozingsvergunningen door Rijkswaterstaat. De motie verzoekt de Gedeputeerde Staten aan te dringen bij het rijk om de vergunningen zo snel mogelijk te actualiseren.

Organisaties die verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit voor ons drinkwater hebben weken geleden alarm geslagen. Steeds meer wordt duidelijk dat tot dusver vrijwel onbekende stoffen op een ongecontroleerde manier in de bodem en het water terecht komen.

Een groot punt van zorgen zijn lozingen vanuit de industrie. Voor een aantal van de vergunningen voor deze lozingen is Rijkswaterstaat verantwoordelijk. Uit de berichtgeving blijkt dat landelijk gezien ongeveer driekwart van deze vergunningen verouderd zijn. Dat vinden we een zeer zorgwekkende ontwikkeling, juist om dat er meer bekend wordt over zeer zorgwekkende stoffen zoals pfas een enorme impact hebben.

Jochem benadrukt in zijn bijdrage; ‘Met de nieuwe kennis die we hebben, moeten we nu actie ondernemen. Als we dat niet doen draait veelal de overheid later voor de kosten op, maar vooral, het is slecht voor onze gezondheid en voor het milieu.‘

De motie is met 20 stemmen voor en 21 stemmen tegen helaas verworpen.

Geplaatst op

Konsept Fryske Enerzjyfysje

Dat de Fryske Energievisie een belangrijk onderwerp is, blijkt wel uit de 34 amendementen/moties die door de PS zijn ingediend. GrienLinks is positief dat er een gedragen (concept) Energievisie ligt. Charda geeft dan ook in haar betoog haar complimenten voor het proces met breed betrokken gemeenten en stakeholders. GrienLinks is bij deze concept Fryske Energievisie “dan ook bewust niet met voorstellen gekomen, dit om de consensus niet te doorbreken. Het mag overigens helder zijn dat de ambitie van GrienLinks wel degelijk hoger ligt! Rekening houdend met het Friese landschap en draagvlak bij bewoners, zien we veel mogelijkheden om de transitie naar schone, hernieuwbare en goedkopere energie te versnellen en gelijktijdig vol in te zetten op energiebesparing. En voor vergisting en kernenergie ziet GrienLinks daarbij geen toekomstbestendige rol”. Jochem was namens de fractie GrienLinks dan ook aanwezig bij het protest tegen Kernenergie.


Vinger aan de pols houden
Het moge duidelijk zijn dat GrienLinks in dit dossier vinger aan de pols wil houden. Het amendement dat PS wél bedenkingen in kunnen brengen bij de Friese Energievisie, dient GrienLinks dan ook mee in. Dit amendement heeft het gehaald met 40 voor en 1 tegen.

Kernenergie
De door Ja21, BBB, VVD, D66, PVV en Steatelid Van Dijk ingediende motie om kernenergie binnen – en buiten – de voorliggende energievisie 2050 alsnog als duurzaam te beschouwen en de concept energievisie dienovereenkomstig aan te passen, heeft GrienLinks niet gesteund. Helaas heeft deze motie het met 26 voor en 15 tegen helaas aangenomen.

Netcongestie
Ook blijft GrienLinks zich inzetten voor netcongestie, want “we hebben NU een probleem. Netcongestie moet NU aangepakt worden, de ruimtelijke kaders hebben NU een update nodig”. De motie ‘meer aandacht voor netcongestie’ dient GrienLinks mee in, zodat bij de definitieve versie van de Fryske Energievisie meer aandacht wordt besteed aan het probleem netcongestie. Ook dit amendement van PBF, BBB, FNP, PvdA, GrienLinks, VVD heeft het gehaald met 39 voor en 2 tegen.

Energie van en voor de dorpen
GrienLinks vindt dat we bij de energietransitie zuinig moeten zijn op de kracht die ‘fan underop’ komt, en dit zijn onder meer onze energiecoöperaties. Echter, maar liefst 44 (!) van de energie coöperaties hebben een oproep gedaan aan onze provincie om meer mogelijkheden te creëren voor het vervangen en opwaarderen van huidige windmolens door een dorpsmolen. GrienLinks dient dan ook graag de motie “Energie van en voor de dorpen” van de PvdA mee in, om zo snel mogelijk (voor Q2 2025) in samenspraak met de dorpen en energiecoöperaties, uitvoering te geven aan de inventarisatie naar de behoefte van dorpsmolens. De motie is aangenomen met 33 (PvdA, GrienLinks, PvdD, CDA, FNP, BBB, CU, SP, Steatelid Jonker) voor en 8 tegen.

Energiehub Hallum
Tijdens het debat vraagt Charda expliciet aandacht voor alle andere casussen in de onze provincie die problemen hebben met het energienet. De motie EnergieHub Hallum, welke is ingediend door de BBB, ziet namelijk op één specifieke casus in Hallum. Charda vraagt het college om “de motie dan ook rekkelijk op te vatten, zodat ook andere casussen in de provincie kunnen profiteren van deze motie”, mocht deze worden aangenomen. Gedeputeerde Knol geeft aan “we moeten ergens beginnen. Hallum krijgt inderdaad een voortrekkersrol, maar wel in het algemeen belang”. Deze specifieke casus in Hallum wordt, in combinatie met het Stimuleringsfonds EnergieHubs gebruikt om expertise op te doen in de regio. GrienLinks heeft daarom ingestemd met de motie Energiehub Hallum.

Evaluatie zonneladder
Tijdens de Provinciale Staten vergadering van 22 april 2020 is de motie ‘Tapassen Sinneledder yn Verordening Romte’ aangenomen, waarin is gevraagd om de Zonneladder op te nemen in de Feroardening Romte. Ten tijde van het opnemen van deze Zonneladder was er nog weinig ervaring met het werken van deze zonneladder. Er heeft tot nu toe geen evaluatie plaatsgevonden en het is onduidelijk of het toepassen van dit instrument uit de omgevingsverordening bijdraagt aan de doelen en doelstellingen van de klimaatambities. GrienLinks dient namens D66 (afwezig wegens ziekte) de motie “Evaluatie zonneladder” in. De motie heeft het niet gehaald met 10 voor (GrienLinks, D66, PvdD, PBF, VVD, Steatelid Jonker) en 31 stemmen tegen (JA21, PvdA, CU, FNP, CDA, BBB en Staetelid Van Dijk).