Wijzigingsverordening van de omgevingsverordening: “Niet vooruitlopen op keuzes die nog gemaakt moeten worden”

Een hand hangt boven een kaart, de wijsvinger wijst naar een plek op de kaart

Provinciale Staten spraken op 25 maart 2026 over de wijzigingsverordening van de Omgevingsverordening Fryslân. In het voorstel worden verschillende regels aangepast rondom bouwen, recreatie, stiltegebieden, energieopslag en mestvergisting. Namens GrienLinks stemde Charda kritisch in het debat en diende twee amendementen in. Beide voorstellen haalden helaas geen meerderheid.

Tijdens het debat benadrukt Charda dat de provincie vooruitloopt op keuzes die nog gemaakt moeten worden in de nieuwe Omgevingsvisie. Deze Omgevingsvisie ligt pas voor in september 2026. Volgens GrienLinks horen grote ruimtelijke keuzes eerst integraal besproken te worden, voordat regels al worden aangepast.
Bescherming van landschap, leefbaarheid en ruimte vraagt om duidelijke keuzes en zorgvuldigheid,” aldus Charda. “Nu dreigen regels steeds verder op te schuiven zonder dat de samenhang helder blijft.

Kritiek op versoepelingen
Charda maakt zich zorgen over de verruiming van regels voor bouwen in het buitengebied en recreatieverblijven. Zij wees erop dat de gevolgen voor landschap, bereikbaarheid en leefbaarheid onvoldoende in beeld zijn gebracht. Ook zette Charda vraagtekens bij de mate waarin de provincie op sommige dossiers zeer voorzichtig opereert, terwijl er op andere onderwerpen juist veel ruimte wordt gegeven zonder uitgebreid onderzoek.

Amendement over lokaal eigendom energieopslag
Met het amendement “inspanning loont” wilde GrienLinks de regels rondom lokaal eigendom van batterijen verduidelijken. De provincie stuurt aan op 60% lokaal eigendom bij energieprojecten, maar op dit moment ontbreekt de juridische basis om dit daadwerkelijk af te dwingen bij batterijopslag.

Charda waarschuwde dat onduidelijke regels juist kunnen leiden tot vertraging van lokale energie-initiatieven en energiecoöperaties. Het amendement moest ervoor zorgen dat projecten niet vastlopen omdat de financiering voor zowel het opwekken als het opslaan onvoldoende is. De drempel voor een toegankelijke energietransitie wordt hierdoor alleen maar hoger!

Het college stelt dat het juist belangrijk is dat het ook de opslag in lokaal eigendom is. Daarbij laat Gedeputeerde Knol weten dat de 60% lokaal eigendom een eis is die via initiatief van de Provinciale Staten is vastgesteld. Hierbij liet beoordeelde hij het amendement met oordeel Staten.

Amendement over mestvergisters
Het tweede amendement “zuinig op de ruimte” richtte zich op grootschalige mestvergisters. Hiermee voorkomen we dat het college alvast ruime ontheffingsmogelijkheden krijgt, terwijl het onderliggende beleid nog niet is uitgewerkt.

Het moet eerst duidelijk zijn welke locaties geschikt zijn en welke randvoorwaarden gelden, voordat uitzonderingen mogelijk worden gemaakt. Tijdens het debat wees Charda daarbij op voorbeelden elders in het land waar onduidelijke regels tot vertraging en problemen hebben geleid.

Gedeputeerde Kooistra stelde dat flexibiliteit nodig is om initiatieven mogelijk te maken, onder andere op de Waddeneilanden. Volgens het college zijn geschikte locaties al grotendeels in beeld gebracht via de wijzigingsverordening.

Wij houden vast, de volgorde moet beter: eerst beleid en duidelijke kaders, daarna pas uitzonderingsmogelijkheden.

Brede discussie nodig
Voor GrienLinks onderstreept het debat vooral hoe belangrijk de komende Omgevingsvisie (september a.s.) wordt. Daarin moeten volgens de fractie de grote keuzes over wonen, landschap, energie, landbouw en leefbaarheid in samenhang worden gemaakt.
Het is hoog tijd voor een brede discussie over de toekomstige richting én inrichting van Fryslân,” Aldus Charda.

Stemming
Met een stemverklaring stelt Charda dat de fractie, indien de twee ingediende amendementen het niet halen, tegen het finale besluit van de wijzigingsverordening van de omgevingsverordening stemt.

Eigen voorstellen
Amendement inspanning loont – GrienLinks en PvdD
Verworpen met 16 stemmen voor (PvdD, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, Jonker, FNP) en 26 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, VVD, CDA, Van Dijk, BBB)

Amendement zuinig op de ruimte – Grienlinks en PvdD
Verworpen met 10 stemmen voor (PvdD, GrienLinks, PvdA, D66) en 32 stemmen tegen (JA21, PBF, PVV, CU, VVD, Jonker, FNP, CDA, Van Dijk, BBB)

Andere voorstellen
Amendement geen papieren werkelijkheid voor faunabeheer – BBB, CDA, VVD, JA21
Aangenomen met 37 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, PvdA, CU, VVD, FNP, CDA, Van Dijk, BBB) en 7 stemmen tegen (PvdD, SP, GrienLinks, D66, Jonker)

Amendement reparatie artikel 2.19 – PVV
Aangenomen met 24 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, CU, FNP, Van Dijk, BBB) en 18 stemmen tegen (PvdD, SP, GrienLinks, PvdA, D66, VVD, Jonker, CDA)

Amendement huisvesting arbeidsmigranten – Van Dijk, PVV
Verworpen met 3 stemmen voor (PVV, Van Dijk) en 39 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, Jonker, FNP, CDA, BBB)

Motie geen papieren werkelijkheid voor faunabeheer – BBB
Aangenomen met 36 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, PvdA, CU, VVD, Jonker, FNP, CDA, Van Dijk, BBB) en 6 stemmen tegen (PvdD, SP, GrienLinks, D66)

Motie faciliteren pre mantelzorgwoningen – CDA, PvdD
Ingetrokken

Motie lokaal werven tijdelijk huisvesting – PVV
Verworpen met 3 stemmen voor (PVV, Van Dijk) en 39 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, Jonker, FNP, CDA, BBB)

Motie terug naar de kern – PVV
Verworpen met 4 stemmen voor (JA21, PVV, Van Dijk) en 38 stemmen tegen (PvdD, PBF, SP, GrienLinks, PvdA, CU, D66, VVD, Jonker, FNP, CDA, BBB)

Motie inperken aantal stiltegebieden – JA21
Aangenomen met 35 stemmen voor (JA21, PBF, PVV, PvdA, CU, VVD, FNP, CDA, Van Dijk, BBB)

Motie waddentoets en beoordelingskader voor stiltegebieden – JA21, D66, PvdA
Aangenomen met 23 stemmen voor (JA21, PBF, PvdA, CU, D66, Van Dijk, BBB) en 19 stemmen tegen (PvdD, SP, PVV, GrienLinks, VVD, Jonker, FNP, CDA)

Motie lokaal eigendom organiseer je niet provinciaal – VVD
Verworpen met 4 stemmen voor (VVD, Van Dijk) en 38 stemmen tegen (JA21, PvdD, PBF, SP, PVV, GrienLinks, PvdA, CU, D66, Jonker, FNP, CDA, BBB)

Het finale besluit is aangenomen met 33 stemmen voor (JA21, PBF, PvdA, CU, VVD, Jonker, FNP, CDA, BBB) en 9 stemmen tegen (PvdD, SP, PVV, GrienLinks, D66, Van Dijk)

Omgevingsverordening: slechts een technische aanpassing?


Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Sinds die datum zijn alle regels die gelden voor de fysieke leefomgeving opgenomen in de Omgevingsverordening. De Omgevingsverordening wordt nu op een aantal onderdelen aangepast en geactualiseerd. Daarvoor is nu een wijzigingsverordening opgesteld. Zo’n wijziging kost veel tijd en er moet een zorgvuldig proces worden gevolgd. Het ontwerp van deze wijzigingsverordening heeft gedurende zes weken ter inzage gelegen. Tijdens deze periode konden zienswijzen naar voren worden gebracht. Van deze mogelijkheid is gebruik gemaakt, er zijn door 77 personen, bedrijven en organisaties 54 zienswijzen ingediend. Al deze zienswijzen zijn verwerkt in een reactienota en waar nodig zijn de voorstellen naar aanleiding van de ingediende zienswijzen aangepast.

Net zoals vele andere partijen en het college van Gedeputeerde Staten, beschouwt de fractie van GrienLinks deze wijzigingen als een technische aanpassing en kan het stuk wat ons betreft door als zijnde een hamerstuk. Echter tijdens de Provinciale Staten vergadering bleek dit niet voor alle partijen te gelden. Voordat het debat van start ging had Charda een belangrijke disclaimer voor de Provinciale Staten:

“ondanks het zeer zorgvuldige proces dat is gevolgd, worden er toch nog amendementen ingediend, welke zouden leiden tot beleidswijzigingen waarvan we de gevolgen niet overzien. Dit moeten we niet willen!”

Amendement Geen grond ongelijke behandeling
De BBB en het CDA maken namelijk bezwaar dat er onderscheid wordt gemaakt tussen biologische bedrijven en gangbare bedrijven, en willen dit met behulp van het amendement (Geen grond voor ongelijke behandeling) gelijktrekken.

In de omgevingsverordening Fryslân 2022 wordt een differentiatie gemaakt tussen grondgebonden en niet grondgebonden veehouderij. De mogelijkheden voor niet grondgebonden veehouderijen om zich nieuw te vestigen in Fryslân zijn in de verordening beperkt. Het voorstel in deze wijzigingsverordening is om niet grondgebonden biologische veehouderijen uit te sluiten van de definitie van niet grondgebonden veehouderijen. Hiermee zou het voor niet grond gebonden biologische veehouderijen wel mogelijk worden zich te vestigen in Fryslân. Voor gangbare bedrijven blijven de beperkingen bestaan. Doel van de initiatiefnemers van dit amendement is om de voorgestelde wijziging niet door te voeren en daarmee de regels voor gangbare en biologische bedrijven gelijk te houden.

GrienLinks en PvdA hebben grote vraagtekens bij dit amendement, waaronder welke gevolgen dit heeft en dan met name voor de huidige stikstofcrisis en PAS-melders. En wordt er nu wat beperkt of toegevoegd?
Gedeputeerde Knol geeft aan dat de inbreng mevrouw Kuipers van GrienLinks meer dan ‘raak’ is, en dat het qua volgordelijkheid niet juist is om beleidswijzigingen aan te brengen, welke niet ter inzage zijn gelegd.
Gedeputeerde Folkerts reageert inhoudelijk op het amendement en geeft aan dat de verruiming van biologische boeren nu niet wordt doorgevoerd. Het amendement wordt beoordeeld als oordeel staten.

Stemming: 25 voor en 15 tegen (GL, PvdA, PvdD, SP, D66, CU, D66 en FNP)

Amendement Uitbreiding kleine kampeerplaatsen
Bij de vaststelling van de eerste Omgevingsverordening op 21 september 2022 werd een uitbreiding van 25 naar 35 kampeerplaatsen opgenomen. In deze wijzigingsverordening is geen voorstel opgenomen om deze aantallen aan te passen. Echter de fractie van de BBB heeft getracht om een amendement in te dienen waarbij een uitbreiding van maximaal 45 kampeerplaatsen. Charda is namens GrienLinks benieuwd of de fractie überhaupt onderzoek heeft gedaan wat de neveneffecten zijn voor de kampeer- en landbouwsector en de omwonenden. “Deze beleidswijziging kan immers weleens grote gevolgen hebben, overziet de BBB deze wel? En waar kunnen we deze neveneffecten van uw voorstel teruglezen?”, aldus Charda. Ook CU, VVD, SP en PvdA waren kritisch over deze gang van zaken. Gelukkig kwam tijdens het debat de fractie van de BBB ook tot inzicht dat dit niet het juiste moment is om zo’n verstrekkend amendement in te dienen.

Gedeputeerde Douwstra geeft aan dat hij zijn twijfels heeft als je nu iets wijzigt aan hetgeen wordt voorgesteld of dit wel zorgvuldig is. Er ligt aan deze voorliggende wijzigingsverordening een zeer zorgvuldig proces ten grondslag. Daarnaast is onlangs in februari 2025 nog een ‘uitvraag’ gegaan naar gemeenten en sectoren, en er waren geen aanpassingen gewenst. Gedeputeerde Douwstra opperde dat het vanuit het college raadzaam is dat het proces voorafgaand een wijziging van de omgevingsverordening nog eens wordt toegelicht aan de fracties van Provinciale Staten.

Amendement: niet ingediend

Motie Weidevolgels op landbouwgrond
In de motie: Weidevogels op landbouwgrond tracht de BBB de commotie die tijdens de steatekommisje is ontstaan rondom het ‘kaartje’ (Werkingsgebied DSO) van de weidevogelkerngebieden en weidevogelparels in te beperken. Tijdens deze steatekommisje werd door de gedeputeerde De Vries bevestigd dat er geen nieuwe beperkingen voor agrarisch gebruik, inclusief schadebestrijding en faunabeheer, met zich mee brengt. Bovendien wil de BBB samen met landbouwpartijen, agrarische collectieven en BFVW onderzoeken of een wijziging van provinciaal natuurgebied naar provinciaal landschap meer draagvlak geeft. En mocht dit zo zijn, dan kan deze wijziging in de volgende wijzigingsverordening mee worden genomen.

In het debat gaf Charda tezamen met de PvdA, SP en FNP aan dat tijdens de steatekommisje de gedeputeerde De Vries meerdere malen bevestigde dat dit kaartje nieuwe (juridische) beperkingen heeft. Door deze motie nu in te dienen, zou er juist meer onrust komen, én dat is juist wat we niet willen, toch? Gedeputeerde De Vries verwijst in zijn bijdrage naar hetgeen hij heeft aangegeven in de steatekommisje en dat het kaartje geen wijziging is in het beleid. Het wijzigen van provinciaal natuurgebied naar provinciaal landschap is slechts het wijzigen van een term, en de juridische omschrijving blijft hetzelfde. Oordeel is aan de Staten.
Stemming: 30 voor en 10 tegen (GrienLinks, SP, PvdD, D66, CU en FNP)

Motie computer says no
De laatste motie is van de PvdD (computer says no), waarin wordt verzocht om in plaats van te werken met quickscans te kiezen voor het instrument passende beoordeling en dit vast te leggen in beleidsregels of een aanvulling op de omgevingsverordening. Quick scans zouden namelijk een beperkte ecologische onderbouwing bevatten en risico’s op onder rapportering van effecten met zich mee brengen. De gedeputeerde Douwstra is kort van en stof en ontraadt deze motie. Quick scan en passende beoordeling worden beide al toegepast.
Motie wordt ingetrokken.

Het finale besluit over de tweede wijziging in de omgevingsverordening: 36 voor en 4 tegen (SP, PvdD en PVV)

Meerderheid Staten wil geen beperkende regels voor landbouw – NRK rapport

Op 27 september 2023 werd het rapport van de Noordelijke Rekenkamer ‘Terugblikonderzoek duurzame landbouw’ behandeld. Al eerder gaf de GrienLinks fractie aan verbijsterd te zijn over de terughoudende aanpak van de provincie in de transitie naar een natuurinclusieve en grondgebonden landbouw. Jochem Knol diende op 27 september een motie in, samen met PvdD, om de ruimtelijke instrumenten die er zijn (grondgebondenheid, grootte van de stallen) nu op een rij te zetten en een keus te maken voor de inzet ervan. Dit was ook de aanbeveling van de NRK. Verder lezen

Omgevingsverordening niet toereikend voor de toekomst

“Fryslân verdient beter”, zei Charda Kuipers bij de behandeling van de Omgevingsverordening op 21 september 2022. “Ondanks de grote woorden in het coalitieakkoord; ondanks de mooie vergezichten in de omgevingsvisie; en ondanks de urgentie. De urgentie van de grote opgaven op gebied van water, natuur en gezondheid, energie en wonen. De opgaven die maar niet willen landen in de regels die zó bepalend zijn voor hoe Fryslân eruit mag zien. Nee, vandaag moet alles beleidsarm en voorál bij het oude blijven.” De GrienLinks-fractie stemde daarom tegen de verordening. Wel werden twee van de zeven voorstellen van GrienLinks aangenomen. Verder lezen