Provinciale Staten spraken op 25 maart 2026 over de wijzigingsverordening van de Omgevingsverordening Fryslân. In het voorstel worden verschillende regels aangepast rondom bouwen, recreatie, stiltegebieden, energieopslag en mestvergisting. Namens GrienLinks stemde Charda kritisch in het debat en diende twee amendementen in. Beide voorstellen haalden helaas geen meerderheid.
Tijdens het debat benadrukt Charda dat de provincie vooruitloopt op keuzes die nog gemaakt moeten worden in de nieuwe Omgevingsvisie. Deze Omgevingsvisie ligt pas voor in september 2026. Volgens GrienLinks horen grote ruimtelijke keuzes eerst integraal besproken te worden, voordat regels al worden aangepast.
“Bescherming van landschap, leefbaarheid en ruimte vraagt om duidelijke keuzes en zorgvuldigheid,” aldus Charda. “Nu dreigen regels steeds verder op te schuiven zonder dat de samenhang helder blijft.”
Kritiek op versoepelingen
Charda maakt zich zorgen over de verruiming van regels voor bouwen in het buitengebied en recreatieverblijven. Zij wees erop dat de gevolgen voor landschap, bereikbaarheid en leefbaarheid onvoldoende in beeld zijn gebracht. Ook zette Charda vraagtekens bij de mate waarin de provincie op sommige dossiers zeer voorzichtig opereert, terwijl er op andere onderwerpen juist veel ruimte wordt gegeven zonder uitgebreid onderzoek.
Amendement over lokaal eigendom energieopslag
Met het amendement “inspanning loont” wilde GrienLinks de regels rondom lokaal eigendom van batterijen verduidelijken. De provincie stuurt aan op 60% lokaal eigendom bij energieprojecten, maar op dit moment ontbreekt de juridische basis om dit daadwerkelijk af te dwingen bij batterijopslag.
Charda waarschuwde dat onduidelijke regels juist kunnen leiden tot vertraging van lokale energie-initiatieven en energiecoöperaties. Het amendement moest ervoor zorgen dat projecten niet vastlopen omdat de financiering voor zowel het opwekken als het opslaan onvoldoende is. De drempel voor een toegankelijke energietransitie wordt hierdoor alleen maar hoger!
Het college stelt dat het juist belangrijk is dat het ook de opslag in lokaal eigendom is. Daarbij laat Gedeputeerde Knol weten dat de 60% lokaal eigendom een eis is die via initiatief van de Provinciale Staten is vastgesteld. Hierbij liet beoordeelde hij het amendement met oordeel Staten.
Amendement over mestvergisters
Het tweede amendement “zuinig op de ruimte” richtte zich op grootschalige mestvergisters. Hiermee voorkomen we dat het college alvast ruime ontheffingsmogelijkheden krijgt, terwijl het onderliggende beleid nog niet is uitgewerkt.
Het moet eerst duidelijk zijn welke locaties geschikt zijn en welke randvoorwaarden gelden, voordat uitzonderingen mogelijk worden gemaakt. Tijdens het debat wees Charda daarbij op voorbeelden elders in het land waar onduidelijke regels tot vertraging en problemen hebben geleid.
Gedeputeerde Kooistra stelde dat flexibiliteit nodig is om initiatieven mogelijk te maken, onder andere op de Waddeneilanden. Volgens het college zijn geschikte locaties al grotendeels in beeld gebracht via de wijzigingsverordening.
Wij houden vast, de volgorde moet beter: eerst beleid en duidelijke kaders, daarna pas uitzonderingsmogelijkheden.
Brede discussie nodig
Voor GrienLinks onderstreept het debat vooral hoe belangrijk de komende Omgevingsvisie (september a.s.) wordt. Daarin moeten volgens de fractie de grote keuzes over wonen, landschap, energie, landbouw en leefbaarheid in samenhang worden gemaakt.
“Het is hoog tijd voor een brede discussie over de toekomstige richting én inrichting van Fryslân,” Aldus Charda.
Stemming
Met een stemverklaring stelt Charda dat de fractie, indien de twee ingediende amendementen het niet halen, tegen het finale besluit van de wijzigingsverordening van de omgevingsverordening stemt.
Eigen voorstellen
Amendement inspanning loont – GrienLinks en PvdD
Verworpen met 16 stemmen voor (PvdD, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, Jonker, FNP) en 26 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, VVD, CDA, Van Dijk, BBB)
Amendement zuinig op de ruimte – Grienlinks en PvdD
Verworpen met 10 stemmen voor (PvdD, GrienLinks, PvdA, D66) en 32 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, CU, VVD, Jonker, FNP, CDA, Van Dijk, BBB)
Andere voorstellen
Amendement geen papieren werkelijkheid voor faunabeheer – BBB, CDA, VVD, JA21
Aangenomen met 37 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, PvdA, CU, VVD, FNP, CDA, Van Dijk, BBB) en 7 stemmen tegen (PvdD, SP, GrienLinks, D66, Jonker)
Amendement reparatie artikel 2.19 – PVV
Aangenomen met 24 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, CU, FNP, Van Dijk, BBB) en 18 stemmen tegen (PvdD, SP, GrienLinks, PvdA, D66, VVD, Jonker, CDA)
Amendement huisvesting arbeidsmigranten – Van Dijk, PVV
Verworpen met 3 stemmen voor (PVV, Van Dijk) en 39 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, Jonker, FNP, CDA, BBB)
Motie geen papieren werkelijkheid voor faunabeheer – BBB
Aangenomen met 36 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, PvdA, CU, VVD, Jonker, FNP, CDA, Van Dijk, BBB) en 6 stemmen tegen (PvdD, SP, GrienLinks, D66)
Motie faciliteren pre mantelzorgwoningen – CDA, PvdD
Ingetrokken
Motie lokaal werven tijdelijk huisvesting – PVV
Verworpen met 3 stemmen voor (PVV, Van Dijk) en 39 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, Jonker, FNP, CDA, BBB)
Motie terug naar de kern – PVV
Verworpen met 4 stemmen voor (JA21, PVV, Van Dijk) en 38 stemmen tegen (PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, Jonker, FNP, CDA, BBB)
Motie inperken aantal stiltegebieden – JA21
Aangenomen met 35 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, PvdA, CU, VVD, FNP, CDA, Van Dijk, BBB)
Motie waddentoets en beoordelingskader voor stiltegebieden – JA21, D66, PvdA
Aangenomen met 23 stemmen voor (JA21, PBF, PvdA, CU, D66, Van Dijk, BBB) en 19 stemmen tegen (PvdD, SP, PVV, GrienLinks, VVD, Jonker, FNP, CDA)
Motie lokaal eigendom organiseer je niet provinciaal – VVD
Verworpen met 4 stemmen voor (VVD, Van Dijk) en 38 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, PVV, GrienLinks, PvdA, CU, D66, Jonker, FNP, CDA, BBB)
Het finale besluit is aangenomen met 33 stemmen voor (JA21, PBF, PvdA, CU, VVD, Jonker, FNP, CDA, BBB) en 9 stemmen tegen (PvdD, SP, PVV, GrienLinks, D66, Van Dijk)
