Geplaatst op

Fryslân bekritiseerd door Noordelijke Rekenkamer, inspanningen voor water komen te kort

Een afbeelding van vervuild water

Tijdens de Statenvergadering van 28 januari 2026 werd het NRK-Rapport ‘wettersnoden’ behandeld. Dit rapport gaat over de bestuurlijke inzet ten aanzien van de wateropgaven waar de Noordelijke provincies nu en in de toekomst mee te maken hebben. Hier kwamen een paar flinke aanbevelingen naar voren. De conclusie is duidelijk: er wordt nog te weinig gedaan.
Één van de wateropgaven is de waterkwaliteit, iets wat is gewaarborgd in Europese regelgeving: de Kader Richtlijn Water. De Nederlandse overheid heeft deze richtlijn vertaald in een opgave die voltooid moet worden door onder andere provincies. De provincie Fryslân heeft een klein jaar geleden nog een tussenevaluatie gedeeld met de Staten. Hier hebben we een tal van moties ingediend. Deze werden allen overbodig bevonden..

Vandaar onze verassing om de conclusie dat de maatregelen die door de provincie worden genomen ontoereikend zijn om de doelen te behalen. Deze maatregelen zijn vrijwillig van aard; niet verplicht dus. Maar we moeten vólgend jaar al naar de EU om onze resultaten te laten zien. Hier heeft Nederland en Fryslân al 25 jaar de tijd voor gehad. Zo stelt Elsa in haar betoog:

‘Onze grootste zorg betreft de waterkwaliteit. De KRW doelen voor 2027 worden niet gehaald en het lijkt alsof dit niet als urgent probleem wordt ervaren. We hebben ons er bij neergelegd. En dat vinden wij erg zorgelijk.’

Onze voorstellen
Terug van weggeweest, één van onze ‘overbodige’ moties tijdens de behandeling van de KRW: Stoppen bij de bron. Want de stoffen waaraan we de kwaliteit van het water toetsen zijn inmiddels achterhaald. Er zijn inmiddels een tal aan Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) bekend en dat aantal zal in de toekomst ongetwijfeld toenemen. Hierom vragen we in dit voorstel om bij de uitwerking van de aanbevelingen van het NRK Rapport de geüpdatete lijst van ZZS mee te nemen.

Verder vraagt GrienLinks aandacht voor het contact met het bedrijfsleven. Bedrijven verdienen de aandacht en hulp bij een transitie naar schonere en circulaire productiewijzen. In de tussenevaluatie van de KRW stond ‘handelingsperspectief’, wat wij interpreteren als een beleidsinterventie, over communicatie en bewustwording over de KRW voor inwoners en bedrijven. GrienLinks vraagt dan ook: hoe staat het met de implementatie?

Mee ingediend
De motie ‘open gesprek met het wetterskip’ van de PvdA in reactie op de enige aanbeveling die het College niet overneemt uit het NRK-rapport. Dat gaat over contact met het Wetterskip. De aanbeveling stelt dat het wetterskip een jaarlijks rapportage moet opstellen met (aan de hand van meetbare indicatoren) de stand van zaken van de uitvoering van het waterbeheerprogramma. Deze rapportage dient als bespreekstuk om jaarlijks met het Dagelijks Bestuur van het Wetterskip te bepalen of de uitvoering op koers ligt. Een goede samenwerking is wat ons betreft de basis voor het behalen van alle water- en bodemsturende doelen. De motie vraagt hierom naar een samenwerking tussen Provinciale Staten en het Algemeen Bestuur.

De motie motie biosiden ynstee fan gewaaksbeskermingsmiddels van de FNP vraagt om het woord gewasbeschermingsmiddelen in één van de overgenomen aanbevelingen in het rapport te vervangen met ‘biociden’. Met deze aanpassing wordt de betekenis ietwat verruimt en dat is wat ons betreft noodzakelijk!

Reactie college
Over de motie ‘stoppen bij de bron’ haalt de Gedeputeerde nogmaals het bestuursakkoord aan waar zij in 2023 afspraken hebben gemaakt om niet vooruit te lopen op bepaalde doelen. De Gedeputeerde Staten zullen dus niets extra’s doen totdat een meerderheid van de Provinciale Staten ander stemt. Oordeel Staten.
Wat betreft onze motie over het bedrijfsleven, deze werd niet meet- of uitvoerbaar geacht. Daarbij stelt GS dat zij al in gesprek zijn met bedrijven. De Gedeputeerde sluit af met de stelling dat zorgen rondom de KRW-doelen in nutriënten en chemie zit, en dat is een zaak van het Rijk. Oordeel: ontraden.

Stemming
Motie ‘stoppen bij de bron’: Verworpen met 11 stemmen voor (GrienLinks, Partij voor de Dieren, PvdA, SP, Jonker) en 29 stemmen tegen (BBB, CDA, ChristenUnie, FNP, JA21, PVV, Provinciaal Belang Fryslân, Steatelid Van Dijk, VVD)

Motie ‘in contact met bedrijfsleven’: Verworpen met 11 stemmen voor (GrienLinks, Partij voor de Dieren, PvdA, SP, Jonker) en 29 stemmen tegen (BBB, CDA, ChristenUnie, FNP, JA21, PVV, Provinciaal Belang Fryslân, Steatelid Van Dijk, VVD)

Motie ‘biosiden ynstee fan gewaaksbeskermingsmiddels’: Verworpen met 14 stemmen voor (CU, FNP, GrienLinks, PvdA, SP, Jonker) en 26 stemmen tegen (BBB, CDA, JA21, PVV, Partij voor de Dieren, PBF, Van Dijk, VVD)

Motie ‘open gesprek met het wetterskip’: Verworpen met 11 stemmen voor (GL, PvdD, PvdA, SP, Jonker) en 29 stemmen tegen (BBB, CDA, CU, FNP, JA21, PVV, PBF, Van Dijk, VVD)
Uiteindelijk besluit NRK-Rapport: Aangenomen met 38 stemmen voor en 2 stemmen tegen (PVV)

Geplaatst op

Bij REC worden PFAS en ZZS niet mee geteld


Namens onze fractie stelt Jochem mondelinge vragen tijdens de PS-vergadering over een zorgwekkend krantenartikel van Trouw van 13 juni 2025 over de uitstoot van schadelijke stoffen uit de schoorstenen van de REC in Harlingen. Het is al enige tijd bekend dat uit deze schoorsteen schadelijke stoffen komen, waaronder zware metalen, dioxines en PFAS. Deze stoffen slaan neer in de omgeving van de afvaloven en zijn zeer moeilijk afbreekbaar, waardoor opeenhoping plaatsvindt. In de eieren van hobbykippen rond de centrale komen zeer hoge gehalten aan PFAS voor. En het is zeer aannemelijk dat deze gehalten aan schadelijke stoffen mede afkomstig zijn uit de schoorsteen van de REC.

De mate waarin kan niet worden vastgesteld, omdat continue metingen in de schoorsteen helaas niet worden uitgevoerd. Het nemen van gerichte maatregelen om de verslechtering van de kwaliteit van de bodem en het water in de omgeving van Harlingen en in de Waddenzee wordt door het ontbreken van deze gegevens bemoeilijkt.

Een en ander is aanleiding voor het stellen van de volgende vragen;
1. Waarom worden geen continue metingen van de uitstoot van schadelijke stoffen, zoals zware metalen, dioxines en PFAS in de schoorsteen van de REC in Harlingen uitgevoerd? Zijn hiervoor in de vergunningen voorschriften opgenomen en zo ja welke? Zo nee, waarom niet?

Gedeputeerde Folkerts geeft aan dat dit wel het geval was. Bij de REC en de omgeving van de REC wordt volgens de gedeputeerde veel bemonsterd en gemeten, met name bij storingen. En deze vallen binnen de grenzen die we gesteld hebben, aldus Folkerts . In de afgelopen jaren zijn er diverse keren extra metingen geweest onder anderen door de Fumo en GGD, en de uitkomsten daarvan zijn gepubliceerd. De ZZS-stoffen hebben onze aandacht, ook bij de FUMO, aldus Folkerts.

2. Ook andere sectoren kunnen verantwoordelijk zijn voor diffuse verontreinigingen, maar kunnen nu wellicht ten onrechte worden aangesproken. Kunt u aangeven of, en zo ja op welke wijze inzicht bestaat in de diffuse verontreinigingen in de omgeving van Harlingen en in welke mate dit afkomstig is van de REC?

Volgens gedeputeerde Folkerts zit een aanname in deze vraag. In de omgeving bij de REC wordt zeer intensief gemeten. Er kan volgens Folkerts namelijk nog niet gezegd worden dat er sprake is van een correlatie met de zeer hoge gehalten die worden gemeten in de omgeving van de REC en de uitstoot door REC.

3. Welke rol speelt GS in het in gesprekken met de REC in Harlingen? Hoe vaak vindt overleg plaats en welke (concrete) acties vloeien uit dit overleg voort?

FUMO is verantwoordelijk voor de toezicht en de handhaving, aldus Folkerts. Er is een team die hierop monitort en toezicht houdt. Er is veel ambtelijk contact met elkaar, met name bij incidenten en storingen. College van Harlingen is ook nauw betrokken. En “de petearren binne noflik”.

4. Deelt GS de mening van GrienLinks dat alleen transparantie over de werkelijk uitstoot en een juiste handhaving de zorgen van bewoners en (agrarische) bedrijven in de omgeving van de REC kunnen beteugelen. Zo ja wat gebeurt er om deze informatie te delen en/of te verbeteren?

Fokerts en het college van GS, delen deze mening, en vinden openheid en transparantie van gegeven zeer belangrijk.

Jochem is niet tevreden met de antwoorden en stelt in zijn vervolgvraag aan de orde dat PFAS sinds kort op de ZZS-lijst staan. Dit betekent dat bedrijven de uitstoot moeten minimaliseren en de best beschikbare technieken moeten gebruiken. Immers het gaat hier om de gezondheid van onze inwoners en onze omgeving. Jochem vraagt dan ook of het college van GS bereid is om de metingen uit te breiden naar deze PFAS?

De gedeputeerde geeft aan dat dit klopt, de metingen van PFAS en ZZS worden niet (meer) meegenomen. Echter, “we kunnen deze stoffen nog niet toevoegen aan de metingen”, aldus gedeputeerde Folkerts. En dit is teleurstellend, want hoe kunnen we dan beoordelen of PFAS en ZZS de komende zullen worden geminimaliseerd?

Geplaatst op

Vragen over Noorse leem, afval of schone grond?

GrienLinks stelde 11 maart 2020 vragen aan het college over het gebruiken en afvoeren van de stof ‘Noorse leem’. Noorse leem is, kort gezegd, fijngemalen graniet met (zeer zorgwekkende) chemische toevoegingen. Jochem Knol: “We vinden het heel vreemd dat grote ondernemers deze stof in natuurgebieden mogen storten. Kleine ondernemers betalen juist veel geld om de stof te mogen afvoeren. Hoe zit dat? Wij willen weten waar in Fryslân deze stof verwerkt en/of gestort wordt. En is dit spul nou grond of afval?”Verder lezen

Geplaatst op

Fryslân moet niet het PFAS afvoerputje worden

GrienLinks heeft tegen een voorstel gestemd om te kijken of de norm voor de verontreiniging van de bodem in Fryslân met PFAS-stoffen omhoog kan. Jochem Knol: “Deze stoffen zijn zeer schadelijk voor mens en milieu. Een aantal van de PFAS stoffen hopen op in mensen en dieren, het zogenaamde ‘stapeleffect’. In het verdrag van Stockholm (ondertekend door 180 landen) is internationaal afgesproken dit soort stoffen ‘uit te faseren’, dus zoveel mogelijk te beperken. En wie zijn wij dan om hier zomaar uit te spreken dat we een hogere norm zouden kunnen vaststellen?” Verder lezen