Geplaatst op

Manifest ‘Maak van Fryslân geen mijnbouwparadijs!’

Lees de Fryske versie en ondergetekenden via de volgende link: 2024-11-15_Manifest Maak van Fryslân geen Mijnbouwparadijs

Fryslân is ons thuis. Hier wonen, werken en leven wij op wat wij het mooiste land van aarde vinden. Onze oude aarde is ons dierbaar van het wad tot de wouden en van klei tot veen. De bodem is de basis van ons bestaan, van onze landbouw, landschap en natuur. Onze bodem zorgt voor ons drinkwater, voor onze meren, vaarten, voor onze dorpen, steden en landerijen. Maar onze bodem is ook de jachtgrond voor buitenlandse mijnbouwbedrijven op zoek naar aardgas, zout of aardolie.

In de Friese bodem zijn al meer dan veertig grote gaten geboord om aardgas weg te halen. Met het sluiten van het Groningerveld en het intensiveren van de gaswinning in kleine velden komt het overgrote deel van het Nederlandse aardgas uit de Friese bodem. Zoutwinning bij Franeker leidde al tot ondergrondse grotten die groter zijn dan de hangars op Schiphol. Nergens in de wereld zijn meer mijnbouwprojecten onder één UNESCO werelderfgoed dan onder de Waddenzee. Dat kunnen er nog meer worden als de NAM, een bedrijf in Brits/Amerikaanse handen, in Ternaard mag gaan boren. Waardoor de status van de Waddenzee als werelderfgoed verloren dreigt te gaan.

Wij hebben helemaal niets te zeggen over onze ondergrond. Net zoals Groningers, Limburgers, Brabanders, of Zeeuwen dat ook niet hebben. Het rijk beslist, de opbrengsten gaan naar buitenlandse bedrijven en het gebied en haar inwoners blijven achter met de schade. Hoewel op papier de schadeafhandeling, bij scheuren en verzakkingen van woningen, grond en gebouwen, goed is geregeld, ervaren burgers in de praktijk dat instanties ontoegankelijk zijn. Ontbrekende informatie, zoals nulmetingen, zorgt voor problemen bij de afhandeling van schades. Hierdoor is er ook geen vertrouwen dat toekomstige schade goed opgelost zal worden.

Bodemdaling door mijnbouw maakt het afvoeren van overtollige neerslag en het beschikbaar houden van zoet water lastiger en duurder. Deze prijs moet uiteindelijk ieder jaar door Friese burgers en bedrijven worden opgebracht via de waterschapslasten. Schade aan landschap, de zeedijk en landerijen wordt afgekocht met gebiedsprocessen. Deze duren lang en verlopen vaak moeizaam en daarna moeten ook grondeigenaren hoge kosten voor hun rekening nemen om mijnbouwschade te compenseren. Schade van activiteiten die zij niet willen, waarvoor zij niet hebben gekozen en waarvan zij niet profiteren. En als de werelderfgoedstatus van de Waddenzee verdwijnt lijdt ook het toerisme in onze provincie daaronder.

Of het nu gaat over de Waddenzee, Nij Beets, Oppenhuizen of Woudsend, buitenlandse bedrijven lijken onze grond vooral te zien als een mijnbouwparadijs. Ze vergeten dat dit ons thuis is. Ze vergeten het belang van onze bodem voor ons drinkwater, voor onze landbouw, het toerisme, onze woningen en onze natuur en erfgoed.

Natuurlijk snappen we dat energie en zout nodig zijn. We snappen dat buitenlandse bedrijven een rol kunnen spelen in onze economie en onze welvaart. Maar niet tegen elke prijs en niet zonder ons. Onze oproep aan Den Haag is duidelijk. Wij willen niet meer mijnbouw onder de Friese bodem. Besef dat de opbrengsten tijdelijk zijn maar de gevolgen permanent. Neem inwoners serieus en geef hun een stem in de besluitvorming. Wij willen niet méér mijnbouw. Zorg dat van bestaande winningen alle schade wordt vergoed en daarbovenop het gebied meeprofiteert van de opbrengsten.

Kortom, maak van Fryslân geen mijnbouwparadijs.

Geplaatst op

Weer financiële tegenvallers sluisverbreding Kornwerderzand

Al jaren worden er grootschalige plannen uitgewerkt voor de verbreding van de Sluis Kornwerderzand. Bekend zijn de vraagstukken over verzilting, de financiële bijdrage van de betrokken overheden en ondernemers, de relatie met de baggerwerkzaamheden Boontjes. Op 4 oktober jl. stond het artikel Minister Barry Madlener (PVV) wil veel, maar brengt weinig goed nieuws voor Ameland en Kornwerderzand in de Leeuwarder Courant. Hieruit bleek dat de verwachte kosten voor de sluisverbreding mogelijk niet 200 miljoen, maar 381 tot 461 miljoen euro zullen bedragen. Deze stijging heeft grote gevolgen voor de financiële bijdrage vanuit de regio, die momenteel 70 miljoen bedraagt, waarvan de Provincie Fryslân 19,5 miljoen bijdraagt en 26,5 miljoen voorfinanciert voor het bedrijfsleven.

Naar aanleiding van deze berichtgeving heeft Elsa namens GrienLinks opheldering gevraagd middels het stellen van schriftelijke vragen aan de Gedeputeerde Staten. GrienLinks vraagt onder andere om uitleg over de forse toename in de kostenraming en waarom eerder uitgegaan werd van lagere bedragen. Daarnaast wordt gevraagd naar de gevolgen van deze tegenvallers voor de provinciale bijdragen en of de extra kosten mogelijk door de regio en ondernemers gedragen moeten worden. Verder wil GrienLinks inzicht in de reeds gemaakte provinciale kosten en welke vervolgstappen de provincie overweegt in het licht van deze financiële tegenvallers.

Update: lees het antwoord van het College hier.

Geplaatst op

Vragen over zoutwinput onder Waddenzee

Er werden nog meer mondelinge vragen gesteld tijdens de Provinciale Staten van 23 oktober 2024 over het Mijnbouw-dossier. Daan Oliver heeft namens de PvdA, GrienLinks, SP en PvdD mondelinge vragen gesteld over de zoutwinput onder de Waddenzee. Eind augustus heeft Minister Hermans van Klimaat en Groene Groei groen licht gegeven voor een nieuwe zoutwinput onder de Waddenzee. In het gebied rondom Harlingen en Wijnaldum is door zoutwinning al heel veel leed veroorzaakt. Wat GrienLinks betreft hadden de seinen dus op donkerrood moeten staan.

Onze grootste zorgen zijn dat het Staatstoezicht op de Mijnen ‘nadelige gevolgen voor het aspect bodemwinning niet uitsluit’, maar de Minister aangeeft dat dit buiten de vergunning valt en ingrijpt zodra de bodemdaling te fors zou worden, ook wel het ‘hand aan de kraan’-principe. In de praktijk weten we dat je dan vaak al veel te laat bent en schade aan natuur, leefomgeving, alsmede woningen en landbouwgrond vaak al is aangericht en onomkeerbaar is.

De gedeputeerde Douwstra geeft aan dat hij ook de schrijnende situatie herkend. En dat de Provincie zeer nauw optrekt met de eigenaar van de zeedijk, het Wetterskip. ‘Echter, ook in dit dossier zijn de juridische mogelijkheden beperkt voor de Provincie’, aldus Douwstra. Jochem benadrukt nog eens onze zorgen over de ecologische schade en vraagt of er al onderzoek is gedaan naar de ondergrondse waterstromen. Gedeputeerde Douwstra komt hierop schriftelijk terug. Het moge duidelijk zijn dat ook Jochem, namens GrienLinks, weer terugkomt met vragen over dit belangrijke onderwerp!

Lees hier de mondelinge vragen die GrienLinks mee heeft ingediend

Geplaatst op

Mondelinge vragen over afwezigheid Nederland bij VN Biodiversiteitstop

Menno Brouwer heeft namens de Partij voor de Dieren (PvdD), Grienlinks en de SP kritische vragen gesteld over de beslissing van de Nederlandse overheid om geen actieve bijdrage te leveren aan de VN-biodiversiteitstop in Colombia. Tijdens deze top, die op 21 oktober begon, bespreken landen wereldwijd de dringende noodzaak om biodiversiteitsverlies tegen te gaan. De Nederlandse regering kiest ervoor afwezig te zijn, ondanks de alarmerende cijfers: sinds 1950 is 70% van de planten- en diersoorten in Nederland verdwenen. Deze achteruitgang bedreigt niet alleen de natuur, maar heeft ook ernstige gevolgen voor gezondheid, voedselvoorziening en de economie.

De provinciale fracties, GL vertegenwoordigd door Jochem Knol, benadrukken dat biodiversiteit de basis vormt van het menselijk bestaan. Ze dringen er bij de Gedeputeerde Staten (GS) op aan om via provinciale en landelijke kanalen druk op het kabinet uit te oefenen voor een ambitieuzer beleid. GrienLinks en de PvdD willen dat het kabinet actie onderneemt om biodiversiteitsherstel te bevorderen, zowel op nationaal niveau als in Friesland.

Als antwoord heeft Gedeputeerde De Vries (ChristenUnie) aangegeven de zorgen van de Statenfracties over te brengen naar het kabinet en een informatieve bijeenkomst te organiseren over de staat van de natuur in Nederland. Een beleidsnotitie over het biodiversiteitsherstelprogramma in Fryslân zal binnenkort volgen.

Geplaatst op

Urgentie vereist voor waterkwaliteit en Europese richtlijnen

Tijdens de bespreking van de Fryske Beliedsbrief Europa en Dútslân 2024-2030 benadrukte Elsa van der Hoek de noodzaak voor verbeteringen in de waterkwaliteit in Nederland. Ze refereerde aan astronaut André Kuipers om de kwetsbaarheid van de planeet en de ernst van het probleem te onderstrepen:

We gingen naar de maan en ontdekten van daaruit de aarde, een kleine kwetsbare planeet in het immense heelal. Een planeet waar we goed op moeten passen, een planeet die voor het grootste deel uit water bestaat en met dat laatste gaat het helaas helemaal mis.

De Beleidsbrief schetst een integrale aanpak voor Europese en Duitse samenwerking. De kern van de strategie ligt op drie hoofddoelen: klimaat en duurzaamheid, economische samenwerking met de regio Noordwest-Europa, en versterking van de sociale samenhang in Fryslân. Hierbij richt de provincie zich op Europese subsidiemogelijkheden en partnerschappen om regionale ontwikkelingen te stimuleren.

Uit recente data blijkt dat slechts 1% van het Nederlandse oppervlaktewater voldoet aan de Europese norm van de Kader Richtlijn Water (KRW). GrienLinks dringt daarom aan op een concreet actieplan in de Beleidsbrief om de KRW-doelen voor 2027 te halen.

Reactie van Gedeputeerde Staten
De gedeputeerde gaf aan dat de KRW-nota de aangewezen plek is voor dit onderwerp en niet de Beleidsbrief Europa. Wel zegde hij toe later inhoudelijk terug te komen op de KRW. Hij verwacht dat de analyse van Wetterskip Fryslân een beter beeld geeft van de voortgang. De provincie zal dan de ontwikkelingen opnieuw bespreken.

Elsa reageerde namens GrienLinks: “De KRW-richtlijn betreft een belangrijke Europese afspraak, net zoals de onderwerpen die we wél in de Beleidsbrief bespreken, zoals ondernemers en infrastructuur. Ook de KRW verdient de nodige aandacht binnen de Europese Beleidsbrief. De urgentie van dit dossier moet erkend worden.” Desondanks werd de motie Belang KRW verworpen, met een stemuitslag van 12 voor en 30 tegen. GrienLinks kijkt uit naar de inhoudelijke bespreking van de KRW die binnenkort volgt.

Andere belangrijke moties en amendementen
Dierenwelzijn in Europese Agro Food-strategie
Samen met de Partij voor de Dieren en SP diende GrienLinks het amendement ‘Dierenwelzijn, best belangrijk’ in. Het amendement verzoekt de provincie om dierenwelzijn expliciet onderdeel te maken van de Europese Agro Food-strategie binnen de Green Deal. GrienLinks benadrukt dat Fryslân diervriendelijke landbouw moet promoten en dierenwelzijn integraal onderdeel moet maken van duurzaamheidsdoelen. Het amendement haalde het niet en kreeg 16 stemmen voor en 26 tegen.

Kansengelijkheid voor Friese Eilanden
In samenwerking met de FNP, PvdA, BBB, CU en CDA diende GrienLinks de motie ‘Kansen gripen foar de Fryske eilannen’ in. Deze motie vraagt om meer aandacht voor de specifieke uitdagingen van Friese eilanden, zoals werkgelegenheid, huisvesting en transport. De Europese Unie erkent de unieke positie van eilanden, en GrienLinks wil dat het College van deze erkenning gebruikmaakt voor nieuwe Europese steunmogelijkheden. De motie werd met ruime meerderheid aangenomen, met 40 stemmen voor en 2 tegen.

Samenwerking voor Verhoogde Arbeidsparticipatie
Samen met de PvdA, D66 en SP diende GrienLinks de motie ‘Samenwerken voor meer arbeidsparticipatie’ in. De motie roept op om Europese subsidies aan te trekken voor projecten die de arbeidsparticipatie van Friezen vergroten, met speciale aandacht voor digitale vaardigheden. GrienLinks beschouwt deze stap als cruciaal voor een inclusieve arbeidsmarkt waarin alle Friezen kunnen meedoen. De motie werd aangenomen met 35 stemmen voor en 7 tegen.

Geplaatst op

Vragen over onherstelbare schade door gaswinning

Namens GrienLinks vraagt Jochem voortdurend aandacht voor de onherstelbare schade die gaswinning veroorzaakt. Samen met de fracties van de PvdA, SP en PvdD stelde hij tijdens de Provinciale Statenvergadering mondelinge vragen over de schadelijke effecten van gaswinning onder de Waddenzee. De minister neemt dit jaar een besluit over gaswinning bij Ternaard. Uit nieuwe onderzoeken blijkt dat de gevolgen steeds groter zijn dan eerder gedacht. “Fryslân en het Wad zullen nog jarenlang te maken hebben met deze negatieve gevolgen,” aldus Jochem.

Zorgen over behoud van de UNESCO-status van de Waddenzee
Gedeputeerde Douwstra erkende dat gaswinning een steeds actueler probleem wordt. Ook het College van Gedeputeerde Staten deelt de zorgen over mogelijke schade aan de Waddenzee en het risico dat dit Werelderfgoed zijn UNESCO-status verliest. Het College werkt nauw samen met andere partijen, zoals het Waddenfonds, Wetterskip en diverse gemeenten. “Toch heeft elke partij een eigen rol en juridisch kader, wat onze mogelijkheden beperkt,” gaf gedeputeerde Douwstra aan. Hij zegde wel toe om het nieuwe onderzoek van de James Cook Universiteit met spoed te bespreken met de minister en zijn wettelijke adviseurs, zoals TNO, SodM en de Mijnraad.

Beperkte juridische ruimte voor aanvullende onderzoeken
Douwstra benadrukte dat de juridische ruimte om aanvullende onderzoeken mee te nemen in de vergunningverlening beperkt is. Welke onderzoeken in dat proces worden meegenomen, blijft namelijk vaak vertrouwelijk. Ondanks deze beperkingen ziet Douwstra het als een gedeeld punt van zorg en belooft hij dit onderwerp aan te kaarten in gesprekken met Tweede Kamerleden.

Structurele compensatie voor schade aan de regio
Jochem vraagt ook aandacht voor de regionale schade. “Gaswinning levert de NAM eenmalig veel geld op, terwijl de regio mogelijk slechts een eenmalige bijdrage ontvangt. De schade aan het ecosysteem van het Wad, zoals verzilting, zal echter structureel zijn,” zegt hij. Jochem vraagt zich af hoe groot de compensatie zal zijn en hoe is gewaarborgd dat deze structureel blijft, ook na de wettelijke periode van 30 jaar.

Beperkte compensatie voor sociaal-economische impact
Op dit moment is een compensatie van 60 miljoen euro gereserveerd, bedoeld voor de sociaal-economische impact in Ternaard en omgeving. Dit bedrag is niet bedoeld voor de ecologische schade in het gebied. Volgens de huidige wet- en regelgeving, waaronder het Burgerlijk Wetboek en de Mijnbouwwet, blijft de operator (de NAM) ook na 30 jaar aansprakelijk voor ecologische schade. Douwstra bevestigt dit, maar benadrukt de complexiteit van de situatie.

GrienLinks blijft ontwikkelingen op de voet volgen
Jochem blijft de ontwikkelingen in de mijnbouwsector nauwgezet volgen, inclusief nieuwe gaswinning nabij Sint Nyk en vragen over zoutwinning. Lees hier verder over de mondelinge vragen over gaswinning.