Geplaatst op

Fryslân bekritiseerd door Noordelijke Rekenkamer, inspanningen voor water komen te kort

Een afbeelding van vervuild water

Tijdens de Statenvergadering van 28 januari 2026 werd het NRK-Rapport ‘wettersnoden’ behandeld. Dit rapport gaat over de bestuurlijke inzet ten aanzien van de wateropgaven waar de Noordelijke provincies nu en in de toekomst mee te maken hebben. Hier kwamen een paar flinke aanbevelingen naar voren. De conclusie is duidelijk: er wordt nog te weinig gedaan.
Één van de wateropgaven is de waterkwaliteit, iets wat is gewaarborgd in Europese regelgeving: de Kader Richtlijn Water. De Nederlandse overheid heeft deze richtlijn vertaald in een opgave die voltooid moet worden door onder andere provincies. De provincie Fryslân heeft een klein jaar geleden nog een tussenevaluatie gedeeld met de Staten. Hier hebben we een tal van moties ingediend. Deze werden allen overbodig bevonden..

Vandaar onze verassing om de conclusie dat de maatregelen die door de provincie worden genomen ontoereikend zijn om de doelen te behalen. Deze maatregelen zijn vrijwillig van aard; niet verplicht dus. Maar we moeten vólgend jaar al naar de EU om onze resultaten te laten zien. Hier heeft Nederland en Fryslân al 25 jaar de tijd voor gehad. Zo stelt Elsa in haar betoog:

‘Onze grootste zorg betreft de waterkwaliteit. De KRW doelen voor 2027 worden niet gehaald en het lijkt alsof dit niet als urgent probleem wordt ervaren. We hebben ons er bij neergelegd. En dat vinden wij erg zorgelijk.’

Onze voorstellen
Terug van weggeweest, één van onze ‘overbodige’ moties tijdens de behandeling van de KRW: Stoppen bij de bron. Want de stoffen waaraan we de kwaliteit van het water toetsen zijn inmiddels achterhaald. Er zijn inmiddels een tal aan Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) bekend en dat aantal zal in de toekomst ongetwijfeld toenemen. Hierom vragen we in dit voorstel om bij de uitwerking van de aanbevelingen van het NRK Rapport de geüpdatete lijst van ZZS mee te nemen.

Verder vraagt GrienLinks aandacht voor het contact met het bedrijfsleven. Bedrijven verdienen de aandacht en hulp bij een transitie naar schonere en circulaire productiewijzen. In de tussenevaluatie van de KRW stond ‘handelingsperspectief’, wat wij interpreteren als een beleidsinterventie, over communicatie en bewustwording over de KRW voor inwoners en bedrijven. GrienLinks vraagt dan ook: hoe staat het met de implementatie?

Mee ingediend
De motie ‘open gesprek met het wetterskip’ van de PvdA in reactie op de enige aanbeveling die het College niet overneemt uit het NRK-rapport. Dat gaat over contact met het Wetterskip. De aanbeveling stelt dat het wetterskip een jaarlijks rapportage moet opstellen met (aan de hand van meetbare indicatoren) de stand van zaken van de uitvoering van het waterbeheerprogramma. Deze rapportage dient als bespreekstuk om jaarlijks met het Dagelijks Bestuur van het Wetterskip te bepalen of de uitvoering op koers ligt. Een goede samenwerking is wat ons betreft de basis voor het behalen van alle water- en bodemsturende doelen. De motie vraagt hierom naar een samenwerking tussen Provinciale Staten en het Algemeen Bestuur.

De motie motie biosiden ynstee fan gewaaksbeskermingsmiddels van de FNP vraagt om het woord gewasbeschermingsmiddelen in één van de overgenomen aanbevelingen in het rapport te vervangen met ‘biociden’. Met deze aanpassing wordt de betekenis ietwat verruimt en dat is wat ons betreft noodzakelijk!

Reactie college
Over de motie ‘stoppen bij de bron’ haalt de Gedeputeerde nogmaals het bestuursakkoord aan waar zij in 2023 afspraken hebben gemaakt om niet vooruit te lopen op bepaalde doelen. De Gedeputeerde Staten zullen dus niets extra’s doen totdat een meerderheid van de Provinciale Staten ander stemt. Oordeel Staten.
Wat betreft onze motie over het bedrijfsleven, deze werd niet meet- of uitvoerbaar geacht. Daarbij stelt GS dat zij al in gesprek zijn met bedrijven. De Gedeputeerde sluit af met de stelling dat zorgen rondom de KRW-doelen in nutriënten en chemie zit, en dat is een zaak van het Rijk. Oordeel: ontraden.

Stemming
Motie ‘stoppen bij de bron’: Verworpen met 11 stemmen voor (GrienLinks, Partij voor de Dieren, PvdA, SP, Jonker) en 29 stemmen tegen (BBB, CDA, ChristenUnie, FNP, JA21, PVV, Provinciaal Belang Fryslân, Steatelid Van Dijk, VVD)

Motie ‘in contact met bedrijfsleven’: Verworpen met 11 stemmen voor (GrienLinks, Partij voor de Dieren, PvdA, SP, Jonker) en 29 stemmen tegen (BBB, CDA, ChristenUnie, FNP, JA21, PVV, Provinciaal Belang Fryslân, Steatelid Van Dijk, VVD)

Motie ‘biosiden ynstee fan gewaaksbeskermingsmiddels’: Verworpen met 14 stemmen voor (CU, FNP, GrienLinks, PvdA, SP, Jonker) en 26 stemmen tegen (BBB, CDA, JA21, PVV, Partij voor de Dieren, PBF, Van Dijk, VVD)

Motie ‘open gesprek met het wetterskip’: Verworpen met 11 stemmen voor (GL, PvdD, PvdA, SP, Jonker) en 29 stemmen tegen (BBB, CDA, CU, FNP, JA21, PVV, PBF, Van Dijk, VVD)
Uiteindelijk besluit NRK-Rapport: Aangenomen met 38 stemmen voor en 2 stemmen tegen (PVV)

Geplaatst op

Volle inzet voor schoon en gezond water

Op 23 april discussieerden de Provinciale Staten over de tussenevaluatie van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Deze verplicht lidstaten om uiterlijk in 2027 de kwaliteit van ons grond- en oppervlaktewater op orde te hebben. Fryslân boekt vooruitgang, maar de doelen zijn nog lang niet gehaald. Sterker nog: met name de grondwaterkwaliteit gaat juist achteruit. Voor GrienLinks Fryslân is dit onacceptabel. Onze inzet is helder: we willen dat Fryslân verantwoordelijkheid neemt en alles op alles zet voor schoon water – voor natuur, landbouw, drinkwatervoorziening én gezondheid.

“Uiteindelijk komt dit allemaal in het grondwater terecht – en plukken we hier over 50 jaar nog de vruchten van.”

Met die scherpe woorden bracht onze woordvoerder Elsa van der Hoek de urgentie van het KRW-dossier onder de aandacht in de Statenvergadering. Ze verwees naar zorgwekkende verontreiniging van grondwater met PFAS, pesticiden en andere stoffen. En de tijd tikt: grondwatervervuiling werkt traag, maar is nauwelijks te herstellen. Elsa: “Wat we nu lozen, zit over decennia nog in ons drinkwater.”

Voorstellen
Stoppen bij de bron: vermijd chemische vervuiling voordat die überhaupt in het milieu belandt door aan te dringen bij het Rijk en de Europese Commissie deze stoffen beperkter toe te laten en waar nodig te verbieden.
Tegen ongewenste uitbreiding van sierteelt: deze sector gebruikt veel bestrijdingsmiddelen wat schadelijk is voor de kwaliteit van ons grondwater. De motie vraagt het college verdere uitbreiding van de sierteelt tegen te gaan.
Samen integraal werken aan schoon water: naar Brabants voorbeeld pleiten we voor heldere samenwerking met Wetterskip, gemeenten en maatschappelijke partners. Volgens de Raad van Infrastructuur en leefomgeving is er momenteel een gebrek aan deze samenwerking en vormt dit de sleutel om de doelen wél te behalen.
Basis op orde voor vergunningen en toezicht (VTH): Het actualiseren van lozingsvergunningen is noodzakelijk om de omvang van de lozingen en specifieke probleemstoffen te inventariseren. Na uitvraag bij de Provincie blijkt dat maar liefst 13 lozingsvergunningen nog niet op orde zijn – dat moet en kán beter.

Reactie van het College
Helaas kreeg geen van de moties voldoende steun. Gedeputeerde Douwstra ontraadde alle voorstellen, met als voornaamste argument dat de provincie al voldoende doet. Oerstallig dus, in zijn mening. GrienLinks vindt dat onbegrijpelijk. Elsa: “We zien dat er nog steeds gebruik wordt gemaakt van staalslakken, gewasbeschermingsmiddelen en menggranulaat – en dat gaan we op de lange termijn allemaal terugzien in ons grondwater. Het stelt me teleur dat we niet bereid zijn om nu écht harder in te grijpen.”

Stemming
Alle vier moties van GrienLinks haalden het niet.
Samen integraal werken aan schoon water – voor 16 / tegen 26
Ongewenste uitbreiding sierteelt – voor 17 / tegen 25
Basis op orde van het VTH stelsel – voor 16 / tegen 26
Stoppen bij de bron – voor 16 / tegen 26

Een gemiste kans, vindt GrienLinks. “De urgentie is groot. We hebben geen tijd te verliezen – iedereen wil toch gezond water?”

Geplaatst op

Schriftelijke vragen over uitvoeringsprogramma stikstof (en meer!)

GrienLinks maken zich samen met de fracties van de PvdA, PvdD, D66, en SP zorgen over de gevolgen van het schrappen van het Fryske Programma Landelijk Gebied (FPLG) en de uitvoering van het UitvoeringsProgramma Stikstof (UPS). Met het behalen van de doelstellingen van het UPS kan de staat van de natuur in stikstofgevoelige natuur worden verbeterd.

Jochem benadrukt dat; “Jarenlang is veel te weinig gedaan om de stikstofproblematiek aan te pakken. Dat werd de hoogste rechter in ons land, de Raad van State, in 2019 te veel en heeft aangegeven dat de Nederlandse stikstof aanpak niet deugt . Er moet eindelijk wat gaan gebeuren en er moeten nu echte maatregelen worden genomen om de natuur in onze mooiste natuurgebieden te verbeteren. Pas als dat gebeurd is kan de problematiek rond de vergunningverlening aan PAS-melders worden aangepakt en kunnen onze sectoren, zoals bijvoorbeeld de bouw, weer makkelijker op gang worden gebracht. Maar ookstikstof PAS-melders zijn het slachtoffer geworden van de lobby van de grote machtige landbouwbedrijven in Den Haag.”

Het vorige college van Gedeputeerde Staten, bestaande uit CDA, VVD, FNP en PvdA, stelde een uitvoeringsprogramma op dat door Provinciale Staten is vastgesteld. Daarin staan duidelijke doelstellingen om wat aan de stikstofproblemen te doen en deze doelstellingen gelden nog steeds. De financiering daarvan is grotendeels afhankelijk van het Fryske Programma Landelijk Gebied (FPLG). Nu dat dit FPLG-programma door de huidige minister Wiersma van Landbouw grotendeels is geschrapt blijven PAS-melders en andere bedrijven in grote onzekerheid achter en gebeurt er onvoldoende om de staat van de natuur te verbeteren.

De doelstellingen van het UPS zijn door Provinciale Staten vastgesteld. Met deze schriftelijke vragen willen GrienLinks, PvdA, PvdD, D66 en SP meer duidelijkheid over wat het college van GS nu gaat doen en wat de consequenties zijn van het ontbreken van financiële middelen vanuit het rijk. Zeker nu minister Wiersma vorige week aangaf niet alle PAS-melders te kunnen helpen. Al met al is de vraag is of dit college überhaupt wel uitvoering wil geven aan de uitvoering van de uitspraak van de Raad van State.

Door GrienLinks mee ingediende schriftelijke vragen:
GrienLinks heeft samen met de SP, D66 en PvdD de schriftelijke vragen van de PvdA mee ingediend. De vragen gaan over de rol van de Provincie bij het behalen van de KRW-doelen

Tevens heeft GrienLinks de vragen van de PvdD mee ingediend. De schriftelijke vragen hebben betrekking op de afschot van damherten in het gebied van Oranjewoud-Katlijk e.o.

Ten slotte heeft GrienLinks samen met de SP de schriftelijke vragen van PvdD ingediend, waar er aandacht wordt gevraagd voor de verkeersveiligheid van dieren

Geplaatst op

GrienLinks: Oplossing voor stikstofprobleem PAS-melders is natuurherstel

Op 26 juni 2024 werd de Beleidsbrief Prioritering uitgifte stikstofruimte behandeld in de Statenvergadering. In de beleidsbrief wordt een beslisboom vastgesteld in welke volgorde de stikstofruimte toegekend zou kunnen worden. Doel is om ruimte te vinden om PAS-melders legaal te maken. Maar in de beleidsbrief wordt vastgesteld dat er op dit moment geen stikstofruimte te verdelen valt. Jochem Knol: “De enige oplossing is als de wiedeweerga wat te doen aan de natuur, voor de PAS-melders specifiek in Natura2000 gebieden.” Ook noemde hij de beleidsbrief daarom een ‘wassen neus’. De GrienLinks fractie stemde tegen de beleidsbrief. Verder lezen

Geplaatst op

Herhaalde toezegging meer natuurvriendelijke oevers

“Het gaat ons juist om de uitbreiding van de natuurlijke oevers en de positieve effecten op flora, fauna en waterkwaliteit en niet om de hoeveelheid natuurlijke oevers gelijk te laten blijven”, maakte Statenlid Elsa van der Hoek duidelijk tijdens het debat over het oeverbeheer op 20 maart 2024. Het college wilde de toezegging en eerder aangenomen motie als afgehandeld beschouwen, omdat de wet toch geen achteruitgang toestaat. Gelukkig gaf gedeputeerde Matthijs de Vries aan nog steeds achter de toezegging van gedeputeerde Fokkens te staan dat bij onderhoud of vervanging van oevers zal worden afgewogen of er een natuurlijke oever komt.Verder lezen

Geplaatst op

Motie voor benutten stikstofruimte na weigeren vergunning voor natuurvriendelijk oeverproject in Grou

De GrienLinks-Statenfractie diende op 28 februari 2024 samen met de PvdA, PvdD, D66 en SP een motie in om het ’tijdelijk benutten van stikstofruimte voor maatschappelijke opgaves (zonder strijdigheid voor Pas-melders)’ mogelijk te maken. Dit was naar aanleiding van een gezamenlijk project bij Grou met het Wetterskip voor een natuurvriendelijke oever. Op het moment dat – na drie jaar hard werken samen met het Wetterskip – alles geregeld was en er alleen nog een handtekening en een natuurvergunning nodig was van Gedeputeerde Staten, besloot Gedeputeerde Staten dat er geen natuurvergunning verstrekt kon worden. Verder lezen