Geplaatst op

Vragen over onherstelbare schade door gaswinning

Namens GrienLinks vraagt Jochem voortdurend aandacht voor de onherstelbare schade die gaswinning veroorzaakt. Samen met de fracties van de PvdA, SP en PvdD stelde hij tijdens de Provinciale Statenvergadering mondelinge vragen over de schadelijke effecten van gaswinning onder de Waddenzee. De minister neemt dit jaar een besluit over gaswinning bij Ternaard. Uit nieuwe onderzoeken blijkt dat de gevolgen steeds groter zijn dan eerder gedacht. “Fryslân en het Wad zullen nog jarenlang te maken hebben met deze negatieve gevolgen,” aldus Jochem.

Zorgen over behoud van de UNESCO-status van de Waddenzee
Gedeputeerde Douwstra erkende dat gaswinning een steeds actueler probleem wordt. Ook het College van Gedeputeerde Staten deelt de zorgen over mogelijke schade aan de Waddenzee en het risico dat dit Werelderfgoed zijn UNESCO-status verliest. Het College werkt nauw samen met andere partijen, zoals het Waddenfonds, Wetterskip en diverse gemeenten. “Toch heeft elke partij een eigen rol en juridisch kader, wat onze mogelijkheden beperkt,” gaf gedeputeerde Douwstra aan. Hij zegde wel toe om het nieuwe onderzoek van de James Cook Universiteit met spoed te bespreken met de minister en zijn wettelijke adviseurs, zoals TNO, SodM en de Mijnraad.

Beperkte juridische ruimte voor aanvullende onderzoeken
Douwstra benadrukte dat de juridische ruimte om aanvullende onderzoeken mee te nemen in de vergunningverlening beperkt is. Welke onderzoeken in dat proces worden meegenomen, blijft namelijk vaak vertrouwelijk. Ondanks deze beperkingen ziet Douwstra het als een gedeeld punt van zorg en belooft hij dit onderwerp aan te kaarten in gesprekken met Tweede Kamerleden.

Structurele compensatie voor schade aan de regio
Jochem vraagt ook aandacht voor de regionale schade. “Gaswinning levert de NAM eenmalig veel geld op, terwijl de regio mogelijk slechts een eenmalige bijdrage ontvangt. De schade aan het ecosysteem van het Wad, zoals verzilting, zal echter structureel zijn,” zegt hij. Jochem vraagt zich af hoe groot de compensatie zal zijn en hoe is gewaarborgd dat deze structureel blijft, ook na de wettelijke periode van 30 jaar.

Beperkte compensatie voor sociaal-economische impact
Op dit moment is een compensatie van 60 miljoen euro gereserveerd, bedoeld voor de sociaal-economische impact in Ternaard en omgeving. Dit bedrag is niet bedoeld voor de ecologische schade in het gebied. Volgens de huidige wet- en regelgeving, waaronder het Burgerlijk Wetboek en de Mijnbouwwet, blijft de operator (de NAM) ook na 30 jaar aansprakelijk voor ecologische schade. Douwstra bevestigt dit, maar benadrukt de complexiteit van de situatie.

GrienLinks blijft ontwikkelingen op de voet volgen
Jochem blijft de ontwikkelingen in de mijnbouwsector nauwgezet volgen, inclusief nieuwe gaswinning nabij Sint Nyk en vragen over zoutwinning. Lees hier verder over de mondelinge vragen over gaswinning.

Geplaatst op

Behoud van ús Fryske griene goud

Tijdens de bespreking van het ontwerp Programma Erfgoed spreekt Elsa namens GrienLinks over ‘ús Fryske griene goud’. GrienLinks staat achter de doelen en ambities van het college, maar het ontbreken van een volledig gefinancierde programmalijn 4 – die zich richt op ons groene erfgoed – baart ons zorgen.

Het Programma Erfgoed, opvolger van het Nij Poadium 2021-2024, omvat vier progammalijnen:

1. Erfgoed algemeen
2. Gebouwd erfgoed
3. Archeologisch erfgoed
4. Cultuurlandschappelijk en groen erfgoed.

In het ontwerp wordt voor elk van deze programmalijnen een financiële paragraaf gepresenteerd, behalve voor programmalijn 4. Hierin wordt slechts verwezen naar mogelijke ‘koppelkansen’ met andere programmalijnen en projecten. Elsa uit in haar betoog zorgen: “Deze ambitie voelt als een luchtbel. Er lijkt gezocht te worden naar schaarse middelen om ons groene erfgoed te behouden, terwijl een groot deel dringend restauratie nodig heeft. Ons landschap en de natuur mogen niet afhankelijk zijn van toevallige koppelkansen!”

Motie voor Ons Fryske Griene Goud
Om ons erfgoed te beschermen, heeft Elsa samen met de PvdA de motie ‘Us Fryske griene goud’ ingediend, die beoogt concrete financiële middelen voor ons groene erfgoed veilig te stellen. Gedeputeerde Folkerts ontraadde echter de motie, aangezien zij programmalijn 4 als voldoende geborgd acht in andere regelingen, zoals het GLB en de eerste tranche van het FPLG. De motie werd uiteindelijk verworpen (12 voor / 30 tegen).

Provinciale Staten Betrekken bij Erfgoedvraagstukken
Om Provinciale Staten bij erfgoedbeleid meer inspraak te geven, heeft GrienLinks het amendement ‘Bedenkingen meegeven’ van de CU mede ingediend. Dit amendement werd unaniem aangenomen en stelt Provinciale Staten in staat wensen en bedenkingen te uiten bij belangrijke erfgoedvraagstukken.

Motie ‘Geen Taken zonder Knaken’ voor Extra Middelen IMF
GrienLinks steunt de motie ‘Geen Taken zonder Knaken’ van de PvdA, die extra financiering voor het IMF vraagt. Deze middelen zouden de oorspronkelijke IMF-doelen en koppelkansen tussen erfgoed en leefbaarheid moeten ondersteunen. Ook deze motie werd door Folkerts ontraden, gezien het ontbreken van aanvullende financiële middelen. Helaas werd de motie verworpen (12 voor / 30 tegen).

Steun voor Libjend Erfgoed
Samen met de FNP ondersteunt GrienLinks de motie ‘Libjend erfgoed’, waarin wordt gevraagd het behoud en de promotie van inheemse Fryske dieren, rassen en gewassen in het landbouwbeleid op te nemen. Folkerts bevestigde dat deze aspecten al in het nieuwe landbouwbeleid zijn verwerkt, en de motie werd aangenomen met een ruime meerderheid (37 voor / 4 tegen).

Waardering voor Vrijwilligers en Focus op Verduurzaming
GrienLinks steunt ook twee moties van D66: de motie ‘Waarderen vrijwilligers in de erfgoedsector’ en de motie ‘Van velen maken we één’. Helaas wees de gedeputeerde deze moties af, omdat er geen middelen beschikbaar zijn voor een vrijwilligersvergoeding en er geen mogelijkheden zouden zijn om verduurzamingsregelingen voor erfgoed samen te voegen. Beide moties haalden het niet (10 voor / 32 tegen en 12 voor / 30 tegen).

Geplaatst op

Het pachtbeleid gaat terug in de tijd

Tijdens de Statenvergadering van 25 september werd het vernieuwde pachtbeleid besproken. GrienLinks uitte scherpe kritiek op dit beleid, omdat het vooral lijkt te voldoen aan de wensen van de agrarische sector, terwijl belangrijke belangen zoals het beschermen van bodem, water en natuur hiermee worden verwaarloosd. Ons vorige pachtbeleid, vastgesteld in 2021, was juist een voorbeeld van hoe rekening kan worden gehouden met álle belangen.

Kritische vragen
Onze Statenlid Jochem stelde kritische vragen over het besluitvormingsproces. Zo vroeg hij waarom belangrijke adviesorganen, zoals het PCLG (Provinciale Commissie Landelijk Gebied), niet vooraf zijn geraadpleegd. Bovendien werd het advies van deze partijen pas op het laatste moment ontvangen, wat wij onzorgvuldig vinden. Ook vroeg Jochem zich af waarom er haast gemaakt werd met dit nieuwe beleid, aangezien het vorige beleid breed gedragen werd en slechts twee jaar geleden is vastgesteld. Het antwoord van gedeputeerde Folkerts was dat het beleid vóór oktober moest worden vastgesteld vanwege de uitgifte van pachtgronden, maar dat de Staten konden besluiten tot uitstel.

Verbieden van gewasbeschermingsmiddelen
GrienLinks heeft een amendement ingediend om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen (pesticiden) op Provinciale pachtgronden te verbieden. Dit gebruik is in strijd met de doelen die de provincie heeft gesteld voor het beschermen van onze natuur, bodem en waterkwaliteit. Gedeputeerde Eke gaf toe dat niet met alle belanghebbenden was gesproken en erkende dat dit in de toekomst beter kan. Helaas werd ons amendement weggestemd, met 15 stemmen voor en 26 stemmen tegen.

Wij blijven ons inzetten voor een eerlijk en duurzaam pachtbeleid dat rekening houdt met álle belangen en dat onze bodem, water en natuur beschermt.

Geplaatst op

Actualiseren van lozingsvergunningen

In de Statenvergadering van 25 september heeft Jochem een motie ingediend over het actualiseren van lozingsvergunningen door Rijkswaterstaat. De motie verzoekt de Gedeputeerde Staten aan te dringen bij het rijk om de vergunningen zo snel mogelijk te actualiseren.

Organisaties die verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit voor ons drinkwater hebben weken geleden alarm geslagen. Steeds meer wordt duidelijk dat tot dusver vrijwel onbekende stoffen op een ongecontroleerde manier in de bodem en het water terecht komen.

Een groot punt van zorgen zijn lozingen vanuit de industrie. Voor een aantal van de vergunningen voor deze lozingen is Rijkswaterstaat verantwoordelijk. Uit de berichtgeving blijkt dat landelijk gezien ongeveer driekwart van deze vergunningen verouderd zijn. Dat vinden we een zeer zorgwekkende ontwikkeling, juist om dat er meer bekend wordt over zeer zorgwekkende stoffen zoals pfas een enorme impact hebben.

Jochem benadrukt in zijn bijdrage; ‘Met de nieuwe kennis die we hebben, moeten we nu actie ondernemen. Als we dat niet doen draait veelal de overheid later voor de kosten op, maar vooral, het is slecht voor onze gezondheid en voor het milieu.‘

De motie is met 20 stemmen voor en 21 stemmen tegen helaas verworpen.

Geplaatst op

Konsept Fryske Enerzjyfysje

Dat de Fryske Energievisie een belangrijk onderwerp is, blijkt wel uit de 34 amendementen/moties die door de PS zijn ingediend. GrienLinks is positief dat er een gedragen (concept) Energievisie ligt. Charda geeft dan ook in haar betoog haar complimenten voor het proces met breed betrokken gemeenten en stakeholders. GrienLinks is bij deze concept Fryske Energievisie “dan ook bewust niet met voorstellen gekomen, dit om de consensus niet te doorbreken. Het mag overigens helder zijn dat de ambitie van GrienLinks wel degelijk hoger ligt! Rekening houdend met het Friese landschap en draagvlak bij bewoners, zien we veel mogelijkheden om de transitie naar schone, hernieuwbare en goedkopere energie te versnellen en gelijktijdig vol in te zetten op energiebesparing. En voor vergisting en kernenergie ziet GrienLinks daarbij geen toekomstbestendige rol”. Jochem was namens de fractie GrienLinks dan ook aanwezig bij het protest tegen Kernenergie.


Vinger aan de pols houden
Het moge duidelijk zijn dat GrienLinks in dit dossier vinger aan de pols wil houden. Het amendement dat PS wél bedenkingen in kunnen brengen bij de Friese Energievisie, dient GrienLinks dan ook mee in. Dit amendement heeft het gehaald met 40 voor en 1 tegen.

Kernenergie
De door Ja21, BBB, VVD, D66, PVV en Steatelid Van Dijk ingediende motie om kernenergie binnen – en buiten – de voorliggende energievisie 2050 alsnog als duurzaam te beschouwen en de concept energievisie dienovereenkomstig aan te passen, heeft GrienLinks niet gesteund. Helaas heeft deze motie het met 26 voor en 15 tegen helaas aangenomen.

Netcongestie
Ook blijft GrienLinks zich inzetten voor netcongestie, want “we hebben NU een probleem. Netcongestie moet NU aangepakt worden, de ruimtelijke kaders hebben NU een update nodig”. De motie ‘meer aandacht voor netcongestie’ dient GrienLinks mee in, zodat bij de definitieve versie van de Fryske Energievisie meer aandacht wordt besteed aan het probleem netcongestie. Ook dit amendement van PBF, BBB, FNP, PvdA, GrienLinks, VVD heeft het gehaald met 39 voor en 2 tegen.

Energie van en voor de dorpen
GrienLinks vindt dat we bij de energietransitie zuinig moeten zijn op de kracht die ‘fan underop’ komt, en dit zijn onder meer onze energiecoöperaties. Echter, maar liefst 44 (!) van de energie coöperaties hebben een oproep gedaan aan onze provincie om meer mogelijkheden te creëren voor het vervangen en opwaarderen van huidige windmolens door een dorpsmolen. GrienLinks dient dan ook graag de motie “Energie van en voor de dorpen” van de PvdA mee in, om zo snel mogelijk (voor Q2 2025) in samenspraak met de dorpen en energiecoöperaties, uitvoering te geven aan de inventarisatie naar de behoefte van dorpsmolens. De motie is aangenomen met 33 (PvdA, GrienLinks, PvdD, CDA, FNP, BBB, CU, SP, Steatelid Jonker) voor en 8 tegen.

Energiehub Hallum
Tijdens het debat vraagt Charda expliciet aandacht voor alle andere casussen in de onze provincie die problemen hebben met het energienet. De motie EnergieHub Hallum, welke is ingediend door de BBB, ziet namelijk op één specifieke casus in Hallum. Charda vraagt het college om “de motie dan ook rekkelijk op te vatten, zodat ook andere casussen in de provincie kunnen profiteren van deze motie”, mocht deze worden aangenomen. Gedeputeerde Knol geeft aan “we moeten ergens beginnen. Hallum krijgt inderdaad een voortrekkersrol, maar wel in het algemeen belang”. Deze specifieke casus in Hallum wordt, in combinatie met het Stimuleringsfonds EnergieHubs gebruikt om expertise op te doen in de regio. GrienLinks heeft daarom ingestemd met de motie Energiehub Hallum.

Evaluatie zonneladder
Tijdens de Provinciale Staten vergadering van 22 april 2020 is de motie ‘Tapassen Sinneledder yn Verordening Romte’ aangenomen, waarin is gevraagd om de Zonneladder op te nemen in de Feroardening Romte. Ten tijde van het opnemen van deze Zonneladder was er nog weinig ervaring met het werken van deze zonneladder. Er heeft tot nu toe geen evaluatie plaatsgevonden en het is onduidelijk of het toepassen van dit instrument uit de omgevingsverordening bijdraagt aan de doelen en doelstellingen van de klimaatambities. GrienLinks dient namens D66 (afwezig wegens ziekte) de motie “Evaluatie zonneladder” in. De motie heeft het niet gehaald met 10 voor (GrienLinks, D66, PvdD, PBF, VVD, Steatelid Jonker) en 31 stemmen tegen (JA21, PvdA, CU, FNP, CDA, BBB en Staetelid Van Dijk).

Geplaatst op

Wijzigingen in de omgevingsverordening

Om maar met de deur in huis te vallen, wat GrienLinks betreft laat de behandeling van de wijzigingsverordening zien hoe gebrekkig het samenspel tussen GS en PS verloopt. Er worden 20 amendementen/moties ingediend bij dit onderwerp. Charda geeft in haar betoog aan “dat deze twee zaken (omgevingsverordening en energievisie) nu gelijktijdig aan bod komen, brengt de coalitie in een lastig parket. Want met de breed gedragen en opgestelde energievisie in de ene hand, en het bestuursakkoord in de andere, wordt pijnlijk duidelijk dat die twee zaken niet bij elkaar te brengen zijn.”

Amendement oeverbeheer
GrienLinks heeft dan ook een amendement ingediend, waarin we stellen geen meerwaarde te zien in het delegeren van het oeverbeheer aan GS. Immers dit onderwerp valt nu ook onder PS, en wat GrienLinks betreft blijft dat zo. Helaas heeft dit amendement het niet gehaald, met 7 voor (GrienLinks, SP, PvdD, PVV) en 34 tegen.

Prioriteit aan energie
In Charda haar betoog doet ze een dringend appél op PS om prioriteit te geven aan het onderdeel energie, “Wees niet blind voor de buitenwereld, de oproepen die zijn gedaan door gemeenten, bedrijven, energie coöperaties en betrokken experts. Wees niet blind voor de immense transitie en netcongestie waarvoor NU actie is vereist. De werkelijkheid is nu eenmaal weerbarstiger dan papier.”

Opstelling van zonne-energie
In het amendement dat GrienLinks namens D66 indient (afwezig ivm ziekte), wordt voorgesteld om de mogelijkheden voor opstelling van zonne-energie te behouden.
Helaas heeft dit amendement het niet gehaald, met 10 voor (GrienLinks, D66, PvdA, PvdD, SP) en 31 tegen

Uitzondering voor zonnepark
GrienLinks heeft voor het amendement ‘uitzondering agrarische grond vliegbasis Leeuwarden voor zonnepark’ van de PvdA gestemd, welke een specifieke uitzondering mogelijk maakt in de wijzigingsverordening voor het initiatief van de werkgroep zonnepark Vliegbasis van de samenwerkende kernen Marsum, lngelum, Jelsum en Koarnjum. Dit project voldoet aan de eisen van lokaal eigenaarschap en het braak liggende perceel kan niet worden gebruikt voor de landbouw bestemming. Ook is dit een zeer langlopend dossier, waar voor de omwonenden een goede regeling is getroffen. Dit alles maakt dat GrienLinks voor deze specifieke uitzondering heeft gestemd. Het amendement is aangenomen met 34 voor (PvdA, PvdD, CDA, SP, GrienLinks, PBF, FNP, BBB) en 7 tegen.

Definitie kleinschalig zonnepark
Op 27 september 2023 is een motie aangenomen over de zonneladdermethodiek. In deze motie zit een uitzondering voor kleine, lokale projecten met steun vanuit de mienskip. GrienLinks heeft het amendement gesteund, welke het college vraagt om een definitie uit te werken van wat een kleinschalig zonnepark precies inhoudt. En hierbij rekening te houden met het aantal hectare en percentage lokaal eigenaarschap. Dit amendement op initiatief van het CDA is aangenomen met 34 stemmen voor (GrienLinks, CDA, BBB, FNP, VVD, Staetelid Jonker, CU, SP, PBF, PvdD, Ja21) en 7 tegen.

Juridische discussies in de Provinciale Staten
Tijdens het debat wordt temeer duidelijk dat een aantal partijen de juridische grenzen actief opzoeken. Er liggen inmiddels verschillende juridische rapporten over wat wel en niet mogelijk is. In een ingediend amendement van BBB wordt opgeroepen om ‘op de onderdelen van het ganzenbeleid die juridisch vastlopen, te kijken hoe in de geest van de wet alsnog stappen kunnen worden gezet’, dit om de maximale juridische ruimte te benutten. Charda maakt de zorgen van GrienLinks kenbaar, “Het ganzenbeleid en de energievisie hebben beiden consequenties voor de omgevingsverordening en beiden luisteren nauw in de formuleringen. Hoe ziet het college de volgende stappen? Wat is het effect van aangenomen voorstellen, hoe worden deze juridisch verwerkt, en hoe wordt omgegaan met voorstellen die tot problemen leiden, in de formulering, in tegenstrijdige regelgeving of anderszins?”

Verloop debat
De emoties lopen tijdens het debat bij diverse partijen hoog op. Door het CDA wordt een schorsing aangevraagd. Waarna de fractie BBB haar excuses aanbiedt en de inbreng van de fractie terugneemt. De gedeputeerde De Vries geeft in zijn antwoord aan dat het college op dit moment geen juridische mogelijkheid ziet om de afschot (4) te verruimen, er dient namelijk eerst een ecologisch onderzoek plaats te vinden. De motie van BBB om direct aan de slag te gaan met het extern uitzetten van opdrachten voor ecologische rapporten waarmee meer juridische mogelijkheden voor het bestrijden van ganzenschade ontstaan, is dan ook met 30 voor en 11 (GrienLinks, PvdA, SP, PvdD, Steatelid Jonker) aangenomen.