Geplaatst op

Vragen over bescherming van wolven in Fryslân

De Partij voor de Dieren, GrienLinks en de SP hebben schriftelijke vragen gesteld aan Gedeputeerde Staten over de bescherming van wolven in Fryslân. Aanleiding hiervoor is een recent bericht in De Volkskrant, waarin wordt gemeld dat een kwart van de geregistreerde wolvenpopulatie in Nederland is verdwenen zonder natuurlijke verklaring. Er zijn serieuze aanwijzingen dat stroperij hier een rol in speelt.

Wolven hebben in Nederland een beschermde status en het is de taak van de provincie om deze dieren te beschermen. De partijen willen daarom weten of er ook in Fryslân wolven zijn verdwenen en welke maatregelen de provincie neemt tegen stroperij. Ze vragen om een overzicht van preventieve acties en eerdere gevallen van stroperij in de provincie.
Daarnaast uiten de fracties hun zorgen over de veiligheid van handhavers en wetenschappers, die door de gepolariseerde discussie over de wolf te maken krijgen met bedreigingen. Ze roepen de provincie op om de regierol te nemen in het verminderen van deze polarisatie en meer voorlichting te geven over de strafrechtelijke gevolgen van stroperij.

Geplaatst op

Kritische vragen over wadkabels

De PvdA en GrienLinks hebben schriftelijke vragen gesteld aan Gedeputeerde Staten (GS) over het besluitvormingsproces rondom de aanleg van nieuwe stroomkabels door de Waddenzee. Dit besluit lijkt in tegenspraak met een eerder gemaakte intentieovereenkomst, waarin was afgesproken om alternatieve oplossingen te onderzoeken en extra kabels te vermijden.

Hoewel GS stelt dat de onderzoeken aantonen dat nieuwe kabels noodzakelijk zijn voor een robuuste elektriciteitsvoorziening, wijzen de fracties erop dat deze studies juist verschillende alternatieven aandragen. Ze vragen zich af waarom deze opties niet serieus worden overwogen en waarom GS toch voor de aanleg van nieuwe kabels kiest.

Daarnaast wordt de aanleg van extra kabels gezien als een verdere aantasting van het kwetsbare Waddengebied, zeker in combinatie met de mogelijke mijnbouwactiviteiten onder de Waddenzee en de druk op de UNESCO-status van het gebied. Ook wijzen de partijen op een eerder aangenomen motie over eilander energiehubs, waarin juist werd gepleit voor meer energieopwekking op de eilanden zelf om extra kabels overbodig te maken.

De fracties willen helderheid over hoe GS tot dit besluit is gekomen en in hoeverre bewoners en gemeenten bij de afwegingen zijn betrokken.

Geplaatst op

Strengere regels in Fryslân tegen plasticvervuiling door menggranulaat

Op 4 februari 2025 hebben de Statenfracties van GrienLinks, SP, PvdD, D66 en PvdA schriftelijke vragen gesteld aan Gedeputeerde Staten (GS) over de schadelijke gevolgen van menggranulaat in Fryslân. Menggranulaat, dat wordt gebruikt voor het verharden van paden en wegen, mag wettelijk tot 1% plastic bevatten. Dit betekent dat jaarlijks tot 2.000 ton plastic in het Friese milieu belandt—vergelijkbaar met de hoeveelheid plastic afval die nog op de zeebodem ligt na de containerramp met de MS Zoë.

Schadelijke gevolgen voor natuur en gezondheid
In de bossen van Beetsterzwaag en Olterterp is gebleken dat grote hoeveelheden plastic in en rond wandelpaden terecht zijn gekomen na het gebruik van menggranulaat. Hoewel dit materiaal aan de wettelijke eisen voldoet, leidt het op lange termijn tot de afbraak van plastic in microplastics, met ernstige gevolgen voor het milieu en de volksgezondheid. De eigenaar van de landgoederen heeft inmiddels erkend spijt te hebben van het gebruik van menggranulaat en de schadelijke impact ervan.

Oproep tot actie
De partijen vragen GS hoe de kwaliteit van menggranulaat wordt gecontroleerd en welke maatregelen genomen kunnen worden om verdere plasticvervuiling te voorkomen. Ook willen zij weten of GS bereid is om het gebruik van menggranulaat in eigen projecten te verbieden en strengere eisen te stellen aan het materiaal. Daarnaast pleiten de indieners ervoor dat GS bij het Rijk aandringt op strengere landelijke regelgeving, waaronder een forse verlaging van de toegestane hoeveelheid plastic in menggranulaat en een verbod op het gebruik ervan in halfverhardingen.

Plastic opruimen, maar ook voorkomen
Volgens de partijen is het ontmoedigend dat enerzijds vrijwilligers zich inspannen om zwerfafval op te ruimen, terwijl anderzijds plastic via menggranulaat bewust in het milieu terechtkomt. Zij roepen op tot een duurzaam alternatief en betere regelgeving om Fryslân schoon en gezond te houden.

De antwoorden van GS op deze vragen worden binnenkort verwacht.

Geplaatst op

Drie gesteunde voorstellen voor een beter Fryslân: OV, spoorverbinding en studieschuld

Tijdens de Statenvergadering van 29 januari stonden er weinig agendapunten op de agenda. Hierom hebben meerdere partijen moties ingediend over actuele onderwerpen. Deze moties gingen over belangrijke thema’s: de problemen rondom de busconcessie van Qbuzz, de flessenhals op het spoor bij Meppel en het inzetten van het Individueel Keuzebudget (IKB) voor het aflossen van studieschulden (voor ambtenaren bij de provincie Fryslân). Hieronder leggen we uit waarom we deze moties steunden en wat ze inhouden.

Onbetrouwbaar busvervoer: concessie Qbuzz moet beter worden gehandhaafd
GrienLinks maakt zich grote zorgen over de problemen met Qbuzz. De rituitval ligt boven de toegestane norm van 0,2%, de punctualiteit is onder de maat en veel chauffeurs klagen over de werkomstandigheden. Reizigers kunnen niet rekenen op een betrouwbare dienstregeling, en veel nieuwe bussen zijn slecht onderhouden. Statenlid Elsa van der Hoek gaf in de vergadering aan zich diep te schamen voor het resultaat:

“Ik reis regelmatig met de stadsbus in Leeuwarden en ervaar steeds weer dat bussen uitvallen of structureel te laat rijden. Toen we onze klachten deelden met Qbuzz, kregen we als reactie dat dit het reizen met het OV ‘uitdagender’ maakte. Alsof iemand daarop zit te wachten! We moeten nu écht stappen zetten, want het openbaar vervoer is onbetrouwbaar en wankel.”

De motie, die door een ruime meerderheid werd aangenomen (34 voor, 8 tegen), roept het college op om de concessie strenger te controleren en boetes op te leggen als Qbuzz niet voldoet aan de afspraken. Daarnaast moet er een overzicht komen van alle meldingen en klachten, zodat er inzicht komt in de structurele problemen.

Flessenhals spoor Meppel: het Fryslân verdient een betere treinverbinding
Iedereen die met de trein van Fryslân naar de rest van Nederland reist, kent het probleem: alle treinen moeten door de flessenhals bij Meppel. Dit leidt tot vertragingen en overvolle treinen. De Tweede Kamer heeft eerder geld vrijgemaakt om het knelpunt aan te pakken, maar de kosten blijven oplopen en de oplevering schuift steeds verder op.
Met deze motie willen de ondertekenaars de provincie oproepen om druk te zetten op het Rijk en ProRail. De eerste fase van de aanpassingen – zoals spooruitbreiding en extra perrons – moet niet verder worden uitgesteld. De motie werd met overweldigende steun aangenomen (41 voor, 1 tegen), wat laat zien dat de hele provincie het belang inziet van een betrouwbare treinverbinding.

Een eerlijkere start voor jonge werknemers: studieschuld aflossen met IKB
Jongeren met een studieschuld beginnen hun carrière vaak met een flinke financiële achterstand. Steeds meer werkgevers, zoals de Rijksoverheid en ProRail, zetten daarom hun Individueel Keuzebudget (IKB) in om belastingvrij bij te dragen aan de aflossing van studieschulden. GrienLinks vindt dat de provincie Fryslân als werkgever dit voorbeeld moet volgen.
Deze motie, die werd aangenomen met 39 stemmen voor en 3 tegen, roept de provincie op om te onderzoeken hoe het IKB ingezet kan worden voor het aflossen van studieschulden. Mocht dit nog niet mogelijk zijn binnen de provinciale cao, dan moet dit als uitgangspunt worden meegenomen in de komende cao-onderhandelingen.

Geplaatst op

Zonder visie blijven we in hogere lelysferen

Het was een belangrijke Provinciale Staten vergadering, want de Beleidsbrief Landbouw Fryslan 2025-2030 staat op de agenda. En dat het onderwerp leeft, blijkt wel uit de vele amendementen (8) en moties (32!) die zijn ingediend. Jochem laat er in zijn betoog geen gras (!) over groeien,

“Als je met de rug naar de omgeving toe staat, geen oog hebt voor wat er leeft bij anderen en problemen en zelfs wettelijk gestelde doelen ontkent, wordt het niets. In de beleidsbrief ontbreekt een heldere analyse van de problemen waar we in ons platteland mee kampen. Een samenhangende visie en oplossing ontbreken en blijft het bij pappen en nathouden”.

Sluiten van Kringlopen
In de vele gesprekken die onze fractie de afgelopen jaren heeft gevoerd komt de noodzaak voor mestkringlopen, waarbij het gebruik van kunstmest sterk wordt teruggedrongen, breed naar voren. In deze beleidsbrief wordt aangegeven dat het sluiten van kringlopen een goede manier kan zijn om energie en grondstoffen te beperken en verontreiniging in onze leefomgeving te voorkomen. Maar ‘it is mei sizzen net te dwaan’, daarom dient Jochem samen met de PvdA, PvdD, SP, D66 en Steatelid Jonker een amendement Sluiten van Kringlopen in. Met deze motie willen we dat de provincie samen met de gemeente meer regie pakt via onder meer de Omgevingswet, zodat daarmee meer richting kan worden geven aan de doelstelling(en) van het sluiten van kringlopen.

Boerendiversiteit en ontwikkelpaden
Op de vragen van Jochem of deze beleidsbrief überhaupt bijdraagt aan de wettelijke opgaven, de toekomst van de sector en aan een leefbaar platteland is gedeputeerde Kooistra kort. Volgens Kooistra zal de beleidsbrief vanuit het oogpunt van de boerendiversiteit en ontwikkelpaden bijdragen. In deze beleidsbrief worden deze twee leidende principes beschreven, de zogenaamde “boerendiversiteit” en de (vijf) “ontwikkelpaden”. Volgens de landbouwbrief is ‘boerendiversiteit de gangbare intensieve boer tot de biologisch-dynamische boer, en alles daartussenin. Hierdoor blijft de sector als geheel met een verscheidenheid aan bedrijfstypen en bedrijfsvoeringen veerkrachtig en robuust’. En binnen dit boerendiversiteits-principe wordt in de beleidsbrief vijf grote lijnen, de ontwikkelpaden, omschreven om te voldoen aan de eisen van de toekomst. De ontwikkelpaden zijn gebaseerd op een onderzoek van de SER over toekomstperspectieven voor de landbouw. Onze fractie maakt zich oprecht zorgen over deze oh zo sympathieke boerendiversiteit en daarmee met name de biologische bedrijven, kleine familiebedrijven en jonge starters. “Er worden namelijk geen keuzes gemaakt, hierdoor zullen alleen de grote bedrijven overleven. Alleen inzetten op zogenaamde en helaas vaak onzekere innovaties vergt grote investeringen en gaat blijkens onderzoek van Wageningen Universiteit ten koste van de inkomenspositie van met name kleine boeren. Nog meer kosten en nog meer afhankelijkheid van de banken!”, aldus Jochem.

Duidelijkheid over gebiedsprocessen en de landbouwhoofdstructuur
Het NPLG is vorig jaar door minister van Landbouw stopgezet. Dit heeft directe gevolgen voor onder anderen ons FPLG. Jochem vraagt tijdens het debat of “Gedeputeerde Staten kan aangeven wat de consequenties zijn van het rücksichtslos vrijwel stilleggen van de gebiedsprocessen en hoe dat bij de mensen die zich jaren met hart en ziel hebben ingezet overgekomen is?”. Er moet volgens Jochem “snel duidelijkheid komen met welke gebiedsprocessen we nu aan de slag kunnen en ook daadwerkelijk kunnen afronden”. Deze vragen worden, zelfs na drie keer herhalen, helaas niet duidelijk door gedeputeerde Kooistra beantwoord. Wel stelt Kooistra voor om een informatie bijeenkomst te organiseren over de gebiedsprocessen.

De in de beleidsbrief geschetste landbouwhoofdstructuur is nu nog een vaag begrip, maar lijkt wel dé nieuwe reddingsboei van de Gedeputeerde Staten te zijn. In de beleidsbrief wordt namelijk niet aangegeven wat het doel, de ruimtelijke gevolgen en de voor- en nadelen zijn. Ook is onduidelijk welke rol de Provinciale Staten hebben bij de (eventuele) totstandkoming van deze nieuwe landbouwhoofdstructuur. Onder het motto: eerst nadenken dan doen, dient Jochem samen met PvdA, PvdD, SP, D66 en Steatelid Jonker de motie Duidelijkheid over de Landbouwhoofdstructuur in. GrienLinks wil dat er eerst een notitie wordt opgesteld, waarin het doel en het beoogde effect van de Landbouwhoofdstructuur duidelijk wordt beschreven. Jochem dringt er in zijn betoog op aan dat de notitie eerst zal moeten worden besproken in de Provinciale Staten voordat deze verder wordt uitgewerkt in de omgevingsvisie van Fryslân.

Bodem is de basis
GrienLinks is van mening dat de bodem de basis is voor toekomstbestendige en gezonde landbouw. In het betoog en debat roept Jochem meerdere malen het college op “durf keuzes te maken!”. Een voorbeeld hiervan is Wetsus. Dit instituut in Leeuwarden voert hoogwaardig onderzoek uit, maar is op dit moment vooral gericht op water. Jochem dient samen met PvdA, PvdD, FNP, SP en Steatelid Jonker de motie Bodem is de basis in, zodat er meer onderzoek én financiële middelen gaan naar onderzoek voor kwalitatief betere bodem: Wetsus als water- en bodemcampus!

Samen naar een schone en gezonde leefomgeving
Het gebruik van pesticiden in met name de sierteelt is een groot probleem. Sierteelt gaat ten koste van voedselvoorziening, en het buitensporige gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de sierteelt is schadelijk voor de kwaliteit van bodem en water en het imago van de akkerbouw. Op 27 oktober 2021 is ons belangrijke initiatiefvoorstel Naar een schone en gezonde leefomgeving aangenomen. Op bladzijde 22 van de beleidsbrief Landbouw wordt verwezen naar ons initiatiefvoorstel. Er wordt aangegeven dat er wordt gestreefd naar vermindering van het gebruik van en de blootstelling aan (chemische) gewasbeschermingsmiddelen. Helaas wordt in de beleidsbrief verder geen enkel concreet doel of richting gegeven. Daarom dient Jochem samen met de PvdA, PvdD, FNP en de SP een motie Ongewenste uitbreiding sierteelt in.

Als gevolg van de uitkoop van agrarische bedrijven om stikstofreductie te bewerkstelligen, wordt steeds meer (zand)grond omgevormd tot bouwland waarop sierteelt plaatsvindt. In deze gebieden is dan ook een forse toename van het gebruik gewasbeschermingsmiddelen. GrienLinks vindt het daarom belangrijk om samen te werken met de gemeenten en het Wetterskip, zodat de planologische mogelijkheden optimaal worden benut. Om zo ongewenste ontwikkeling zoveel als mogelijk te ontmoedigen. Daarnaast roepen we samen met de PvdD, SP en D66 met de motie
Participatie en overleg bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op om de dialoog tussen bewoners en gebruikers te stimuleren en faciliteren. Dit omdat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen leidt tot spanning tussen gebruikers en omwonenden.

Van onderop de uitdagingen oppakken!
Jochem sluit zijn betoog en debat af met de volgende woorden

“Tenslotte voorzitter, de voorliggende landbouwbeleidsbrief geeft helaas geen richting. De zoektocht naar de balans tussen natuur, landbouw en andere activiteiten in ons land is moeilijk en dient met respect voor iedereen te worden doorlopen. Laten we alstublieft die uitdaging oppakken en waardevolle initiatieven van onderop een kans geven: daar waren de gebiedsprocessen zo goed mee bezig. Alleen dan kan de balans tussen natuur, landbouw en de bewoners van Fryslan worden hersteld. GrienLinks staat open voor die dialoog, vanuit een positie van gelijkwaardigheid en met respect voor alle belangen.”

Stemming
De snelheid waarmee de gedeputeerde Kooistra antwoord geeft op de vragen uit de Staten, wordt doorgezet bij de behandeling van de vele amendementen en moties. En dat is geen goed voorteken… Al onze amendement/moties worden niet aangenomen. Wel zijn een paar andere mooie moties van collega partijen, welke in nauwe samenspraak met GrienLinks zijn opgesteld, aangenomen:

Amendement Sluiten van kringlopen samen met PvdA, PvdD, SP, D66 en Steatelid Jonker. Deze motie vindt GS sympathiek, maar wordt wel ontraden. De gevolgen met betrekking tot de POVI zijn volgens GS niet te overzien. De motie is niet aangenomen (15 voor 27 tegen).

Motie Duidelijkheid over de Landbouwhoofdstructuur is mee ingediend door PvdA, PvdD, SP, D66 en Steatelid Jonker. De motie wordt door GS ontraden, omdat het effect van de motie niet te overzien zou zijn. De motie heeft het helaas niet gehaald (16 voor 26 tegen).

Motie Bodem is de basis mee ingediend door de PvdA, PvdD, FNP, SP en Steatelid Jonker. Deze motie wordt door GS ontraden en is niet aangenomen (15 voor 27 tegen).

Motie Ongewenste uitbreiding sierteelt mee ingediend door PvdA, PvdD, FNP en SP. GS ontraadt de motie, omdat punten 1 en 2 van het dictum te ver zouden gaan. De motie heeft het niet gehaald (16 voor en 26 tegen).

Motie Participatie en overleg bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen mee ingediend door PvdD, SP en D66. Wordt door GS ontraden, omdat het qua uitvoering veel te ver gaat. De motie is niet gehaald (15 voor, 27 tegen).

Finale besluit Beleidsbrief landbouw Fryslan 2025-2030
Bij het finale besluit heeft GrienLinks tegen gestemd. Het stuk is aangenomen met 27 voor (BBB, CDA, FNP, CU, VVD, Ja21, PBF) en 15 tegen (GrienLinks, PvdA, PvdD, SP, D66, Steatelid Jonker, PVV).

Mee ingediende amendementen/moties
Motie versterking gebiedsgerichte aanpak PvdA, GL en SP (20 voor 22 tegen).
Motie Meer aandacht voor Friese aanpak PvdA, GL, SP, D66 en VVD en Steatelid Jonker (19 voor 23 tegen).
Motie sterk eigen landbouwbeleid Fryslân PvdD, GL en SP
(28 voor 14 tegen).
Motie Ecologische hoofdstructuur uit de mottenballen PvdD en GL (7 voor 37 tegen).
Motie Elke hap telt, D66, SP en GL (12 voor 30 tegen).
Amendement biologyske lânbou FNP, PvdA, GL, PvdD, SP, D66 (30 voor 12 tegen).
Motie meer visie en regie CDA, PvdA, GL en PvdD (20 voor en 22 tegen).
Motie regie op grond CDA, PvdA, GL, CU, FNP en SP (38 voor en 4 tegen).
Motie oergongsbudzjet foar boerennatuur CDA, PvdA, GL en SP (20 voor en 22 tegen).
Motie Midterm review CU en GL (38 voor 4 tegen).
Motie Ondermijning op het platteland CU en GL (38 voor 4 tegen).

Geplaatst op

Friese Staten bespreken ruimte voor defensie

Tijdens de Statenvergadering op 18 december 2024 stond een voorstel van BBB, ChristenUnie, JA21, Statenlid Jonker en PBF centraal over het vinden van ruimte in Fryslân voor defensieactiviteiten. Het voorstel vraagt aandacht voor een zorgvuldige locatiekeuze, rekening houdend met omwonenden en andere maatschappelijke belangen. Het voorstel erkent de noodzaak om defensie te versterken in het licht van de internationale veiligheidssituatie. Ze roept op om locaties te kiezen waar de impact voor omwonenden en natuur het kleinst is, en benadrukt het belang van goede communicatie met betrokkenen. De Kollumerwaard en de omgeving van Lemmer/Bantega zijn in beeld voor respectievelijk een munitiedepot en een oefenterrein voor explosieven. Beide opties zouden grote gevolgen hebben voor bewoners en landbouw.

Reactie van GrienLinks
GrienLinks stond verdeeld in de stemming over deze motie. Enerzijds onderschrijft de partij de noodzaak van defensie-investeringen, anderzijds is er zorg over de impact op de Friese leefomgeving. Statenlid Charda verwoordde het standpunt:

“Het is een ingewikkeld onderwerp. Onze pacifistische idealen spelen mee, maar we begrijpen ook de noodzaak. Daarbij is het cruciaal dat inwoners en omgeving in samenspraak betrokken worden.”

GrienLinks liet haar leden vrij om individueel te stemmen, gezien de uiteenlopende perspectieven binnen de fractie.

Brede discussie
Tijdens de vergadering kwamen ook andere partijen aan het woord. Het CDA vroeg aandacht voor de impact op agrariërs, terwijl de PvdA pleitte voor evenredigheid en toekomstperspectieven. De VVD riep op tot aanpassingen voor breder draagvlak, en de Partij voor de Dieren stelde zich principieel tegen de motie op vanuit een pacifistisch standpunt.

Stemresultaat
De motie werd uiteindelijk aangenomen met een grote meerderheid, slechts drie statenleden stemden tegen. Voor GrienLinks biedt dit stof tot nadenken over hoe de partij zich blijft positioneren in complexe dossiers zoals deze.