Geplaatst op

Volle inzet voor schoon en gezond water

Op 23 april discussieerden de Provinciale Staten over de tussenevaluatie van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Deze verplicht lidstaten om uiterlijk in 2027 de kwaliteit van ons grond- en oppervlaktewater op orde te hebben. Fryslân boekt vooruitgang, maar de doelen zijn nog lang niet gehaald. Sterker nog: met name de grondwaterkwaliteit gaat juist achteruit. Voor GrienLinks Fryslân is dit onacceptabel. Onze inzet is helder: we willen dat Fryslân verantwoordelijkheid neemt en alles op alles zet voor schoon water – voor natuur, landbouw, drinkwatervoorziening én gezondheid.

“Uiteindelijk komt dit allemaal in het grondwater terecht – en plukken we hier over 50 jaar nog de vruchten van.”

Met die scherpe woorden bracht onze woordvoerder Elsa van der Hoek de urgentie van het KRW-dossier onder de aandacht in de Statenvergadering. Ze verwees naar zorgwekkende verontreiniging van grondwater met PFAS, pesticiden en andere stoffen. En de tijd tikt: grondwatervervuiling werkt traag, maar is nauwelijks te herstellen. Elsa: “Wat we nu lozen, zit over decennia nog in ons drinkwater.”

Voorstellen
Stoppen bij de bron: vermijd chemische vervuiling voordat die überhaupt in het milieu belandt door aan te dringen bij het Rijk en de Europese Commissie deze stoffen beperkter toe te laten en waar nodig te verbieden.
Tegen ongewenste uitbreiding van sierteelt: deze sector gebruikt veel bestrijdingsmiddelen wat schadelijk is voor de kwaliteit van ons grondwater. De motie vraagt het college verdere uitbreiding van de sierteelt tegen te gaan.
Samen integraal werken aan schoon water: naar Brabants voorbeeld pleiten we voor heldere samenwerking met Wetterskip, gemeenten en maatschappelijke partners. Volgens de Raad van Infrastructuur en leefomgeving is er momenteel een gebrek aan deze samenwerking en vormt dit de sleutel om de doelen wél te behalen.
Basis op orde voor vergunningen en toezicht (VTH): Het actualiseren van lozingsvergunningen is noodzakelijk om de omvang van de lozingen en specifieke probleemstoffen te inventariseren. Na uitvraag bij de Provincie blijkt dat maar liefst 13 lozingsvergunningen nog niet op orde zijn – dat moet en kán beter.

Reactie van het College
Helaas kreeg geen van de moties voldoende steun. Gedeputeerde Douwstra ontraadde alle voorstellen, met als voornaamste argument dat de provincie al voldoende doet. Oerstallig dus, in zijn mening. GrienLinks vindt dat onbegrijpelijk. Elsa: “We zien dat er nog steeds gebruik wordt gemaakt van staalslakken, gewasbeschermingsmiddelen en menggranulaat – en dat gaan we op de lange termijn allemaal terugzien in ons grondwater. Het stelt me teleur dat we niet bereid zijn om nu écht harder in te grijpen.”

Stemming
Alle vier moties van GrienLinks haalden het niet.
Samen integraal werken aan schoon water – voor 16 / tegen 26
Ongewenste uitbreiding sierteelt – voor 17 / tegen 25
Basis op orde van het VTH stelsel – voor 16 / tegen 26
Stoppen bij de bron – voor 16 / tegen 26

Een gemiste kans, vindt GrienLinks. “De urgentie is groot. We hebben geen tijd te verliezen – iedereen wil toch gezond water?”

Geplaatst op

Meer grip, minder chaos: debat over toekomst OV

Op 26 maart 2025 dienden PvdA en GrienLinks de motie Meer grip, minder chaos in tijdens de Statenvergadering. De aanleiding was de moeizame start van de nieuwe OV-concessie met Qbuzz, die kampt met rituitval, vertragingen, gebrekkig materieel en een hoge werkdruk voor chauffeurs. Dit probleem beperkt zich niet tot Fryslân; ook in andere provincies zoals Zuid-Holland en Zeeland zijn vergelijkbare kwesties zichtbaar. Betrouwbaar openbaar vervoer is noodzakelijk voor veel inwoners. Veel daarvan zijn afhankelijk van het busvervoer voor hun school of werk.

De motie vroeg het college om te onderzoeken wat er juridisch, organisatorisch en financieel nodig is om een provinciaal OV-bedrijf op te zetten, zodat inbesteding van vervoerconcessies een realistische optie wordt. Daarnaast werd verzocht om een startnotitie op te stellen met de belangrijkste stappen en kaders hiervoor.

Tijdens het debat werd al snel duidelijk dat de meningen sterk uiteenliepen. PvdA, ook namens GrienLinks, betoogde dat de huidige problemen met Qbuzz laten zien dat marktwerking in het openbaar vervoer niet werkt. Ze verwezen daarbij naar een wetsvoorstel in de Tweede Kamer dat inbesteding door provincies mogelijk zou maken. De PVV deelde de kritiek op de concessie en stelde dat er naar alle mogelijke oplossingen gekeken moest worden om het openbaar vervoer toegankelijk en betaalbaar te houden. Tegelijkertijd vonden ze het beter om de discussie over de motie op een later moment te voeren, wanneer het landelijke wetsvoorstel verder gevorderd is.
De BBB stelde een andere aanpak voor en pleitte voor een expertmeeting na meer evaluatie van de huidige concessie. Volgens hen zou dit meer inzicht geven in de opties, waarna een eventuele startnotitie overwogen kon worden. De SP steunde de motie, maar uitte frustratie dat dit probleem pas nu aandacht kreeg, terwijl de signalen al langer duidelijk waren.

Aan de andere kant van het spectrum stonden de VVD en het CDA, die tegen de motie waren. De VVD betoogde dat marktwerking juist efficiëntie bevordert en kosten verlaagt. Het CDA voegde daaraan toe dat de kwaliteit van het openbaar vervoer volgens reizigers is verbeterd sinds de invoering van marktwerking en dat het te vroeg was om nu al alternatieven te overwegen, aangezien de huidige concessie nog negen jaar loopt.
Het college sloot zich aan bij het standpunt van de PVV en het CDA en wees op de kritische houding van de Raad van State ten aanzien van het wetsvoorstel. Ze benadrukten dat er eerst grondig onderzoek nodig is naar de juridische haalbaarheid van inbesteding. Daarnaast vonden ze de motie voorbarig, aangezien het nog negen jaar duurt voordat de huidige concessie afloopt. Ook wezen ze erop dat een startnotitie extra ambtelijke kosten met zich meebrengt, terwijl de motie geen financiële dekking daarvoor bevatte.

Uiteindelijk besloot de PvdA de motie in te trekken en samen met de BBB een expertmeeting te organiseren. Op basis van die bijeenkomst kan het onderwerp later opnieuw op de agenda worden gezet. De mobiliteit van inwoners in Fryslân, jong en oud, staat wat ons betreft voorop. Ondanks de intrekking van de motie is dit een stap in de richting van openbaar vervoer dat niet wordt onderworpen aan marktwerking!

Geplaatst op

Laat provincies bepalen waar cohesiegeld naartoe gaat!

De Europese Commissie werkt momenteel aan nieuw beleid voor de zogenaamde cohesiefondsen als het ESF+ en EFRO. Dat zijn subsidies die bedoelt zijn voor het kleiner maken van de verschillen tussen regio’s. Vanaf 2028 lopen deze cohesiefondsen vanuit een efficiency-oogpunt mogelijk via Den Haag, in plaats van rechtstreeks naar onze regio. Dat betekent ook dat onze nationale regering straks mogelijk beslist welke projecten worden ingediend in Brussel. Dit bemoeilijkt de directe toegang van Fryslân en onze regionale economie, overheden en bedrijven tot Europese middelen.

De fracties PvdA, GrienLinks en het CDA vinden dit een ongewenste ontwikkeling en daarom stelt Jaap Stalenburg, ook namens Elsa van der Hoek, mondelinge vragen aan het college van gedeputeerde staten.

‘Het kost Noord-Nederland mogelijkheden’, reageerde gedeputeerde Douwstra op dit mogelijk nieuwe beleid tijdens de Fryslândei, omdat deze fondsen juist bedoeld zijn voor regio’s die in vergelijking met de rest van het land een economische achterstand hebben. De directe toegang van Fryslân tot Brussel zijn om deze reden essentieel. Ook in meerdere Europese beleidsstukken, waaronder een speech van burgemeester Sharon Dijksma van Utrecht namens de VNG, wordt erop gewezen dat steden en regio’s cruciaal zijn voor het behalen van EU-doelen op klimaat, innovatie en sociale inclusie en de risico’s van centralisatie voor regionale economieën en innovatie.

In de beantwoording van de vragen geeft het college aan dat zij bereid zijn zich meer actief in te zetten in Den Haag én Brussel tegen deze centralisatie en te pleiten voor behoud van decentrale bestedingen van EU-gelden. Via de P&C-cyclus, het IPO– en Europa-overleg zal het college de Provinciale Staten meer én beter op de hoogte houden van de verdere ontwikkelingen en vervolgstappen op dit dossier.

Wordt vervolgd!

Geplaatst op

Pesticiden: dialoog tussen boer en burger


De drie bijeenkomsten (maandag 17 maart, 31 maart en 7 april) waren een groot succes. Jochem is dé aanjager van deze dialoogsessies. Aanleiding is ons initiatiefvoorstel Naar een schone en gezonde leefomgeving en de nota Naar een schone en gezonde leefomgeving, welke op 1 september 2021 met grote meerderheid door Provinciale Staten is aangenomen.

In de agrarische sector worden al jarenlang gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. Tegenwoordig maken omwonenden zich steeds vaker zorgen over de mogelijke gevolgen. Afgelopen periode werd dan ook in diverse mediaberichten aandacht besteed aan het gebruik van pesticiden, waaronder in het artikel ‘Zorgen over bollenteelt in Zuid-Friesland groeien’ uit Leeuwarder Courant van 10 maart jl. In het krantenartikel van 14 maart jl. in de Leeuwarder Courant ‘Drie Friese dialoogsessies over bestrijdingsmiddelen‘ benadrukt Jochem dat, ook al is het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen een beladen onderwerp waar polarisatie op de loer ligt, in gesprek gaan altijd zinvol is.

Vraag is dan ook hoe kunnen boeren en omwonenden elkaar beter begrijpen en samenwerken aan oplossingen? Tijdens deze dialoogavonden zijn we met elkaar in gesprek gegaan om inzicht te krijgen in de verschillende standpunten en te zoeken naar gemeenschappelijke oplossingen.

Einde dialogenreeks
De laatste bijeenkomst werd ook weer georganiseerd door akkerbouwer Teun de Jong en Statenlid Jochem Knol. De bijeenkomst was gepland op 7 april in Joure en een groot succes! Hier kwam Dr. Aleid Dik, een plantenziektenkundige en expert in niet-chemische gewasbescherming, spreken. Zij deelde haar kennis over het gebruik en de regelgeving rondom gewasbeschermingsmiddelen.
Verder vertelde Hans van der Werf, Directeur van de Friese MilieuFederatie, over de recente ruimtelijke ontwikkelingen en vragen de vragen die binnenkomen van verontruste burgers.

We kijken graag uit naar de volgende dialogenreeks!

Geplaatst op

Hoe schoon zijn autowasstraten nu eigenlijk?


We kennen het allemaal wel; de rijen auto’s op zondagmiddag bij autowasstraten. Maar hoe schoon zijn nu eigenlijk deze wasstraten?

Op 4 maart jl. stond er in Trouw een interessant krantenartikel over autowasstraten en de mogelijke verontreiniging van het oppervlakte water en waterbodems als gevolg van de lozingen van het afvalwater. Jochem en Elsa waren vanuit hun eigen portefeuilles (gezonde bodem en skjin wetter) getriggerd en hebben op 6 maart jl. hierover schriftelijke vragen gesteld.

Want wat blijkt? De eigenaren van de wasstraten zijn niet of nauwelijks op de hoogte van de aanwezigheid van PFAS in de gebruikte shampoo en wax. Een woordvoerder van de BOVAG geeft aan dat deze problematiek binnen de branche niet op de agenda staat. Gezien de grote onrust die onder meer is ontstaan bij de vliegbasis Leeuwarden rond het lozen van PFAS en de zorg die de provincie en het Wetterskip hebben voor de kwaliteit van het water en de (water)bodems is het onbegrijpelijk dat inzicht in de gevolgen van het lozen van afvalwater vanuit autowasstraten en op de bodem op de terreinen van autowasstraten ontbreekt.

Jochem en Elsa willen onder meer weten of het college van Gedeputeerde Staten bereid is om samen met het Wetterskip Fryslân in beeld te brengen hoe en waar lozingen vanuit autowasstraten plaatsvinden en wat de gevolgen zijn op het oppervlaktewater en bodem. En of de vergunningen op dit vlak adequaat zijn of wellicht in overleg met het Wetterskip Fryslân moeten worden geactualiseerd.

We zijn dan ook heel benieuwd naar de antwoorden van GS in hoeverre wasstraten nu écht schoon zijn!

Geplaatst op

Vrees gevaarlijke situaties op’t water door afschaffen Watersport-app

In maart 2021 introduceerde de provincie Fryslân grutsk haar eigen Watersport-app. Dit was een ware primeur in Nederland! In de app zitten routeplanners en informatie voor watersporters, maar ook een functie om een verzoek tot opening van onbemande bruggen in te dienen. Dit verzoek komt dan binnen op het Swettehûs in Leeuwarden, van waaruit inmiddels 40 bruggen in Fryslân worden bediend.
Maar wat blijkt nu, uit de krant moet onze GrienLinks lezen dat per 1 april aanstaande onze provinciale Watersport-app wordt afgeschaft. Natuurlijk hebben wij direct even gebeld met onze achterban. Helaas waren ook zij (onaangenaam!) verrast, en niet op de hoogte van dit besluit.

Veiligheid in het geding
Omdat Elsa haar continu inzet voor veilig verkeer op de weg, maar ook op’t water heeft ze namens de fractie schriftelijke vragen ingediend. In de gesprekken geven de betrokkenen aan dat het stoppen met deze Watersport-app kan leiden tot gevaarlijke (vaar)situaties op het water. Helemaal als er geen overgangsperiode of partner is die de Watersport-app integreert. Er zijn afgelopen jaren steeds meer bruggen op afstand bediend (van 15 naar 40). En niet alle pleziervaarders beschikken over een marifoon.

Reactie van de provincie
In het LC-stuk wordt bovendien aangegeven dat de provincie Fryslân in haar schriftelijke reactie aangeeft wel op de hoogte te zijn dat sommige pleziervaarders grote moeite hebben om de knoppen langs het water te bereiken. Onze fractie vraagt zich dan ook af waarom er, ondanks deze veiligheidszorgen, toch gekozen is voor de optie om zo snel, per 1 april aanstaande, de app af te schaffen? En op welke manier de provincie zich ervan heeft vergewist dat de veiligheid van onze pleziervaarders, ook bij afschaffing van de app, blijft geborgd?

Grutsk op us Frysk!
Elsa is ook onze pleitbezorger voor het stimuleren van de Fryske taal! En juist dat is nu het mooie van deze Watersport-app: je kan kiezen uit verschillende talen, waaronder het Frysk. GrienLinks wil dan ook weten of door de provincie is onderzocht of andere watersport-apps het Frysk aanbieden. Jullie snappen dat wij dan ook zeer ‘nijsgjirrich’ zijn naar de antwoorden van Gedeputeerde Staten.